Gevşeklik sınırlarını zorlayan ekonomi politikası tasarımları!

Uğur CİVELEK
Uğur CİVELEK ARKA PLAN dunyaweb@dunya.com

2020 yılına ilişkin ekonomi politikası tasarımları, en kötünün aşıldığını teyit eden ve kaybedecek çok şey olduğunu varsayımı ile normalleşmeyi gözeten bir görünüm sergilemiyor. Başka bir deyişle, 2019 yılı genelinde yaşandığı iddia edilen durgunluktan çıkılmaya başlandığı söylemini yeterince desteklemiyor. Sorunların çözüm yoluna girmediği, müdahaleler ile kısmen farklılaştırılmış olsa bile ağırlaşmaya devam ettiği endişesi güçleniyor. 

Geride bıraktığımız haftanın ikinci yarısında, 2020 yılına ilişkin para ve kur programına ilişkin çerçeve Merkez Bankası tarafından açıklanmıştı; bu hafta başında ise zorunlu karşılıklara ilişkin düzenlemelere ilişkin duyuru basına yansıdı. Gelecek yıla ilişkin bütçe büyüklükleri ile ekonomik hedeflemeler ise daha önce kamuoyunun dikkatine sunulmuştu.

Maliye politikasının gevşek olduğu açık! Gelirler konusunda olmayacak hayaller kurarak bütçe açığının nispeten kontrol altında tutulacağı mesajı verilmesi, sıkı durulacağı anlamına gelmiyor. Büyümesi kontrol altına alınamayan cari ihtiyaçlar nedeniyle kısılamayan harcamalar, bütçe açığını öngörülenin çok üzerine taşıyacak gibi görünüyor.

Para politikası ise fiyat istikrarı hedefini kısmen geri plana iterek, siyasiler tarafından saptanmış hedeflerin yakalanması için seferber olunacakmış türünden bir görünüm sergiliyor. Kredi genişlemesi hedefleniyor ve bu durum para politikasının faiz oranlarından bağımsız olarak gevşetileceği anlamına geliyor. Makro ihtiyati yaklaşımlar konusundaki çeşitlilik ve fiili yetki devirleri, sistemi oluşturan kurumsal yapıyı hedefler doğrultusunda harekete geçmeye zorluyor. İçerideki olası yan tesirler, dışsal bağımlılıklara dayalı engeller, aşılamayan ve kalınlaşması engellenemeyen güvensizlik duvarları, küresel ve bölgesel koşullara ilişkin istikrarsızlıkların belirleyiciliği gibi önemli değişkenler tümü ile görmezden geliniyor.
Düzenleyici ve denetleyici kurumların, kendi görev tanımlarından uzaklaşarak ekonomik hedeflere yaklaşmak yönündeki teşvik ve tehdide dayalı zorlamaların aracı haline gelmesinin sebep olabileceği sıkıntılar hesaba katılmıyor. Bu tablo normal olandan hızla uzaklaşmak anlamına geliyor; doğal olarak belirsizlik ve kırılganlık algılarını etkiliyor, güvensizliği besliyor.
Tutarlılık anlayışı, eğer toparlanma başladı ve en kötü geride kaldı ise son iki paragrafta kısmen özetlediğimiz hesapsızlıklara gerek olmazdı dedirtiyor! 2020 yılına ilişkin maliye-para-kredi tasarımları, düzenli ve kapsamlı şoklama ile artan dozda dopinge bağımlı hale gelinmiş olunduğu izlenimi yaratıyor. Başka bir deyişle, normalleşme sürecinin hayal ötesi bir durum haline dönüştüğüne işaret ediyor; gelir dağılımındaki bozulmaya bağlı olanaksızlıklar kısmen itiraf edilmiş oluyor!

Düzenleyici ve denetleyici kurumlar ile sistemi oluşturan kurumsal yapının diğer kurumları, hep birlikte büyüme hedefi doğrultusunda ekonomiyi şoklasın ve dopingin dozunu artırsın! Bu sürece katılmayanlar cezalandırılsın, hesapsızca risk alanlar ödüllendirilsin! Finansal istikrar ve fiyat istikrarı konuları sözel yönlendirme ile sınırlı kalsın, fiilen toparlanmaya odaklanılsın! Yan tesirlere bakarak tutukluk yapanlar uyarılsın! Bu kumpanyanın tüm icrası ise kurallı piyasa imiş gibi pazarlansın!

Döviz kuru istikrarını temin görevi, kamu bankalarının kapasitesini aşar ve bambaşka sorunları beraberinde getirebilir. Olası bir kur şoku tüm oyunu bozar ve çok yönlü istikrarsızlıkları besler; gelişmeleri kontrol altına almak çok zorlaşır ve toplam maliyet altından kalkılamayacak seviyelere sıçrayabilir!

2020 yılına ilişkin ekonomi politikası tasarımları, risk taşıyanlar ile taşıdığı riskleri makul fiyatlardan başkalarına devrederek azaltmaya çalışanların ayrışmasını gündeme getirebilir. Eğer çoğunluk, mevcut tercihlerin radikal değişim ve etkili düzenlemeler öncesi son fırsat olarak görür ise evdeki hesaplar çarşıya uyamaz! Bu yönde algı oluşmasını önlemek ve bunun için seferber olmak, kısa vadeleri ucu ucuna ekleyerek ilerlemek tek seçenek haline geliyor! Ortaya çıkan tasarımlar, bu türden bir anlayışın izlerini taşıyor! Yeni tasarımlara ilişkin fırsatlar fazlası ile fiyatlandı, şimdilik tehlike kısmının fiyatlanmasına ise şimdilik direnilebiliyor!

Yazara Ait Diğer Yazılar Tüm Yazılar