Ekonomistler temkinli hane halkı iyimser

On iki ay sonrasının yıllık enflasyon beklentisi temmuzda genel trendin aksine piyasa katılımcılarında yükselirken, hane halkı ve reel sektörde düştü. Bir yıl önce 31,1 puan olan piyasa ve hane halkı arasındaki enflasyon beklentisi farkı, dezenflasyon programının etkisiyle bu yıl 21 puana kadar geriledi.

 Sektörel enflasyon beklen­tileri arasında uzun vade­li makas daralmaya devam ederken, temmuz ayı tahminleri dikkat çekici bir ayrışmaya sah­ne oldu. Ekonomi modellerini ve dönemsel riskleri takip eden pi­yasa profesyonelleri temkinli bir refleksle tahminlerini yukarı ta­şırken, normalde bu konuda en katı kesim olan hane halkı artan iyimserlik dozu ile beklentisini aşağı çekti. Reel sektörün bek­lentisi de düşmeye devam etti.

Merkez Bankası, Türkiye İsta­tistik Kurumu (TÜİK) iş birliği ile ve her ay üç farklı eğilim anke­tine verilen yanıtların ağırlıklan­dırılması ve istatistiksel analizi ile oluşturduğu sektörel enflas­yon beklentileri raporunun tem­muz ayı sonuçlarını yayımladı.

Buna göre 12 ay sonrasının yıllık enflasyon beklentisi önceki aya göre, piyasa katılımcılarında 0,14 puan artışla yüzde 23,95’e yük­selirken, reel sektörde 0,60 puan düşüşle yüzde 32,50’ye ve hane halkında 1,19 puan düşüşle yüzde 44,94 seviyesine geriledi. Hane halkının 12 ay sonrası enflasyon beklentisinin Temmuz 2021’den bu yana olan dönemin (son beş yıl) en düşük düzeyine indiği dik­kati çekti.

Beklenti farkı 21 puana indi

Temmuz ayı verileri, uzun va­deli trendde hane halkı ile piyasa arasındaki devasa makasın istik­rarlı bir şekilde kapanmaya de­vam ettiğini gösterirken, bir kı­rılmaya da işaret etti. Geçen yı­lın temmuz ayında 31,1 puan olan piyasa uzmanları ile vatandaşlar arasındaki enflasyon beklentisi farkı 21 puana kadar geriledi. An­cak hane halkı ise artan iyimser­likle beklentisini düşürmeye de­vam ederken, piyasa uzmanları yönünü yeniden yukarı çevirdi.

Normalde dezenflasyona ik­nada en ketum kesim olan hane halkında iyimserlik giderek ka­lıcılaşırken, finansal piyasaların aylardır dezenflasyon progra­mına tam uyum gösterdiği halde temmuzda temkinli bir duruşa geçerek beklentisini yükseltme­sinin dönemsel olduğu değer­lendiriliyor. Uzmanlar, temmuz ayındaki tablonun kalıcı bir yön ayrımı olmayıp; profesyonelle­rin dönemsel risklere karşı aldığı "matematiksel bir önlem" ile so­kağın hissettiği "gecikmeli rahat­lama" anının bu aya çakışmasın­dan kaynaklandığı görüşünde.

2023 ortalarından bu yana sürdürülen dezenflasyon prog­ramında en büyük handikabı hane halklarının ikna olmayı­şı oluşturuyordu. Ancak son bir yılda aylar itibarıyla hane halkı­nın beklentileri diğer kesimlere göre aşırı yüksek düzeyini koru­makla birlikte genelde hızla aşa­ğı yönlü seyrediyor.

Bu kesimin enflasyon beklentisinde jeopo­litik gerilim ve savaşın etkisiyle şubatta duran, mart ve nisanda ise yerini tekrar yükselişe bıra­kan düşüş, son üç aydır ise ke­sintisiz devam ediyor. Hane hal­kının gelecek 12 ay sonrası yıllık enflasyon beklentisi bu üç ayda toplam 6,62 puan, son bir yılda da 9,59 puan düşüş kaydetti.

Altın alırım diyenler azaldı ev-dükkan alırım diyen arttı

Hanehalkı Beklenti Anketi’ne göre, hane halkının, fiyatı en çok arttığını değerlendirdiği ve gelecek 12 ayda artmasını beklediği ürün grupları ‘gıda’ ile ‘yakıt ve enerji’ oldu. Bir yıl sonra konut fiyatlarındaki artış beklentisi bir önceki aya göre 1,33 puan azalarak yüzde 32,49'a düştü.

Ankete göre, 12 ay sonrası dolar kuru beklentisi bir önceki aya göre 0,31 lira artarak 52,98 lira oldu. Katılımcıların yatırım tercihleri değerlendirildiğinde, ilk sırada yer alan "altın alırım" diyen katılımcıların oranı, bir önceki aya göre 4 puan azalarak yüzde 40,3'e indi. İkinci sırada yer alan "ev/ dükkan/arsa vb. alırım" diyen katılımcıların oranı bir önceki aya göre 1,4 puan artarak yüzde 38,5'e yükseldi.

Hane halkının enflasyon beklentisi 6,6 puan iyileşti

Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek verilerini değerlendirirken, jeopolitik gelişmelerin oluşturduğu belirsizliklere rağmen hane halkı ve reel sektör beklentilerinden gerilemeye dikkat çekti. Şimşek, "Hane halkının 12 ay sonrası yıllık enflasyon beklentisi son 3 ayda toplam 6,6 puan, reel sektörün beklentisi 1,2 puan geriledi" ifadesini kullandı.

Şimşek, şunları kaydetti: "Küresel belirsizliklerin arttığı mevcut konjonktürde finansal istikrarın korunması kritik önemdedir. Rekabet gücümüzde kalıcı artış, verimlilik, teknolojiye dayalı üretim ve makroekonomik istikrar ile sağlanacaktır. Politikalarımızın nihai hedefi, yüksek katma değerli üretimle sürdürülebilir büyümeyi ve kalıcı refah artışını sağlamaktır."