Fon dünyasında çürük elma temizliği

Bu hafta Türkiye Sermaye Piyasa­ları Birliği tarafından her yıl dü­zenlenen Türkiye Sermaye Piyasala­rı Kongresi’nin 9.’su vardı. Bazı yıllarda bu kongreye ben de iştirak ettim. Gerek konuşmacıların kalitesi, gerek progra­mın geniş kapsamı her yıl olduğu gibi bu yıl da üst seviyedeydi.

Devlet ricalin­den de üst seviyede katılım gerçekleşti. Hem Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek hem de SPK Başkanı Ömer Gö­nül kongrede konuşmalar yaptılar. Ama ne konuşmalar. Birçok şey söylenmiş olsa da ana mesele; piyasada gerçekleş­tirilen manipülasyonlar ve bu manipü­lasyonların da fonlar üstünden gerçek­leştirilmesi. Bu kapsamda manipülas­yonla mücadele edileceği ve cezaların artırılacağı belirtildi.

Kongredeki geniş katılım sebebiy­le muhtemelen Sayın Bakan’ın ve Baş­kan’ın bu sözlerine muhatap olan kişiler de o esnada salondaydı. O anda neler his­settiklerini merak ediyorum. “Yine dağ fare doğurur, korkacak bir şey yok, daha öncekilere ne oldu ki bize ne olacak!” mı dediler, yoksa “Bu defa durum ciddi ga­liba, işimiz zor! mu dediler?

Anladığım kadarıyla SPK yapılan manipülasyon­ların farkında, kendi yetkisi dahilinde bu kapsamda cezalar da veriliyor. Daha yakın zamanda birkaç portföy yönetim şirketinin aldığı cezaları haftalık bültenlerde gördük. Fakat mevzuattaki cezaların yeterli olmadığı ve bunların artırılması gerektiği düşünülüyor. Kolay değil ama umarım bir temizlik mümkün olur. Daha önceki örneklerde defalarca at izinin it izine karışmış olduğuna şahit olduk. Bu sebeple önceki cümledeki “ko­lay değil” ibaresini kullandım.

Bilgi ve işlem bazlı dolandırıcılık

Manipülasyon dediğiniz iki şekilde ya­pılabiliyor. Biri; “İşlem bazlı piyasa do­landırıcılığı” diğeri; “Bilgi bazlı piyasa dolandırıcılığı”. İlkinde suni fiyat hare­ketleri yaratılıyor, ikincisindeyse yanıl­tıcı bilgi üzerinden dolandırıcılık gerçek­leştiriliyor. Maalesef sosyal medyanın yatırım kararlarında bu kadar ön plan­da olduğu bir dönemde bilgi bazlı piyasa dolandırıcılığının gerçekleşmesi adına birçok kişi bilerek ya da bilmeyerek alet oluyor. Yatırımcıların bu konuda azami dikkat göstermesi gerekiyor. İşte bu tarz dolandırıcılıkların mağduru olmamak için fonlar üzerinden yatırım yapmak da­ha güvenli. Şimdi ben bunu söyleyince siz de SPK Başkanı’nın dahi dolandırıcılık yapan fonlar var dediği hafta bunu söy­lemek biraz garip değil mi diye soracak­sınız.

İşte işin kritik kısmı da burası. Birkaç tane fon yöneticisinin yaptığı manipülas­yonların Türkiye fon dünyasının tama­mına zarar vermesine izin vermemek ge­rekir. İşini layıkıyla yapan fon yönetcile­rini töhmet altında bırakmamak gerekir. Bu kapsamda sistemdeki “doğru” kurum ve kişilere de iş düşüyor. Kendi içlerinde­ki çürük elmaları temizlemek üzere elle­rinden geleni yapmalılar. Bazı yöneticile­rin bu konuda son dönemde daha fazla ses çıkardığını görüyoruz. SPK Başkanı’nın çıkışıyla beraber bunların sayısının art­ması olası.

Alt limit yükseltilmeli

Manipülasyon olduğu iddia edilen fonların büyük kısmı, belki de tamamı serbest fonlar. Serbest olmayan fonlar­da zaten SPK’nın bazı kısıtları var ve bu sebeple portföy yöneticileri istedikleri şekilde hareket edemiyor. Serbest fonlar üstünden manipülasyon yapılabilme­sinin en büyük ön koşulu da bu fonlara yatırımcı ilgisinin yüksek olması. Öyle ya bir dolandırıcılığın sürdürülebilme­si için sürekli bir nakit akışının sağlan­ması gerekiyor.

Türkiye’de nitelikli ya­tırımcılar serbest fonlara yatırım yapa­biliyorlar. Buradaki tutar alt limiti de 1 milyon TL. Bu tutar enflasyon dikkate alındığında oldukça düşük kaldı. Alt li­mit 5-10 milyon TL seviyesine yüksel­tilirse hem küçük yatırımcının mağdu­riyetinin önüne geçilmiş olunur hem de manipülasyon eylemi şimdiki kadar k olay yapılamaz. Ceza artırımlarının ya­nına bu düzenlemeyi de koyup işe baş­lanabilir.