Euro korkusu…
Geçen yıllarda doların TL karşısında değer kaybederken euro'nun değerlenmesi ülkemiz turizmcileri ve ihracatçılarının, alışlarını dolar ve satışlarını euro ile yaparak zararlarını azaltan bir denge kurmalarına yol açmıştı. Şimdilerde dolar yatay bir seyir izlerken euro'da TL karşısında yüzde 10 seviyesinde bir gerileme yaşandı. Yunanistan'daki ekonomik olumsuzlukların, euro bölgesinde diğer ülkelere sıçraması haberleri euro'daki değer kaybının süreceği korkusunu beraberinde getirdi. Turizmciler ve ihracatçılar bir yandan korkuya kapılırken, bir yandan da yeni arayışlara giriyorlar.
Son dönemde katıldığım birçok toplantıda ihracatçıların ve turizmcilerin eurodaki düşüşü korku ile izlediklerini ve uzman gördükleri herkese, "Euro daha da düşer mi?" sorusunu sorduklarına tanık oluyorum. Bir zaman düşük dolar kuru nedeniyle yaşanan korkunun bir benzeri şimdi düşük euro konusuna bağlı olarak gündeme gelmiş durumda.
Önceki gün Şanlıurfa'da katıldığm ŞUGİAD'ın toplantısında da Gazi Erçel'den euro'nun geleceği soruldu. Soruyu soran kişi "1 euro eşit 1 dolar olur diyorlar siz bu değerlendirmeye katılıyor musunuz?" şeklindeydi. Erçel, Yunanistan'la başlayan ekonomik olumsuzluğun İspanya'ya sıçraması halinde bu beklenti içinde olan uzmanların bulunduğunu söyledi. Bu salonda büyük bir sessizliğe sebep oldu.
Türkiye'de ihracatçılar ve turizmciler doların değer kaybetmesi döneminde kendilerince bazı önlemler alarak zararlarını minimize etmeyi başarmışlardı. İhracatçılar üretimleri içersindeki dış alımları dolarla yapıp daha ucuza getirmeye çalışırken, ihraç fiyatlarını euro üzerinden yapıp bir denge kurma yoluna gitmişlerdi. Turizmciler de satışlarını euro üzerinden yaparak olumsuzluğu en aza indiriyorlardı. Dolar düşüp euro yükselirken kendilerine göre bir denge kuruyorlardı.
Şimdi, doların değeri yatay bir seviyede iken euro'nun değeri düşmeye başladı. Son dönemde geçen yılsonunda 2.15 TL seviyesindeki Euro, dün 1.96 TL seviyesindeydi. Bu da ihracatçıların ve turizmcilerin yılbaşında ürün satarlarken bu dönem için belirledikleri fiyata göre yaklaşık yüzde 10 seviyesinde bir kayba uğradıklarını gösteriyor.
Turizmciler Avrupalı acentalara yıl başında euro bazlı fiyat verdiklerini, sözleşmeler yaptıklarını o nedenle yeni fiyat artışına gitme imkanlarının olmadığını belirtiyorlar. Euro'daki düşüş nedeniyle gelirleri azalırken, yanardağ küllerinin Avrupa'yı kaplamasının ise sebze meyve fiyatlarındaki artışlarında girdi maliyetlerini olumsuz etkilediğini buna bağlı olarak alternatif pazarlara yöneldiklerini belirtiyorlar. Buna bağlı olarak Dubai Fuarında Ortadoğu ve Arap pazarından müşteri çekmek için arayışa girdikleri belirtiliyor.
TİM Başkanı Büyükekşi, bir yandan euro bölgesine ihracat yapanların gelirlerini hedge etme konusunda uyararak, gelecekte daha fazla zararı önlemeye çalışmalarını önerdi. Bir yandan da Merkez Bankası'nın pro aktif politikalar ile kur sepeti konusunda daha aktif davranmasını önerdi. İhracatçı için özel kur talebinin ise gerçekçi olmayacağını belirtti.
Görüldüğü gibi euro'da düşüş, dolar düşerken euro ile satışlarla onu dengelemeye çalışan ihracatçılar ve turizmcileri bir yandan kuşkuya iterken, bir yandan da yeni arayışlara, yeni pazarlara, yeni denge arayışlarına itiyor. Şu anda euro'nun TL karşısında yüzde 10 dolayında değer kaybının sonunda bu arayışa girerlerken, euro'nun daha da değer kaybetmesi halinde çok olumsuz sonuçlar ortaya çıkabileceğini düşünüyorlar.
