Gerçeklerin halden anlamasını beklemeyin!

Uğur CİVELEK
Uğur CİVELEK ARKA PLAN dunyaweb@dunya.com

2019 yılının son Para Politikası Kurulu toplantısı bugün yapılacak. Temmuz ayında başlanan ‘önden yüklemeli’ faizleri olabildiğince düşürme sürecine devam edileceği beklentisi yaygın. Ağırlaşmış sorunlara dayalı kırılganlıklar, olanaklar ve acil ihtiyaçlar arasındaki dengesizlikler gibi sebepler hareket yeteneğimizi daraltıyor; tüm yaşadıklarımıza rağmen faiz hareketlerinden mucize beklemek zorunda kalıyoruz! Samimiyetten yoksun değerlendirmeler ile panik eğilimleri engellemeye çalışırken küresel ve bölgesel koşulları dikkate alamıyoruz! 

2018 yılı ikinci ve üçüncü çeyrek dönemlerinde yaşanan kur şokları sonrasında, beklentilerde yaşanan hızlı olumsuzlaşma sıkıntı yaratmıştı. Döviz kurlarındaki sert artışlara bağlı olarak maliyet kökenli enflasyon sert bir şekilde yükselirken ekonomi daralmaya ve işsizlik uçuşa geçmişti. Kapsamlı müdahaleler sonunda enflasyon baskıları azaltıldı, fakat ekonomik daralmaya ve işsizliğe olan tahammülsüzlük tavan yaptı. Temmuz ayından bu yana faizleri seri bir şekilde geriletiyoruz, yan tesirleri düşünerek ölçülü adım atma şanslarını ise tümü ile tüketmiş durumdayız! Kırılganlık yaratan koşullar, açık ve samimi olunabilmesini engelliyor.
Temmuz ayına kadar Türk Lirası faizleri çok yüksekti, buna rağmen tasarrufçular açısından çekici görünmüyor ve yerleşikler açısından pek tercih edilmiyordu. Yüksek faizler ve ağırlaşmış sorunlar yatırım isteğini öldürmüştü; daha önce yapılmış olanlardaki rekabet gücü ve verimlilik kaybı yanı sıra büyüyen kaynak sıkıntısı etkili olmuştu. Türk Lirası, ne borçlanmak için ne de tasarrufları değerlendirmek üzere yatırım yapmak için çekici bir görünüm sergilemiyordu.
Artık mecburen faizler geriletiliyor ve bunun olası yan tesirlerine hazırlanmak gerekiyor! Çok ciddi tasarruf açığı olan bir ekonomide mecburen faizlerin aşırılık sınırlarını zorlayacak şekilde geriletirseniz, sorunların hızla ağırlaşması pahasına kırılganlığı kaşımak zorunda kalmış olursunuz. Zira paramız borçlanmak için uygun duruma yaklaşır, yerli para cinsinden borçlanmak isteği güçlenir; fakat tasarruf ve yatırımcılar açısından paramız cazip olmaktan çıktığı için kaynak sıkıntısı büyür. Büyüyen dengesizlikler, beklentileri olumsuzlaştırmaya devam eder.

Piyasalarda yerli para cinsinden likidite sıkıntısı azalıyormuş! Para otoritemizin döviz depo karşılığında verdiği Türk Lirası sayesinde ekonomideki toparlanma ivmelenmiş! Bu tür söylemler bazı gerçekleri gizliyor; yabancıların Türk Lirasına yatırım yapmak yerine bu para cinsinden borçlanması, orta vade açısından çok ciddi bir uyarıdır! Artık Türkiye riskini azaltmak isteyenler, likidite engeline takılmayacaklar ve kimsenin almak istemediği riskler kamunun üzerine yıkılıyor olacak!

Faizlerin gerilemesi menkul ve gayrı menkul piyasalarını yükselterek kısa vadede bilançoları rahatlatabilir. Birileri o fiyatlardan karını almak istediğinde dananın kuyruğu kopmaya başlar. Herkes aynı anda ve aynı yönde işlem yapmaya çalışacağı için yıkıcı oynaklıkların altyapısı kurulmuş olur; bunun önüne geçmeye çalışanlar da telef olmaktan kurtulamayabilir. Bazı piyasa eğilimlerini yönlendirmek üzere kamu bankaları ve kamusal fonlar aktif görevli olduğu için, önce faizler aşağı ve sermaye piyasası yukarı yöne zorlandı; bir süre sonra sermaye piyasaları aşağı ve döviz yukarıyı zorladığında, faizleri ve beklentileri kontrol altında tutmak hiç kolay olmaz!

Başta kambiyo rejimi ile ilgili olanlar olmak üzere etkili düzenlemeler hayata geçirilmeden yaşadığımız faiz düşüş şoklarının bundan sonrası, çok sıkıntılı olabilir! Öncü eğilimler sürdürülebilir olmadığı için, önden yüklemeli faiz düşüşleri ile uzun vadeli yerli para cinsinden kredi zorlamasının orta vadeli sonuçları acılı olabilir!

Başta yabancılar olmak üzere herkesin Türk Lirası cinsinden borçlanmak istediği, yerli para cinsinden yatırımın sadece kamu olanakları ile sınırlı kaldığı koşullar zordur; hem döviz kurlarını ve hem de faizleri düşük düzeylerde tutamazsınız!

Makroekonomik görünümün, geçici bir aldanma sonrasında hızla yeniden olumsuzlaştığına tanık olabilirsiniz! Küresel ve bölgesel koşullara ilişkin yüksek düzeyli belirsizlikler ile ağırlaşmış sorunlarımıza bağımlı kırılganlıklar, olumlu değerlendirmelerin şansını sınırlıyor.

Yazara Ait Diğer Yazılar Tüm Yazılar