Forever young

Alphaville yazın konsere geliyor. “Forever Young” gibi 1984 albümündeki “Big in Ja­pan” şarkısı ile tanınır. Aynı yıl ABD ve İngilte­re ile Hong Kong’un 1997’de Çin’e devri konu­sunda anlaşan Çin ekonomik düzelme için re­kabet ve serbest girişime izin verdi, Sovyetler Birliği Los Angeles Olimpiyat Oyunlarından çekildi, ABD ve Vatikan 116 yıl sonra diploma­tik ilişkilere başladı, Reagan başkan seçildi ve Reaganomics başladı.

“Arz Yanlı İktisat” denen Reagan Ekonomisi, vergileri düşürüp, para arzı kontrolü, denk büt­çe ve deregülasyonlarla ekonomik canlanmayı öne süren neoliberal anlayıştı. Volcker Adımı şok faiz artışları ile gelen durgunluk sonrası, petrol kuyuları devreye girip enerji arzı artışı ile hızla sönüşe geçen enflasyon, düşen vergiler ile büyümeyi getiriyordu.

Duran Duran “Wild Boys”, Laura Brani­gan “Self Control”, Modern Talking “You Can Win If You Want”, Queen “I Want To Break Free”, Scorpions “Still Loving You”, Stevie Wonder “I Just Called To Say I Love You”, Ti­na Turner “What’s Love Got To Do With It”, Wham! “Wake Me Up Before You Go Go” aynı yılın şarkılarıydı.

Thatcherism belki Reagonomics gibiydi ama müzik dünyası kesinlikle 1984’de hit arzı yan­lısıydı. Thatcherism sendikalarla çatışırken, sosyal maliyeti yüksek bütçe kısıntısı ile bü­yük özelleştirmeler yapıp finans sektörünü büyütürken, Reaganomics savunma harcama­ları ile bütçe açığını büyüttü.

Scorpions (1990) “Winds of Change”

1990’ların başında SSCB dağıldı, iki Alman­ya birleşti, küreselleşme başladı, gelişmekte olan pazarlar doğdu. Neoliberalizmin önü artık iyice açıktı. Bütçe açıklarının finansmanını ve enflasyonun ihracatını sağlayacak küresel bir pazar doğmuştu. 2000’de “dot.com” ile çöken yüksek teknolojinin yayılmasının finansmanı için faizler Keynes’in Likidite Tuzağı seviyesi­ne düştü, likidite pazar pazar gezmeye başladı. Varlık balonları ile para baronları hızla arttı.

Dolara karşı 1999-2002’de hayata geçen Euro ile gelişmiş ekonomilerin merkez ban­kaları hazinelerinin bütçe açıklarını daha hız­lı fonlamaya başladı. Finansal represyon ile borçlar hazinelerce enflasyon karşısında eriti­lirken, oluşan likidite 2008 Lehman Biraderler Krizi ile neoliberalizmin sonunu başlatıyordu.

Küreselleşme bitti, neoliberalizm gitti

“Pekin Konsensüsü” kendi “Çin Modeli” ile dünyanın tedarikçisi olan Çin “Big in Japan” yerine geçiyor, Fed’in al(a)madığı ABD tahvil­lerinden oluşan portföyünün yerini Afrika’da madenler, AB’de şirketler ve limanlar ile yer değiştiriyordu. Rusya ise 2014 sonrası başta AB’den gelen ihracat gelirleri ile rezervlerini güçlendiriyor, dolar yerine altın biriktiriyordu.

1992’de Japonya’da bayılan Bush gibi, Uzak­doğu’ya verdiği dış ticaret açığının kendi liki­ditesi ile kendisine tuzak kurduğunu fark eden Trump, ilk başkanlık seçim beyannamesinde Çin’i hedefine koymuştu.

Rusya’nın AB ile enerji ticaretinde doların yerini Yuan ve Ruble almış, “Her Çin’liye bir kola satsak” diyen Warren Buffet sözü ile neoli­beralizmin önündeki son pazar Çin küresel pa­zarın hâkimi olmuş, “Washington Konsensü­sü” ofsayta düşürmüştü.

Çember daralıyor Orhaan

Rusya-Ukrayna 2022 sonrası, AB başta Rus­ya’nın enerji satışına yönelik yaptırımlar ile Ta­iwan’a karşılık devletçi sosyalist Venezuela pet­rol gemileri ambargosunu böyle okumak lazım.

1982’de Falkland Adaları Savaşı ile önce­ki dönemlerin yüksek dış borçlanma, finan­sal serbestleşme ve sabit kur rejimi nedeni ile Arjantin’de demokrasiye geçiş, 1984’de fi­nansal çöküşle son buluyordu. O günlerin fa­turasına neden bu lityum zengini neoliberal politikaları, bugün Milei izleyerek şimdi mu­cize yaratmaya çalışıyor.

Saflar sıklaşıyor

Azerbaycan uluslararası haber kanalı AnewZ Guy Shone Prime Time programında, NVIDIA çip yasağı ve AB Rus varlıklarını don­durma kararını konuştuk. Serbest pazar deni­len AB’de, Hollanda Çin’li çip üreticisi firma­ya el koymuş, AB Konseyi ise el koyduğu Rus Merkez Bankası varlıklarına karşılık Ukray­na’ya krediyi konuşuyordu. UBS-Credit Suis­se bir hafta sonunda yatırımcılar, genel kurul bypass edilerek birleştirildi.

(AB) Kömür Birliği’nin, neoliberalizmin, kü­reselleşmenin bittiğini değerli Ekonomi Gaze­tecilerine sunumumda geçen hafta aktardım. Mercosur, Pax Americana, BRICS, vb. gibi her­kes yönünü ve yerini arıyor.