Emeklilerin sadece yüzde 10’u 25 bin liranın üzerinde emekli aylığı alıyor

Ülkemizde son dö­nemlerin en çok konuşulan konusu düşük emekli aylıkla­rını sayı ve oranlarla anlatmaya çalışaca­ğım. Ülkemizde emekli­lerin %90’ı 25 Bin Li­ranın altında emekli aylığı alıyor!

En düşük emekli aylığı 20 Bin Lira olarak kabul edilir ise 5.772.223 kişi bu rakamı hatta dul yetimler bu rakamın hissesi şeklinde bu rakamın da altında emekli aylığı almak zorunda ka­lacak…

Dosya bazlı rakamlar – kişi bazlı gerçekler

Türkiye’de emekli aylıkları ve emekli sayıları kamuoyunda tartışılırken, rakamlar çoğu za­man dosya bazında açıklanmak­ta; ancak kişi bazında ortaya çı­kan gerçek tablo yeterince gö­rünür olmamaktadır. Bu durum, hem emekli aylıklarının düzeyi­ni hem de sosyal politika tartış­malarını sağlıklı zeminden uzak­laştırmaktadır.

Bugün Türkiye’de kendi primleriyle, sağ olarak yaşlı­lık aylığı alan gerçek emekli sayısı 12 milyon 239 bin 971 ki­şidir.

Dul, yetim, malul, vazife ma­lulü, sürekli iş görmezlik geliri, sürekli iz göremezlik ölüm aylığı alanlar ile birlikte Dosya bazında 16.168.530 dosyada, 16.973.753 kişi SGK’dan aylık almaktadır.

Dul ve yetim aylığı için 3 mil­yon 623 bin 54 dosya üzerinden toplam 4 milyon 396 bin 857 ki­şi dul ve yetim aylığı almaktadır.

Dul ve yetim aylıkları hu­kuken emekli aylığı değildir; ölüm sigortası kapsamında, şartlı ve süreli olarak bağla­nan aylıklardır. Buna rağmen bu kişiler çoğu zaman emekli gibi gösterilerek toplam emek­li sayısının içine dâhil edil­mektedir.

Türkiye’de sağ emekli, dul–ye­tim ve diğer aylık alanlarla bir­likte toplam kişi sayısı 16 milyon 973 bin 753’e ulaşmaktadır.

20 bin TL’ye tamamlanan aylıklar ve görünmeyen kişi sayısı

16.881 TL olan en düşük ta­mamlanan aylık rakamı 20.000 TL’ye arttırılması yönünde TBMM’de oylanacak kabul edilir ise dosya bazında 4 milyon 917 bin kişi bu tutarı, dul yetimler ise bu tutarın hisseleri oranında da­ha azını alacak. 4 milyon 917 bin sayısı yaşlılık aylığı dosyaları ile ölüm aylığı dosyalarının birlikte değerlendirilmesiyle ortaya çık­mıştır.

Ancak dosya bazlı bu sayım, ki­şi bazında tabloyu eksik göster­mektedir. Sadece dul ve yetim aylıklarında dosya ile kişi arasın­da 773 bin 803 kişilik fark bulun­maktadır. Diğer aylık alanlar ile birlikte fark 805.223 kişidir.

Aynı dosya–kişi farkı düşük aylık grubuna uygulandığında, 20 bin lira ve altında gelirle yaşa­yan kişi sayısı yaklaşık 5 milyon 722 bin 223’e ulaşmaktadır.

20.000 TL ve altında emekli aylığı alacakların sayısı hükümet yetkilileri tarafından ne kadarda 4 milyon 917 bin kişi olarak açık­lanmasa da aslında bu sayı dos­ya bazında açıklandı ancak aynı dosyada yani hayatını kaybetmiş bir kişinin emeklilik dosyasın­dan 2-3 hatta 4 kişi emekli aylığı alabiliyor bu nedenle doya baz­lı değil de kişi bazlı baktığımız­da aslında 20.000TL ve altında emekli aylığı alacakların sayısı 5 milyon 722 bin 223 kişi oluyor.

