Enerji ve selüloz zamlarıyla fırlayan kağıt fiyatları, gazeteleri tehdit ediyor

Garbis KEŞİŞOĞLU
Garbis KEŞİŞOĞLU DÜNYA'DA MEDYA gkesisoglu@gmail.com

Pandemi ortamının sürdüğü 2022’de özellikle kağıda basılı medyayı büyük tehlikeler bekliyor. Olağanüstü özveri ile basılı gazeteleri devam ettirme çabasındaki yayımcılar, bu yıl baş döndürücü şekilde artan enerji ve selüloz fiyatları nedeniyle anormal şekilde zam gören kağıt fiyatları karşısında ne yapacaklarını bilemez haldeler.

Acı gerçek: Gazeteler artık önemli müşteri değil

Son yıllarda günlük gazetelerin reklam kaybına uğraması, sayfa sayılarının azalmasına neden oldu. Bu durum karşısında, İskandinavya ve Kanada’daki kağıt fabrikaları hemen harekete geçerek, kağıt makinelerinin bazılarını durdururken bir kısmıyla da ambalaj kağıdı imaline yöneldi. Çarpıcı gerçek o ki, gazete yayımcıları, artık kağıt firmaları için "önemli müşteri " olmak özelliğini kaybettiler.

Tırmanan kağıt fiyatlarıyla birlikte, ABD ve Avrupa’da navlun ücretleri tavan yaptığı gibi, kağıt bobinlerini koyacak konteyner bulmak da sorun haline geldi. İngiltere’de kağıt fiyatlarındaki artış yüzde 50’yi aştı. Hindistan’dan taa Avustralya’ya kadar gazeteler sayfa sayısını azaltırken, kağıt alımında yıllık yerine aylık kontratlara razı olarak ton başına 850-900 dolarlık fiyatları kabul etmek durumunda kaldılar.

Kağıt zamları, gazeteleri kepenk indirmeye zorluyor

Avrupa’daki fabrikalar, bir yandan gazete kağıdı üretimini beşte bir oranında kısarken, öbür yandan da ekonomik düzelme nedeniyle ihtiyaç ve tüketim artışını fırsata çevirip zam yapmaya devam ediyorlar. Norveç’in büyük kağıt üretici firması Norske Skog, Yeni Zelanda’daki 66 yıllık fabrikasını kapatmak zorunda kaldı. İsveç’in UPM grubu da Galler’deki Schotton fabrikasını, Türkiye’deki bir ambalaj kağıdı grubuna sattı. Rusya’nın en büyük gazete kağıdı üreticisi İCS Volga ise kapasitesinin yarısını ambalaj kağıdına çevirdi. Gazete kağıdı fiyatlarındaki anormal artış, yayımcıları baskıyı durdurmaya  varabilecek yeni kararları masaya getirmeye yöneltti. Öyle anlaşılıyor ki, 2022 yılı basılı gazeteler için bir "kader yılı" olacak.

Yerel gazeteleri yaşatmak için özel teşvikler devrede

Avrupa ve ABD’de enflasyonun yüzde 6’ları geçmesi ve enerji fiyatlarında düşme ümidinin bulunmaması, basılı gazeteleri devam ettirmek isteyen yayıncıları, değişik tasarruf tedbirleri almaya zorluyor. Bunlardan biri de 40 gramlık kağıda dönmek. Kağıt fiyatlarındaki artışlar karşısında, özellikle yerel gazeteler çok güç durumda… O nedenle, Avrupa ülkelerinin çoğunda yerel gazeteler için özel teşvikler, fiyatlarını sübvanse etmek, katma değer vergilerini düşürmek gibi kolaylıklar uygulanıyor. Çünkü ABD ve Avrupa’da, yerel gazetelerin demokrasi için vazgeçilmez bir konuma sahip olduklarına inanılıyor. Özellikle İskandinav ülkelerinde, her şehir ve kasabada en azından bir yerel gazetenin yaşaması için, her türlü tedbir alınıyor.

Ülkemiz koşullarında yerel basın desteksiz yaşayamaz

Ülkemizde de yerel gazetelerin, eğer matbaacılık gibi yan işleri yoksa kağıt fiyatlarındaki artışları karşılamaları neredeyse imkansız. Yerel basın maalesef yeterli bir mesleki örgütlenmeye sahip değil ve o nedenle de sesini duyuramıyor.

Oysa bütün dünyada yerel basın önem kazanıyor... Çünkü dijital platformlar sayesinde ulusal haberlere rahatça ulaşılabiliyor. Yerel haberler içinse önce yerel basın gerekli.

Anadolu ‘da açılmış olan üniversitelerde gazetecilik tahsili yapan gençlerimiz, yaşadıkları şehirlerde iş bulamadıkları için İstanbul’un yolunu tutuyorlar. Ama günümüz koşullarında burada da iş olanakları çok kısıtlı olduğu için, asgari ücretli başka işler aramak zorunda kalmaktalar. Çare, yerel basını güçlendirmek olmalı.

Neler yapılabilir?.. İşte en acil önlemler paketi

Yerel gazetelerde resmî ilan almanın şartlarından biri olan 6 gazeteci çalıştırmak, günümüz maliyetleriyle hayli zor. Devletin bu önemli soruna acilen bir çözüm getirmesi gerekiyor.

Yerel gazetelere, tam olarak dijital ortama geçebilmeleri için uzun vadeli, çok düşük faizli krediler açılmalı... Kağıt fiyatlarındaki KDV sıfırlanmalı... Gazetelerin reklam dışındaki sayfaları için kağıt, belli oranda sübvanse edilmeli... Anadolu Ajansı'nın bülten ve fotoğraflarının ücretsiz kullandırılması düşünülmeli...

Can suyu olacak bu tür tedbirleri hayata geçirmekte gecikmemeliyiz. Yerel basını yaşatmayı bir demokrasi sorunu olarak görme bilincine bir an önce ulaşmak durumundayız.

Yazara Ait Diğer Yazılar Tüm Yazılar