Emeklilik planlamasında en büyük hata: Son 2520 günü hesaplamamak

Emeklilik denildiğinde vatandaşla­rın büyük bölümü yaş şartına, prim gün sayısına veya EYT kapsamına girip girmediğine odaklanıyor. Oysa emekli­lik planlamasında yapılan en büyük ha­talardan biri, hangi statüden emekli olu­nacağının göz ardı edilmesidir.

Özellikle 1 Ekim 2008 tarihinden ön­ce sigortalı olan milyonlarca kişi için son 2520 gün kuralı hâlâ büyük önem taşıyor.

Bugün birçok kişi emeklilik için ge­rekli prim gününü tamamladığını dü­şünüyor. Ancak son yıllarda yapılan sigor­talılık değişiklikleri nedeniyle farkında olmadan daha düşük aylıkla emekli olabi­lecekleri bir statüye geçmiş olabiliyorlar.

Son 2520 gün neden önemli?

1 Ekim 2008 tarihinden önce sigorta­lı olan kişilerde, çalışma hayatında bir­den fazla sigortalılık statüsü bulunuyorsa emeklilik sırasında son 2520 gün fiili hiz­met süresine bakılıyor.

Uygulamada bu süre 2520 gün olarak bi­liniyor.

Son 2520 gün içerisinde;

* SSK (4/A),

* Bağ-Kur (4/B),

* Emekli Sandığı (4/C) statülerinden hangisinde daha fazla hizmet varsa kişi ku­ral olarak o statüden emekli ediliyor.

Bu nedenle emekliliğine birkaç yıl kala işyeri açan, şirket ortağı olan veya özel sek­törde çalışmaya başlayan birçok kişi far­kında olmadan emeklilik statüsünü değiş­tirebiliyor.

EYT’liler için de geçerli

Son 2520 gün kuralı sadece EYT kapsa­mı dışında kalanları ilgilendirmiyor.

EYT düzenlemesinden yararlanan mil­yonlarca sigortalı için de aynı kural uygu­lanıyor.

EYT ile yaş şartı kaldırılmış olsa da han­gi statüden emekli olunacağını belirleyen hizmet birleştirme kuralları değişmedi.

Bu nedenle EYT’li bir sigortalı da son yıllardaki prim ödemeleri nedeniyle bekle­mediği bir statüden emekli olabiliyor.

Prim gününü tamamladıktan sonra yapılan değişiklikler risk yaratabiliyor

Örneğin bir devlet memuru düşünelim.

Emekli Sandığı kapsamında emeklilik için gerekli olan 9000 günü tamamlıyor. Daha sonra görevinden ayrılarak kendi işini kuruyor veya özel sektörde çalışma­ya başlıyor.

Sonrasında 1260 günden fazla Bağ-Kur veya SSK primi ödüyor.

Sosyal Güvenlik Kurumu bu kişiyi son 2520 gün hesabına göre Bağ-Kur veya SSK statüsünden emekli etmek isteye­bilir.

Benzer durum SSK’lı çalışanlar için de geçerli.

Örneğin bir sigortalı SSK’dan emek­li olmak için gerekli prim gününü ve si­gortalılık süresini tamamladıktan sonra şirket ortağı oluyor ve uzun süre Bağ-Kur primi ödüyor.

Bu durumda SGK son 2520 gün he­sabına göre kişiyi Bağ-Kur statüsünden emekli etmeye çalışabiliyor.

İşte birçok kişinin bilmediği nokta bu­rada ortaya çıkıyor.

Prim şartını tamamlayanların dava hakkı bulunabiliyor

Yargı kararları ve uygulamada orta­ya çıkan bazı örnekler gösteriyor ki, kişi emeklilik için gerekli tüm şartları belirli bir statüde eksiksiz olarak tamamlamış­sa durum yalnızca son 2520 gün hesabın­dan ibaret olmayabiliyor.

Örneğin;

* Emekli Sandığı kapsamında 9000 gününü tamamlayan,

* SSK kapsamında emeklilik için ge­rekli prim gününü, sigortalılık süresi­ni ve diğer şartları yerine getiren, kişiler daha sonra farklı statülerde prim ödemiş olsalar bile, emeklilik haklarını tamamla­dıkları statü üzerinden değerlendirilme­si gerektiği yönünde yargı yoluna başvu­rabiliyorlar.

Bazı durumlarda kişiler, SGK’nın son 2520 gün hesabına göre verdiği kara­ra karşı dava açarak hak kazandıkları statüden emekli olma talebinde bulu­nabiliyorlar.

Dolayısıyla son 2520 gün hesabı son derece önemli olmakla birlikte, emeklilik için gerekli tüm şartların daha önce tamamlanmış olması halin­de hukuki değerlendirme yapılması gereken özel durumlar da bulunuyor.

Emeklilik planlaması son birkaç yılda yapılmaz

Vatandaşların en büyük yanılgı­larından biri de emeklilik planlamasını emekliliğe birkaç yıl kala yapabilecekle­rini düşünmeleridir.

Oysa birçok durumda yanlış sigortalı­lık tercihi yıllar sonra ortaya çıkıyor.

Özellikle;

* Şirket ortaklığına girerken,

* Kendi adına işyeri açarken,

* Memuriyetten ayrılırken,

* Özel sektöre geçerken,

* İsteğe bağlı sigorta öderken,

* Borçlanma yaparken, emeklilik sta­tüsünün nasıl etkileneceği mutlaka he­saplanmalıdır.

Bazen birkaç yıl ödenen Bağ-Kur pri­mi, yıllarca planlanan emeklilik statüsü­nü değiştirebilir.

Bazen de kişi gerekli şartları çoktan ta­mamlamış olmasına rağmen bunu fark etmediği için gereksiz yere prim ödeme­ye devam edebilir.

Sonuç

Emeklilik planlamasında en büyük ha­ta yalnızca yaşa ve prim gününe odaklan­maktır.

Özellikle 1 Ekim 2008 tarihinden önce sigortalı olan kişiler açısından son 2520 gün hesabı hâlâ emeklilik sisteminin en kritik unsurlarından biridir.

Ancak son 2520 gün kuralı tek başına değerlendirilmemelidir. Kişinin hangi statüde emeklilik şartlarını tamamladı­ğı, bu hakları ne zaman kazandığı ve var­sa yargı yoluyla ileri sürebileceği hakları da ayrıca incelenmelidir.

Bu nedenle emeklilik başvurusu yap­madan önce yalnızca prim gününü de­ğil, hangi statüden emekli olunacağını da mutlaka kontrol etmek gerekir. Çünkü emeklilikte doğru planlama bazen yıllar­ca daha yüksek aylık almak anlamına ge­lebilmektedir.