22 °C
Uğur CİVELEK
Uğur CİVELEK ARKA PLAN dunyaweb@dunya.com

Finansal ve ekonomik ihtiyaçlar uyumlu hale getirilemiyor!

Geride kaldığımız hafta genelinde finansal eğilimlere ilişkin eğilimlerde tehlikeli olabilecek türden kırılmaların yaşanmaya başlamasına tanık olduk. Kısa vadeli iyimserlikler, gerçeklerden oluşan buz dağlarına çarparak batmaya başladı! ABD para otoritesinin, gerçekçi olmayı ve hayal tacirlerine bir miktar ayar vermeyi hedefleyen bazı söylemleri farklılaşmalar üzerinde etkili oldu. Şubat ayında küresel salgına bağlı endişeler nedeniyle panikleyen sermaye piyasaları, mart ayı içinde para otoritelerinin açık ve sınırsız desteği sayesinde sakinleşebilmişti. Mayıs ayında ekonomilerin yeniden açılmasına ilişkin dolduruşlar ile ayakları yeniden yerden kesilen bu piyasalar, tuhaf sesler vermeye başladı! Para otoritelerinin eylemlerine ilişkin beklentileri abartan ve uyarıları görmezden gelen anlayışın balonu, yine ABD para otoritesinden gelen uyarı ile sönmeye başladı!

Finansal ihtiyaçlar ile nispeten gerçekçi ekonomik beklentilerin hiçbir şekilde uyuşmadığı bir süreçten geçiyoruz. Küresel sorunlar ise ağırlaşıyor, uzlaşmazlıklar ve güven bunalımı derinleşiyor. Masallar ve çeşitlendirilmiş müdahaleler günü kurtarmak adına yeterli olamıyor. Radikal ve zorunlu değişim sinyalleri güçleniyor, günü kurtarmak adına hiçbir şeyin değişmeyeceği beklentisini pazarlamak giderek olanaksızlaşıyor!

Sermaye piyasalarının büyük oyuncuları net satıcı olmaya başlamak zorunda kaldı. Refah fonları ve küresel çaptaki büyük bireysel yatırımcılar geri dönmemek üzere risklerini azaltıyor ve böyle olmaya devam edecek gibi görünüyor. Para otoriteleri, profesyoneller tarafından yönetilen fonlardan kaçışı durdurmak adına etkili oldu fakat bu kez çok hedefli olmak zorunda kaldığı için yıpranmaya başladı; örtüşmeyen finansal ihtiyaçlar ve ekonomik koşullar, para otoritelerini yıpratarak kırılganlığı farklı boyutlara taşıyor.

Para otoriteleri finansal ihtiyaçlara odaklansa, makroekonomik eğilimler üzerindeki etkisi hızla azalacak ve fiyat istikrarı konusundaki temel görevini yerine getiremez hale gelecek. Mevcut koşullarda bilançosunu büyüterek aldığı riskleri, ağırlaşan sorunlar nedeniyle piyasaya veremeyecek ve normale dönme şansı olmayacak. Anormallik sınırlarını zorlayan likidite genişlemesi ve küresel uzlaşmazlıklara bağlı olarak zorunlu ihtiyaç fiyatları yukarı yönde hareketlenmeye başladığında, sistemik çöküşü seyretmek dışında pek bir şey yapamayacak. Bu duruma düşmeyi geciktirmek istiyor ise, finansal ihtiyaçlara hassasiyetini azaltacak ve balonculara fazlaca taviz vermeyecek!

Geride bıraktığımız haftanın ilk yarısında ABD para otoritesi Açık Piyasa İşlem Komitesi’nin toplantısı vardı; basın toplantısında verilecek mesajlara odaklanılmıştı. Ekonomik durumun çok sıkıntılı olduğu ve 2022 yılına kadar faizlerin sıfır düzeyinde kalacağı açıklaması, ayakları yere basmayan baloncuları birbirine düşürdü ve bunlara yönelik desteği eritti. Balon hava kaçırdıkça, panik satışlar geri dönmeye başladı! Bu teknik işleyiş, salgında ikinci dalga endişesindeki yükselişin şimdilik gölgesinde kaldı!

Finansal ve ekonomik ihtiyaçlar uyuşmuyor. Siyasiler, kısa vadeli düşünme alışkanlıkları nedeniyle ekonominin gerçeklerini ihmal ediyor ve para otoritelerini de bu yönde uygulamalar zorluyor. Bu süreç verimsizliği yaygınlaştırıyor, rekabet koşularını iyice bozuyor ve bunalım koşullarının altyapısını hazırlayarak kırılganlıkları besliyor. Bu türden bir işleyiş, risklerin para otoritesi üzerinde yoğunlaşmasına ve normalleşme yollarının tümü ile kapanmasına sebep olabilir; böylesi bir durum, ağırlaşmış sorunları temel istikrarsızlık kaynakları haline dönüştürebilir.

Öncelikle ekonominin ihtiyaçlarını gözetmeye çalışmak ve finansal olanları ihmal etmek de çözüm olamıyor; tam aksine çöküş hemen yaşanıyor ve çok sancılı ve hazırlıksız bir şekilde radikal değişim ile tanışılması kaçınılmaz hale geliyor. Sorunların ağırlaşması pahasına günü kurtarmak için, ekonomi ve finansal ihtiyaçlar konusundaki büyüyen çelişkiyi dikkatlerden uzak tutulmaya çalışmak önemli bir konu haline geliyor!

Bu açmazın farkında olanlar geri dönmemek üzere risklerini azaltmaya çabalıyor! Acı gerçekler, tüm kesimlerin hareket yeteneğini sınırlıyor!

Yorumlar

Yorum yapabilmek için lütfen giriş yapınız.
Giriş Yap