Emekli ve asgari ücretlide ciddi reel kayıp yaşandı
Yılın ilk beş ayındaki enflasyonla emekli aylıkları ve asgari ücret reel olarak ciddi oranda eridi. SSK ve BAĞ-KUR emekli aylıkları Aralık 2025’teki zamsız düzeyin de altına indi. Memur maaşı ve memur emeklisi aylıklarındaki yılbaşı zamları da neredeyse sıfırlandı. Özellikle SSK ve esnaf emeklileri, son yıllarda asgari ücretin de altında kalan aylıkları ile hızlı bir yoksullaşma yaşıyor.
1 Ocak 2026’dan itibaren asgari ücret yüzde 27 artırılarak yıllık bazda 28.075,5 TL olarak belirlenirken, her yıl ocak ve temmuzda izleyen altı ay için Türkiye İstatistik Kurumu’nun (TÜİK) tüketici fiyat endeksine (TÜFE) göre bir önceki altı aydaki enflasyon kadar zam alan SSK ve BAĞ-KUR emeklileri, Temmuz-Aralık 2025 döneminde yüzde 11,20 olan TÜFE artışı kadar zam almıştı. Memur ve memur emeklilerine ise 2025’in ikinci yarısında aldıkları yüzde 5’lik toplu sözleşme zammı ve aynı dönemde gerçekleşen TÜFE artışına göre yüzde 6,85’lek bir enflasyon farkının yüzde 11’lik 2026 ilk yarı zammına eklenmesiyle oluşan yüzde 18,60 oranında zam verilmişti.
Enflasyon sildi süpürdü
Bu yıl ilk beş aydaki yüzde 16,61’lik enflasyonla SSK ve BAĞ-KUR emeklilerinin zammı tamamen sıfırlandığı gibi, reel aylıklar Aralık 2025’teki zamsız düzeyin de yüzde 3,6 altına indi. Memur maaşları ile memur emeklisi aylıklarında da yılbaşı zammının yüzde 98,3’lük kısmı geri alınmış oldu, başka deyişle reel maaş ve aylıklar mayıs sonu itibarıyla Aralık 2025 düzeyinin sadece yüzde 1,7 üzerinde kaldı. Aralık 2025 düzeyi 100 kabul edildiğinde Ocak 2026’da 112,4’e çıkan SSK ve BAĞ-KUR emekli aylıkları bu yıl mayıs sonu itibarıyla 83,39’a; ocak ayında 118,60’a çıkan memur maaşı ve memur emeklisi aylıkları da 101,7’ye indi.
Bu arada yılbaşında yüzde 18,48 artışla 16.881 TL’den 20 bin liraya çıkarılan en düşük emekli aylığındaki 3.119,61 TL’lik zammın da 2.061,44 TL’si beş aylık enflasyonla geri alınmış oldu ve reel olarak alım gücü 17.151,10 TL’ye geriledi.
Reel asgari ücret 24 bin TL’ye indi
Net asgari ücret 2026 başında yılın tümü için geçerli olmak üzere 22 bin 104 liradan, 28 bin 75,5 liraya yükseltilmişti. İlk beş aydaki yüzde 16,61’lik enflasyonla indirgendiğinde asgari ücrette reel artış yüzde 8,9’a; ücretin reel değeri (alım gücü) de 24 bin 73 liraya inmiş oldu. Yılın tümü için belirlenen asgari ücrete ara zam yapılmaması durumunda izleyen aylarda yaşanacak enflasyonla aşınma süreci devam edecek.
Yıl içinde aylar itibarıyla birikimli enflasyon yüzde 27’ye ulaştığı anda asgari ücrete bu yılın tümü için yapılan artış reel bazda sıfırlanacak. Mayıs sonu itibarıyla yıllık enflasyon ise yüzde 32,61 ve bu yılın sonunda Merkez Bankası tahmininin üst bant değeri olan yüzde 26’ya inerse, asgari ücretin reel değeri az farkla 2025 sonundaki düzeyine geri gelmiş olacak.
Emekli ile asgari ücretli dengesi bozuldu
Son yıllarda asgari ücret-emekli aylığı dengesi, büyük oranda emekliler aleyhine döndü. 2015’te 120,2 TL olan ortalama asgari ücretin neti 2026’da 28 bin 76 liraya, SSK, BAĞ-KUR ve Emekli Sandığı toplamında emekli başına 2015’te 1.172 lira olan aylık ortalama ödeme ise bu yıl ilk yarı itibarıyla 24 bin 181 liraya çıktı. 2015’te asgari ücretin yüzde 120’si düzeyinde bulunan ortalama emekli aylığı ödemesi, izleyen dönemde sürekli gerileyerek 2020’den itibaren bunun altına indi. Böylece asgari ücret ilk kez emeklilere yapılan ortalama ödemeyi geçti.
