Gelin kolları sıvadı, euro finansalları hazırladı

Aslı GEDİK
Aslı GEDİK VERGİ PORTALI Asli.gedik@pwc.com

Herkese tekrar merhaba. Tam kayınvalideydi, gelin bohçasıydı, euro finansal tabloları sunacaktık derken hikâyemiz yarım kaldı. Ama merak etmeyin bu hikâyenin sonu “mutlu son”. Dizilerde olduğu gibi geçen bölümün kısa bir özetini yapıp, kalmadığımız yerden devam edeceğiz.

“Kayınvalide bilançoyu euro görmek istiyor, Gelin ne yapsın” başlıklı makalede kayınvalide müstakbel gelininden finansal tabloları avro hazırlamasını istemişti. Özellikle yabancı para cinsinden işlem yapan, yabancı para cinsinden borcu olan şirketler kurlardaki değişimlerden etkilenmemek için finansal tablolarını Türk Lirası yerine avro, dolar veya farklı bir para biriminden hazırlamayı tercih edebilir. Bu şekilde şirket geçerli para birimini (functional currency) dolar olarak tespit ettiğinde, dolar cinsinden borcu varsa, doların Türk Lirası karşısında değer artışından etkilenmeyip, gelir tablosuna kambiyo zararı yazmak zorunda kalmayacaktır. İş bu kadar kolay olsaydı takdir edersiniz ki her şirket istediği para biriminde finansal tablo hazırlardı. Önceki makalede belirttiğimiz gibi şirket finansal tablolarını hazırlamaya başlarken TMS 21, Kur Değişimlerinin Etkileri Standardı’nda belirtildiği üzere birincil ve ek kriterleri dikkate alarak “geçerli para birimini” belirleyecek. Türkiye’de faaliyet gösteren şirketler genelde finansal tablolarını hazırlarken geçerli para birimi olarak Türk lirasını seçtikleri için bu konu dikkatiniz çekmemiş olabilir. Ama Türk Lirası finansal tablolarının yanına dolar rakamlarını da koyan şirketlere rastlamışsınızdır.

Bizim kayınvalide de gelinin finansal tablolarını euro görmek istiyorum diye tutturdu. Ağanın eli tutulmaz, kayınvalide karşısında durulmaz. Maazallah! “Gelin, Gelin! Geldiğin yere geri gidesin!” demesin sonra…

Euro cinsinden finansal tablo hazırlanması

Şirketler finansal tablolarını geçerli para biriminden farklı bir para biriminde sunabilir. Şirket yönetimi bankalara sunmak veya yabancı ortağıyla paylaşmak üzere finansal tablolarını ister euro, ister dolar, isterse Japon Yeni cinsinden sunabilir. Finansal tabloları hazırlarken geçerli para birimi tespitinde yaşadığımız zorluklardan sonra istediğimiz para biriminde finansal tabloları sunmak (sunum para birimi veya presentation currency) insana baldan tatlı gelir.
Eh o zaman durmayalım, finansal tabloları euro sunmak için hazırlıklara başlayalım, kayınvalideyi bekletmeye gelmez. İşletmenin kullandığı geçerli para birimi, yüksek enflasyonlu bir ekonominin para değilse, yani bizim gelin gibi finansal tablolarını Türk Lirası hazırlayıp euro cinsinden sunacaksa, işimiz kolay. TMS 21 Standardı gereği işletme, bilançoyu (finansal durum tablosu) finansal tabloların sunulacağı tarihteki kapanış kurundan; kar veya zarar tablosu ve diğer kapsamlı gelir tablosu kalemlerini ise döviz kurlarında önemli ölçüde dalgalanmalar olmadığı takdirde dönemin ortalama kurundan, kurlarda önemli dalgalanma varsa işlem tarihindeki kurdan çevirir. Karşılaştırmalı finansal tablolar da aynı çevrim işlemlerine tabi tutulacaktır. Bilmem fark ettiniz mi ama farklı kurlar kullanarak dengeli bilançonun dengesini alt üst ettik. İşlemlerde farklı kurlar kullanmanız sonucu ortaya çıkacak farklar “yabancı para çevrim farkı” olarak özkaynaklar içinde ayrı bir kalemde takip edilecektir.

Gelinin yurtdışı yatırımları varmış

Dostlar benden duymuş olmayın ama bu kaynana çok şanslı çıktı. Bizim gelinin yurt dışında şirketi varmış! Eğer Türkiye’deki şirketimizin sunum para birimini Avro seçtiysek ve yurt dışı şirketimiz de finansal tablolarını Avro hazırlıyorsa, konsolidasyon işlemleri dışında herhangi bir işlem yapmamız gerekmeyecek. Ancak Türkiye’deki işletmemiz finansal tablolarını Türk Lirası sunuyorsa, finansal tablolarını euro hazırlayan yurt dışındaki bağlı ortaklığımızı konsolide edebilmemiz için yurt dışı bağlı ortaklığımızın finansal tablolarını ana şirketle aynı sunum para birimi olan Türk Lirası’na çevirmemiz gerekecektir. Yurt dışı bağlı ortaklığımızın Avro cinsinden finansal tablolarını Türk Lirası olarak sunmak için yukarı bahsetmiş olduğumuz adımları izleriz.

Yabancı para çevrim farkından kurtuluş yok mu?

Gördüğünüz gibi yabancı para çevrim farkı çeşitli hallerde karşımıza çıkıyor. Türk Lirası finansal tablolarımın yanına bir de euro cinsinden finansalları sunayım veya Avrupa’daki bağlı ortaklığımın Avro finansal tablolarını konsolide edeyim derseniz, şüphesiz ki bu yabancı para çevrim farkını finansal tablolarda göreceksiniz.

Yabancı para çevrim farkından nasıl mı kurtulursunuz? Yurt dışındaki yatırımınızı elden çıkardığınızda o güne kadar özkaynaklarda muhasebeleştirilmiş yabancı para çevrim farkı, satış işlemiyle beraber özkaynaktan kar veya zararlara sınıflandırılacaktır (yeniden sınıflandırmaya ilişkin düzeltme veya reclassification adjustment). Bakın hop diye yabancı para çevrim farkından kurtuldunuz. Ancak umalım ki satış anına kadar özkaynakta biriken çevrim farkınız olumlu olsun da yabancı para çevrim farkı gelir tablosuna sınıflanınca kar-zararı altüst etmesin, ne siz üzülün, ne de ben.

Yazara Ait Diğer Yazılar Tüm Yazılar
Karbon ekonomisi 21 Ağustos 2020
Transfer sezonu açıldı 07 Ağustos 2020