Elektrikli araçlarda hareketli günler

Dr. Hakan ÇINAR
Dr. Hakan ÇINAR SIRADIŞI hakan.cinar@mentorgumruk.com.tr

Dün Resmi Gazete’de bir haber yayınlandı ve Gümrük Birliği ile karşılıklı gümrük vergisi muafiyeti uyguladığımız ülkeler hariç, diğer tüm ülkelerde elektrikli binek araçlara yüzde 10 ilave gümrük vergisi getirildi. Basında çıkan bazı haberlerin yanlış yorumlandığını ve 10 olan gümrük vergisi oranının 20’ye çıktığının yazıldığına, konunun yanlış yorumlandığına şahit oldum. Gümrük Müşavirliği yaptığımız için, doğal olarak çok da soru geldi konuyla ilgili olarak. Hal böyle olunca bu konuda ne olup bittiğini birkaç yönden bugünkü köşeme taşıyayım istedim. Önce gümrük vergisi ile ilave gümrük vergisi arasındaki farkı açıklayıp, sokaktaki insanın da anlayacağı dilden özetleyeyim, ardından da elektrikli araçlarda neler oluyor sorusunu yorumlamaya çalışayım.

İthalatta hepimizin bildiği gibi bir gümrük vergisi var. Tabi bu oran, Gümrük Birliği üyesi olduğumuz için, AB ülkeleri ile olan ticaretimizde 1996’dan bu yana (sanayi ürünlerinde) sıfır olarak uygulanırken, diğer ülkelere ilişkin oranlar ise Gümrük Birliği’nce ortak tarife olarak belirlenerek uygulanıyor. Diğer bir deyişle biz gümrük vergisinde ülke olarak tek başımıza belirleyici değiliz. Yani Avrupa menşeli o bildiğimiz meşhur araçların her biri ülkemize aslında gümrük vergisiz olarak giriyor. Eminin pek çok kişi şu an şaşkın. İyi ama biz dünya kadar vergi ödüyoruz diyenleri aydınlatmış olayım. Ödediğiniz vergi gümrük vergisi değil; ÖTV ve KDV. Yani bir tür lokal alınan vergiler diye de düşünmek mümkün. İlave gümrük vergisi ise, ithal edilecek ürünlerden alınan gümrük vergisine ilaveten tahsil edilen bir vergi türü. Özellikle son üç yılda yüzlerce, hatta binlerce üründe bu vergi ile tanıştık. Aslında gümrük vergisine müdahil olunamadığı için alınan bu da bir tür lokal vergi diye düşünmek yanlış olmaz. İlave gümrük vergisi ile, kendi irademizle ve temel olarak da üreticiyi korumayı hedeflerken, bir yandan da ithalatın frenlenmesine de sebep olduğunu belirtmek mümkün. Tabi bu vergi, gümrük birliğini ve karşılıklı anlaşmalar ile gümrük vergisi uygulamadığımız ülkeleri kapsamıyor.

Gerek otomobil gerekse elektrikli araç piyasası bu sıralar bir hayli hareketli. Kısa bir süre sonra yerli üretim olan Togg’un da yaşamımıza gireceği düşünüldüğünde daha da hareketleneceği kesin. Örneğin, benim yakından tanıdığım ve takip ettiğim Tragger marka elektrikli araçlar gibi, bu konuda birçok firmanın girişimi olduğunu söyleyebilirim. Araçların bir kısmı plakalı ve trafikte yer alırken, bir kısmı ise trafiğe kapalı alanlarda hizmet veriyor. Limanlar veya özel alanlar gibi.

Elektrikli araç, aslında basit bir deyişle elektrik enerjisi ile çalışan arabalar, yenilenebilir enerjiler bakımından doğa dostu olarak nitelendiriliyor. Çevreye fosil yakıt bırakmamaları ve karbon salınımı yapmadan çalışmaları, araçlarda egzoz bulunmaması ve gürültü kirliliği yapmaması gibi pek çok avantajı bünyesinde barındırıyor. Benzin veya dizel bir yakıtın yanması yerine, bataryasında depolanan elektrik enerjisi sayesinde hareket eden elektrikli arabalarda, frene basıldığında elektrik enerjisi daha sonra kullanılmak üzere depolanabilmekte. Görülen o ki, pek çok yönden düşününce elektrikli araçlar geleceğe iyice damga vuracak durumda. Üstelik dünyadaki petrol fiyatlarındaki oynaklık da bunu hızlandırıyor.

Bir yanda Mart ayında piyasaya çıkması beklenilen ve fiyatı henüz bilinmeyen TOGG gündemde. Öte yandan bu sıralar araçlardaki ÖTV konusu yoğun olarak gündeme geliyor. Araç piyasasını canlandırmak için ÖTV’nin indirilmesi gerektiği konusu sıkça konuşuluyor. Hatta siyasetin dahi ana gündemine oturmuş durumda. İlave gümrük vergisi ithal edilecek olan elektrikli araçların maliyetini yükseltecek ve yerli üretim tercih edilir hale gelecek, bu görülüyor. İyi yönüyle baktığımızda yerli üretimi desteklemek açısından olumlu, ama rekabet üzerindeki etkisini kestiremiyoruz. Zira rekabette önemli bir unsuru da geçtiğimiz gün tüm yetkinin Cumhurbaşkanı’na devredildiği ÖTV oranlarının etkilediğini, dolayısı ile nasıl bir sürecin bizi beklediğini bilmediğimizi söyleyebilirim. Ancak öyle görünüyor ki ÖTV’yi de araçlardaki vergi konularını da bu sıra çokça duyar hale geleceğiz. Bakalım Togg’a şimdiden hoş geldin anlamına gelen ilave gümrük vergisi ve ÖTV’deki beklentiler otomotiv sektörünü ve elbette biz tüketicileri nasıl etkileyecek. İzleyip göreceğiz.

Yazara Ait Diğer Yazılar Tüm Yazılar
Eğitimde “mış” gibi 05 Ağustos 2022
Buyrun BDDK’dan yakın 01 Temmuz 2022
Enerjide kriz var 03 Haziran 2022