Facebook, ırkçılık ithamı ve reklam boykotu ile geriledi; yalan habere süzgeç geliyor

Garbis KEŞİŞOĞLU
Garbis KEŞİŞOĞLU DÜNYA'DA MEDYA gkesisoglu@gmail.com

Silikon vadisinin devleri COVID-19 salgınından hiç etkilenmediler, tam tersine yeni yatırım planlamalarıyla daha da büyümeye yöneldiler; fakat karşılarına hesaplarında olmayan öyle bir faktör çıktı ki... Amerika’daki ırkçılık karşıtı gösterilerden ağır darbe yediler! Özellikle de, beş teknoloji devinden biri olan Facebook... Nefret ve ayırımcılık içeren söylemleri kontrol altına almaması nedeniyle, şimdiye kadar görülmemiş bir reklam boykotu ile karşı karşıya kaldı.

Trump yandaşlığı Zuckerberg’e pahalıya patladı

Facebook’un CEO’su ve büyük hissedarı Mark Zuckerberg, “nefreti durdurma kampanyası”na katılmamakta direnmiş ve şiddet içeren söylemleri aynen kullanmıştı... Daha da önemlisi, Başkan Trump’ın yoğun tepki çeken mesajlarını, ülkede kutuplaşma zirvede olmasına karşın sistemden çıkartmamıştı.

Amerika’da yepyeni bir hava esmeye başlarken büyük firmalar bile ten rengi beyaz olmayan vatandaşlara şirin görünmek için Facebook’a cephe alıp misli görülmemiş bir reklam boykotuna başladılar. Facebook ile Instagram’a milyonlarca dolarlık reklam veren ve aralarında Coca Cola, Pfizer, Ünilever gibi küresel firmaların da bulunduğu reklam verenler, bu boykotla bir teknoloji devini ilk defa güç durumda bıraktılar.

“Kar için nefreti durdur” kampanyası Facebook için bir tehlike haline geldi.

Aşırı sol, ırkçılık suçlamasını Kolomb’a tırmandırdı

Zuckerberg önceleri durumu iyi değerlendiremedi ve boykotçu kanada taviz verilmeyeceğini açıkça ilan etti. Ama dengeler çok değişmişti...

Kamuoyunda Trump taraftarları artık “ırkçı” olarak anılıyordu. Hatta, özellikle demokratların yönetimindeki “Mavi” eyaletlerde Amerika tarihinin en sembol simalarına ait heykeller bile, ırkçı yönelimleri olduğu gerekçesiyle halk tarafından birer birer devriliyordu. 1861- 1865 döneminde köleliğin kaldırılması için Kuzey ve Güney eyaletleri arasında cereyan eden kanlı çatışmalara katılmış olan Güneyli generallerin heykelleri alaşağı edildikten sonra sıra, Amerika’yı keşfetmiş olan Kristof Kolomb’a geldi. Son yıllarda demokratların müsamahası neticesinde iyice güçlenen aşırı sol, Kolomb’u “ırkçı” ilan edip, heykellerini indirmeye başladı.

Aktivistler meşhur Yale Üniversitesi’nin isminin bile değiştirilmesini talep ediyor...

Washington, Lincoln ve Hz. İsa da ırkçılıkla suçlandı

Aşırı sola göre, Amerika’yı İngilizlerden kurtarıp bağımsızlığı elde eden George Washington da evinde köle beslediği için ırkçı idi ve heykellerinin kaldırılması gerekiyordu. Kuzey-Güney savaşını kazanarak köleliği kaldıran, kuzey eyaletlerinin başkanı Abraham Lincoln da ırkçı damgasını yemekten kurtulamıyordu... Şimdi onun heykelleri de tehlikede. Ülkede adeta bir cinnet hali yaşanırken iş o hale geldi ki, son günlerde aşırı sol dozajı iyice kaçırarak Hazreti İsa’yı da ırkçı ilan etti ve kiliselerden heykellerinin kaldırılması talebini gündeme getirdi! New York, Los Angeles ve San Francisco gibi demokratların yönetimindeki şehirlerde polisin bütçesinin kısılması, hatta polis teşkilatının kaldırılması da aşırı solun körüklediği talepler arasında. Diğer taraftan özellikle New York’ta cinayetler arttı. Polisin morali çok düşük...

Yüzde 8 değer kaybeden Facebook uzlaşma arıyor

Facebook ve Instagram boykotuna katılan firmaların sayısı 300‘ü bulunca tutum değiştirmek zorunda kalan Zuckerberg medya partnerleri ve sivil toplum örgütleriyle masaya oturdu. Böylece ilk defa bir teknoloji devi tavize hazır hale geldi. Facebook’ a yıllardır ne Amerikan Kongresi, ne Avrupa Birliği ne de Federal Ticaret Komisyonu Müdahale edemiyordu. İngiliz Guardian gazetesine göre, Facebook elinde nükleer güç bulunan Kuzey Kore’nin lideri Kim Jong-Un’dan daha etkili, tek kişilik küresel bir güç haline geldi.
Şimdi beklenti o ki, Facebook bu aşamada yalan haberlerin yayılmasını önleyecek önlemleri hayata geçirecek ve şiddet içeren söylemlere dur diyecek.

Facebook, küresel olarak yılda 70 milyar dolar reklam geliri elde ediyor. Boykotta küçük ve orta boy işletmeler, Facebook reklamlarına devam etmek zorunda kaldılar, çünkü bu gibi firmalar için alternatif mecra mevcut değil. Öyle görünüyor ki büyük gruplar da, bir süre geçip ortalık yatıştıktan sonra, en geç kasım seçimlerinin ardından kararlarını gözden geçirecek.

Facebook hisseleri şimdilik yüzde 8 oranında değer kaybetti.

Dijital devlerden Google da Facebook’un içine düştüğü durumu göz önüne alarak nefret söylemine karşı önlemler getirme hazırlığında. Bu yaklaşımın yaygınlaşması sürpriz olmayacak.

Boykottan ürken Google, medyaya ödeme yapacak

Facebook boykotu, medya için bazı sevindirici haberleri de beraberinde getirdi. Düne kadar kural nizam tanımaz bir tutum içindeki Google, haber yayıncılarından bir kısmına ödeme yapacağını duyurdu. Bunlar arasında Federal Alman haftalık dergi grubu “der Spiegel”, Brezilya’daki “Diarios Associados“ ile Avustralya’daki bazı mahalli gazeteler bulunuyor.

Amerika’da Rupert Murdoch’ün “The Wall Street Journal” gazetesini de yayınlayan News Corp, uzun zamandan beri ödeme konusunda Google ile anlaşamıyordu. Nihayet bir uzlaşmanın sağlandığı belirtiliyor fakat Google, yapılan anlaşmaların şartları konusunda bilgi vermek istemiyor. Google, anlaşma çerçevesinde sağlanacak “ödemeli” haberleri Google News aplikasyonlarında kullanacak.

Ödeme konusunda en büyük baskıyı, Avustralya hükümetinin desteği ile yerel gazeteler yapıyor.

Ülkemizde de gazetelerin, Gazete Sahipleri Birliği’nin artık olmaması nedeniyle, Gazeteciler Cemiyeti şemsiyesi altında Facebook ve Google ile masaya oturup ücretsiz haber kullanma devrine son vermeleri, basınımızın geleceği açısından denebilir ki “yaşamsal” önem taşıyor.

Yazara Ait Diğer Yazılar Tüm Yazılar