Göbeklitepe dersleri

Osman AROLAT
Osman AROLAT AROLAT'tan osman.arolat@dunya.com

UNESCO’nun Türkiye’de 18. ören yeri olarak Dünya Miras Listesi’ne aldığı Göbeklitepe’de “Yerleşik hayata geçme sürecindeki insanların tahıl ekiminde ilk çabaları” gösterdiği belirtiliyor. Türkiye’deki ören yerlerinin artması turizme büyük ivme kazandıracak.

Profesör Klaus Schmidt, Şanlıurfa merkezin çok yakınındaki Göbeklitepe’de 11 yıllık bir kazı sonrası 2006’da Arkeoloji ve Sanat Yayını olarak ‘’Taş Çağ Avcılarının Gizemli Kutsal Alanı: Göbeklitepe‘’ çalışmasını yayınladığında tezi şu oldu:

-Burada avcı ve toplayıcı toplumdan besin üreten çiftçiliğe geçişi gözlüyoruz... Ağaç halkası kronolojisi ya da radyo karbon tarihlemesi yapan ‘’dendrokronoloji‘’ biliminden yararlanarak Prof. Schmidt bununla insanlığın 11.000 yıl önce ‘’Neolotik Evre’’ye girdiğini müjdeledi. Bununla yerleşikliğin tarihini 3000 yıl geriye götürdü.

O yine de bilimsel kuşkuyu bir yana bırakmadı ve buna ‘’Yerleşik hayata geçme sürecini gerçekleştirmekte olanların tahıl ekiminde ilk çabaları” adını verdi. Buna ‘’ön tarihleme‘’ demekle yetindi.

Peki, sayısı çok ‘’T’’ şeklindeki tapınaklar neydi? Schmidt bunlar için ‘’dini merkez‘’ yerine ‘’Bir kült organizasyonu ve bir ritüel merkez‘’ tanımlamasını kullandı.

Dr. Schmidt’i 2014‘de çok talihsiz bir kazayla kaybettik. Ama bulgusu insanlığı ışınlandı ve Göbeklitepe, Temmuz 2018‘de Türkiye‘nin 18. ören yeri olarak Dünya Mirası Listesi‘ne girdi.

Kazı başkanı yardımcısı Dr. Lee Clare oldu. 2014 sonrası 7 yıllık Dr. Clare döneminde anıtsal yapı zeminlerinin birkaç metre altında evler ve sabit yerleşim alanları ortaya çıkarıldı. Bilim yeni bir adım daha atmıştı...

BBC‘nin 20 Ağustos yayınında tapınak ve sarnıçları/binlerce öğütme aleti, Dr. Clare’in sözleriyle ‘’Sürekli iskanın olduğu ve tam teşekküllü bir yerleşim yeri olarak alan hakkındaki tüm anlayışımızı değiştirdi.‘’

‘’T’’ tipi tapınak(lar) ve içindeki sonsuz hayvan resimleri ‘’Grupları bir arada tutmak ve ortak bir kimlik yaratmak için çok önemli anlatılar‘’ olarak bir dini merkez değil ama ‘’ritüel merkezi konumunda olan bir sunak‘’ olduğu saptandı.

Bakalım bu heyecanlı uygarlığın uçları keşif çalışması bundan sonra nasıl yol alacak ?

GÜNÜN NOTU:

UNESCO’ya kayıtlı 1154 ören yerini her yıl 500 milyonu aşkın insan geziyor, miras listesi kendi turizmini yaratıyor.

Yazara Ait Diğer Yazılar Tüm Yazılar