Geri dönüşünde yanılma payı yüksek bir yatırım

“Yatırım”, “geri dönüş” ve “yanılma”… Bu üç kavramı aynı başlıkta görünce insa­nın aklına hemen birkaç soru geliyor: Hangi yatırım enstrümanından bahsediyor? Nasıl bir geri dönüş bekliyor? Ve asıl önemlisi, or­tada bir yanılma varsa, acaba ben de aynı ya­nılgının içinde miyim?

Üstelik sözünü ettiğimiz yatırım, yalnızca ülkemizi değil, dünyanın hemen her köşesin­de nüfusun büyük bir bölümünü doğrudan ya da dolaylı olarak ilgilendiriyor. Eğitim.

Eylül geldi, okullar açılıyor, Okula Dönüş her türlü heyecanıyla hissediliyor. Öğrenci­ler hem okulunu hem de arkadaşlarını göre­ceği için heyecanlı. Veliler de ayrı bir heye­can içinde, ama biraz daha ekonomik gerçek­leri, endişeleri ve bunun yanında beklenti ve hayalleri var. Bu heyecanı kendi çocuğu veya yeğeni, akrabası, arkadaşında yaşayanlar bi­lir; karşlığını alabilecek miyiz? sorusunun cevabı aynı sınıfta olmalarına rağmen her ço­cuk için farklıdır. Ama daha önemli bir konu var, bakış açımızı önce netleştirmeliyiz, şöyle ki. Eğitim finansal ürün değildir.

Dolayısıyla eğitimin getirisi yalnızca ge­lecekteki gelirle ölçülemez. K12 seviyesin­deki eğitim yatırımlarını geri dönüşünü öl­çemeyeceğimiz kuşku götürmez, belki lisans ve üstü olan eğitim ve sertifikaların gelire et­kisinin daha ölçülebilir olduğunu kabul ede­bilirim. Başlıktaki yanılma payını belirleyen ise çoğu zaman yatırımın kendisinden çok, ondan ne beklediğinizdir. Bunu aklınızın bir köşesinde hep tutun ki çocuğunuza fazla bir sorumluluk yüklemesi yapmayın. “Yanılma payındaki yükseklik” ise büyük bir kayıp an­lamında veya aldığınız eğitimin karşılığını bulamama değil, beklentinizin gerçekçi ol­maması nedeniyle olur.

Bir çocuğun eğitimi için yıllar boyunca önemli bir kaynak ayırıyoruz. Okul, kitaplar, teknoloji, yabancı dil, spor, sanat, sosyal et­kinlikler ve daha pek çok kalem aile bütçesi­nin önemli bir bölümünü oluşturabiliyor. Bu nedenle zaman zaman “Bu yatırımın karşılı­ğı ne?” sorusunu sormamız son derece doğal.

Ancak eğitim söz konusu olduğunda karşı­lığı yalnızca gelecekte alınacak maaşta ara­mak, büyük resmin önemli bir bölümünü ka­çırmak anlamına geliyor. İyi bir eğitimin çık­tısı sadece “iyi bir iş” değildir. Kendini ifade edebilen, doğru bilgiye ulaşabilen, sorgula­yabilen, problem çözebilen, farklı kültürlerle iletişim kurabilen ve gerektiğinde kendi ka­rarlarını verebilen özgüvenli bir birey olmak da eğitimin sonuçları arasındadır.

Başarılı bir CEO ne sorardı?

Eğitim yatırımının karşılığını değerlendi­rirken belki de “Ne kadar maaş alacak?” so­rusunun yanına başarılı bir CEO’nun şirke­tinin büyümesini değerlendiriken soracağı nitelikte başka sorular koymalıyız; Çocuğu­muz ne kadar özgüvenli hale geliyor? Merak ediyor mu? Bir problemi çözmek için farklı yollar deneyebiliyor mu? Kendini ifade ede­biliyor mu? Teknolojiyi yalnızca tüketmek için değil, üretmek için de kullanabiliyor mu? Farklı görüşleri dinleyebiliyor mu? Başarısız olduğunda yeniden deneyebiliyor mu?

Bunların hiçbirinin karşısına bugün ko­laylıkla bir fiyat yazamayız. Ancak yıllar son­ra bir insanın karşısına çıkan fırsatları de­ğerlendirebilmesinde belki de en belirleyici unsurlar bunlar olacak. Bu soruların cevap­larındaki güçlü bir duruş, zaten beraberin­de kendi refah seviyesini doğru belirlemeyi ve onun gereksinimi kazanmayı beraberin­de getiriyor. Diğer yandan, tüm bunlara rağ­men meseleyi hala finansal bir bakış açısıyla değerlendirmekte ısrar edersek, bu yaklaşı­mın da bize öğreteceği önemli bir şey var: Bir yatırımın değeri yalnızca ne kadar para har­candığıyla değil, neye dönüştüğüyle anlaşı­lır, gelecekteki değeriyle. Bu nedenle eğitime ayrılan bütçeyi değerlendirirken “daha fazla harcama” ile “daha iyi eğitim” arasında oto­matik bir eşitlik kurmak yerine, yapılan har­camanın çocuğun gelişimine nasıl dönüştü­ğüne bakmak daha anlamlı olabilir.

Belki eğitim yılının sonunda ailece hazırla­nabilecek en değerli bilanço da budur:

Ne kadar harcadık? sorusundan önce,

Ne öğrendi?

Hangi becerileri kazandı?

Neyi artık kendi başına yapabiliyor?

Ve önünde hangi yeni fırsatlar açıldı?

Çünkü eğitimin gerçek getirisi, yalnızca gelecekte kazanılacak para değil; gelecekte sahip olunacak seçeneklerdir. Bu seçenekler çocuğun diğerlerinden farkını yani değerini ortaya koyar. Herkese sağlıklı ve başarılı bir eğitim yılı dilerim.