Toplam emekli sayısı olarak açıklanan 16.973.753 kişinin yaklaşık %34’ü en düşük tamam­lanan aylık ve onun altında aylşık almak zorunda…

Gelir dilimlerine göre aylık dağılımı (kişi bazında)

Mevcut veriler ve yapılan son artışlar birlikte değerlendirildi­ğinde, emekli ve dul–yetim aylı­ğı alanların gelir dağılımı üç ana grupta toplanmaktadır:

20.000 liranın altında aylık alanlar:

Yaklaşık 5 milyon 722 bin 223 kişi, yani toplamın yaklaşık yüz­de 34’ü, 20 bin liranın altında ay­lıkla yaşamaktadır. Her 3 emek­liden 1’i 20.000 TL dul yetimler­de 20.000TL’nin hissesine göre 5.000TL, 10.000TL, 15.000 TL gibi aylıklar almak zorundalar.

20.000–25.000 lira arasında aylık alanlar:

Yaklaşık 9 milyon 300 bin, ya­ni toplamın yüzde 56’sı, 20 ile 25 bin lira arasında dar bir gelir bandında sıkışmış durumdadır.

25.000 liranın üzerinde ay­lık alanlar:

Emekli aylıklarına yapılan yüzde 12,19’luk artış sonrası 25 bin liranın üzerinde aylık alan­ların oranı yaklaşık yüzde 10 ola­rak değerlendirilmektedir. Bu da yaklaşık 1 milyon 650 kişiye kar­şılık gelmektedir.

Bu dağılım, toplamda yüzde 100’e ulaşmaktadır ve emekli ay­lıklarının büyük çoğunluğunun alt ve orta bantta yoğunlaştığını açıkça göstermektedir.

Ortalama emekli aylıklarındaki erime

Sorun yalnızca en düşük aylık­ta değil, ortalama emekli aylık­larının yıllar içinde hızla tabana yaklaşmasındadır.

Resmî verilere göre:

-2019 yılında, en düşük emekli aylığı ile ortalama aylık arasındaki fark yüzde 109 idi. 2019’da en düşük emekli aylığı­nın 1.000TL’ye tamamlanması belirlendiğinde ortalama emekli aylığı 2.090 TL’idi.

-2025’te bu fark yüzde 24’e düştü. 2025 Temmuzda en dü­şük emekli aylığı 16.881 TL’ye ta­mamlandığında ortalama emekli aylığı 20.992 TL’ye düşmüştü.

-2026’da ise yüzde 18’e kadar gerilemiştir. 2026’da tamamla­nan aylık 20.000TL

Ortalama emekli aylıkları ise 23.551 TL’ye kadar geriledi.

Bu tablo, prim gün sayısı ve ça­lışma süresi farklarının emekli aylıklarına giderek daha az yan­sıdığını; uzun yıllar çalışanla da­ha kısa süre çalışan arasındaki maaş farkının hızla kapandığı­nı göstermektedir. Başka bir ifa­deyle, emekliler düşük gelir sevi­yesinde eşitlenmektedir.

Üst gelir diliminin darlığı

TBMM Plan ve Bütçe Komis­yonu’nda paylaşılan veriler, üst gelir diliminin ne kadar dar ol­duğunu da ortaya koymaktadır. Zam öncesinde 25 bin liranın üzerinde aylık alan emekli sayısı sadece 640 bin idi. Yapılan artışa rağmen, bu grubun toplam için­deki payı en fazla yüzde 10 sevi­yesine çıkabilmiştir.

Genel değerlendirme ve sonuç

Ortaya çıkan tablo nettir:

-Yaklaşık 5,7 milyon kişi, 20 bin lira ve altında aylıkla yaşa­maktadır.

-Aylık alanların yarıdan faz­lası, 20–25 bin lira bandında sı­kışmıştır.

-Sadece onda birlik bir ke­sim, 25 bin liranın üzerinde aylık alabilmektedir.

-Dul ve yetimler ise bu tablo­nun en kırılgan ve en düşük gelir­li kesimini oluşturmaktadır.

Dosya bazlı açıklamalar, ki­şi bazında yaşanan yoksulluğun boyutunu tam olarak yansıtma­makta; rakamlar kâğıt üzerinde sınırlı görünürken, gerçek ha­yatta çok daha geniş bir kesim düşük gelirle yaşam mücadelesi vermektedir.