Emekli aylığı-asgari ücret dengesi izleyen dönemde de emekli aleyhine seyretti. Ödenen ortalama aylığın ortalama asgari ücrete oranı 2023’te yüzde 77,4’e kadar geriledi. 2024’te yüzde 82,4 olan bu oran 2025’te yüzde 81,8, bu yıl ilk yarıda yüzde 86,1 düzeyinde oluştu. Asgari ücret yıllık belirlendiği için aynı kalırken, ortalama emekli aylığı ise ikinci yarı zammı ile temmuzda yükselecek, ancak emekli sayısında olası artış bunu aşağı çekecek.
Temmuz zammı kaybı yerine koyacak mı?
SSK ve BAĞ-KUR emeklileri, bu yıl ocak-mayıs dönemindeki yüzde 16,61’lik enflasyon dolayısıyla bu oranda bir artışı ikinci yarı için şimdiden hak etti. Bu kesim temmuzda, haziranla birlikte oluşacak altı aylık enflasyon kadar zam alacak. Örneğin haziranda aylık enflasyon yüzde 1,5 gelirse ikinci yarı zammı yüzde 18,34’e; yüzde 2 gelirse, yüzde 18,94’e çıkacak.
Yılın ilk altı ayı için yüzde 11 toplu sözleşme zammı alan memur ve emeklileri için de ilk beş aydaki TÜFE artışı ile yüzde 5,05’lık bir enflasyon farkı doğdu. Bu fark, yüzde 7’lik ikinci yarı zammının üzerine eklendiğinde bu kesimin ikinci yarı artışları şimdiden yüzde 12,4’e denk geliyor. Haziranda gerçekleşecek yüzde 2’lik bir TÜFE artışı ile ilk altı aydaki enflasyon farkı yüzde 7,6’ya, ikinci yarı zammı yüzde 14,66’ya ulaşacak.
Refah payı vb. ilave ödeme olmazsa, mevcut sistemde memur ve emekliler ilk ve ikinci yarı toplamında yaklaşık yıllık enflasyon dolayında bir artışla bu yılı geçirecek.
En çok kayıp SSK ve BAĞ-KUR emeklisinin
Emekli sayısı son on yılda 6 milyona yakın arttı. Sosyal Güvenlik Kurumu’ndan (SGK) aylık alan özel sektör (4/a), esnaf (4/b) ve memur (4/c) emeklilerinin 2015-2016’da 11 milyon dolayında olan dosya bazında toplam sayısı, bu yıl mart itibarıyla 16,3 milyona ulaştı. SGK’nın 2015’te 152 milyar lira olan toplam emekli aylığı ödemesi, 2025’te 3 trilyon 775,5 milyar liraya yükseldi, bu yılın ilk üç ayında da 1 trilyon 180,2 milyar lira oldu
Emekli aylığı/asgari ücret dengesi, özel sektör çalışanı, esnaf ve memur emeklileri bazında farklı seyretti. Aylıklar geniş skalada oluşmakla birlikte emekli başına ortalama ödeme 2015-2026 arasında SSK’da 1.180,8 TL’den 23 bin 326,7 TL’ye, BAĞ-KUR’da 849,3 TL’den 18 bin 153,8 liraya, memur emeklisinde 1.573,5 TL’den 35 bin 188,8 TL’ye çıktı.
Bu dönemde ortalama aylık ödemesinin asgari ücrete oranı SSK’lılarda yüzde 121,1’den yüzde 83,1’e, BAĞ-KUR’da yüzde 87,1’den yüzde 64,7’ye geriledi. Böylece ortalama SSK’lı aylığı asgari ücretin yaklaşık yüzde 17 altına, ortalama BAĞ-KUR’lu aylığı da üçte ikisi düzeyine indi. Ortalama memur emekli aylığının 2015’de yüzde 161,4 olan asgari ücrete oranı da 2023’te yüzde 110,5’e kadar indikten sonra 2025’te yüzde 120,9’a, bu yıl ilk yarıda yüzde 125,3’e çıktı.
Asgari ücret 635 dolar
2022 sonuna kadar olan dönemde dolar bazında hızla gerileyen emekli aylıkları ile asgari ücretin, son dört yılda ise düşük kalan kur artışları nedeniyle bu bazda yükseldiği gözlendi. Merkez Bankası’nın yıllık ortalama dolar kuru ile çevrildiğinde 2015-2022 döneminde ortalama SSK emekli aylığı 434 dolardan 247,6 dolara, ortalama BAĞ-KUR aylığı 312 dolardan 193 dolara, ortalama memur emekli aylığı 578,5 dolardan 362 dolara, ortalama asgari ücret ise 358,5 dolardan 294,5 dolara gerilemişti. Son dört yıldaki artışla 2026 ilk yarı aylıkları ve 9 Haziran itibarıyla ortalama kura göre emekli aylıkları SSK’da 527,4 dolara, BAĞ KUR’da 410,4 dolara, Emekli Sandığı’nda 795,6 dolara, asgari ücret de 634,8 dolara karşılık geldi.
