22 °C
Uğur CİVELEK
Uğur CİVELEK ARKA PLAN dunyaweb@dunya.com

Göründüğü gibi olmayan geçici eğilimler ve sunduğu tehlikeler!

Ekonomik eğilimler ile finansal olanların birbirinden uzaklaşıyor olması, sorunların ağırlaşmasını önleyemeyen yozlaşmış düzeni hızla kırılganlaştırıyor ve kurumsal yapıyı itibarsızlaştırıyor. Bu çelişkili ve güvenilmez ortam, öncelikle para otoritelerini yıpratarak olumlu düşünebilmeyi olanaksızlaştırıyor. Çok uzunca bir süredir herkesi aptal yerine koyarak sorunların ağırlaşması pahasına günü kurtarma peşinde koşanların, en büyük aptala aday olması nerede ise kesinleşiyor!

Ne demek istediğimizi daha açık bir şekilde ifade edebilmek için, ABD para otoritesinin bakış açısında son çeyrek asırda yaşanan değişimi hatırlamakta yarar var. Söz konusu kurumun 1990’ların ikinci yarısında, finansal balonculuk konusundaki değerlendirmesi çok netti; gerek fiyat ve gerek ise finansal istikrarı tehdit eden, sorunları ağırlaştırarak sürdürülebilirliği ortadan kaldıran ve kesinlikle kaçınılması gereken bir durumdu. Fakat yeni milenyumun ilk on yılı, kaçınılması gereken durumla birlikte yaşanmasını zorunlu kılınca meçhule yolculuk hızlandı!

Balonculuk, söz konusu kurum tarafından 2004 yılına kadar kerhen desteklendi; fakat daha sonra dizginlenmesi ve denetim altına alınması için çaba harcandı. Yükseltilmeye başlanan faizler yolu ile ehlileştirme girişimi başarısızlıkla sonuçlandı, küresel kredi krizi korkular ile yüzleşmenin gerçekleştiği talihsiz bir dönem oldu.

Lokomotif olarak kullanılan bazı varsayımlar anlamsızlaşınca, 2013 yılında normalleşme adı verilen yeni bir yaklaşımla balonculuğa karşı yeni bir mücadele devreye sokuldu. Küresel uzlaşmazlıkların beklentiler üzerindeki olumsuz etkisi nedeniyle, yine çark etmek zorunda kalındı; fiyat istikrarı görevine ilişkin endişelerden uzaklaşma hızlanırken piyasaların vesayeti altına sürükleniş hızlandı! Salgın sonrasında, balonculuğun en büyük destekçisi haline gelinmesi tuhaf bir tesadüf oldu!

Diğer ekonomilerin para otoriteleri de söz konusu kurumun takipçisi olmaktan ve temel misyonlarından uzaklaşmaktan kurtulamadılar! Finansal kırılganlığın daha fazla artmasını önlemek ve riskten kaçınma paniklerini durdurmak adına yapılanlar, onları da açgözlülere teslim olmaya ve onların vesayeti altına girmeye zorladı. Finansal hesapsızlıkları desteklemek adına, hem piyasaların asla etkin çalışamayacağı koşulları kabullenmek zorunda kaldılar ve hem de sorunların ağırlaşmasına yol vermek suretiyle fiyat istikrarı görevinden geri dönüşü olamayacak şekilde uzaklaştırıldılar.

Gelişmeler, olası seçeneklerin çok sınırlı olduğuna işaret ediyor! Ödemeler sisteminin ve buna entegre kurumsal yapının çökmesi, hiçbir şey yapılmaması durumunda yaşanabilecek olasılık olarak korku dağlarını oluşturuyor. Bu durumdan geçici bir süre için bile kaçınmak için, ödemeler sistemi üzerinde yığılmış risklerin fahiş fiyatlardan başka kesimlere aktarılması gerekiyor. Bu başka kesimler, doğrudan veya dolaylı olarak faturanın kesileceği geniş halk kesimleri oluyor; görece en masum kesimlere en ağır maliyetlerin aldatma yolu ile fatura edilmesi, sorunların ağırlaşması pahasına biraz zaman kazanmak dışında bir anlam taşımıyor.

Risklerin geçici süre için para otoritesinin bilançosuna park etmesi veya bütçe açıklarını anormalleştirerek kamu borcunu şişirmesi, belki riskten kaçınma paniğini dindirir ama sorunları kesinlikle ağırlaştırır. Dünyamızın, yaşanabilecek bir yer olmaktan çıkması çok hızlanır. Benimsenen yaklaşımlarda adalet anlayışının zerresi yok, aldatmanın boyutu hazmedilemeyecek kadar çok! Bu durumun farkında olanlar açısından, en kötünün geride kalması olası değildir ve gelişmelerin yönlendirme amaçlı söylemlerdekine hiç benzemeyeceğini çok iyi bilirler!

Bu yazıya konu ettiğimiz risk transferi açısından, bu yılın üçüncü çeyreği çok ilginç bir dönem olmaya aday görünüyor. Birileri risklerini hızla azaltmaya ve kaldıraçlarını küçültmeye çalışıyor, bir daha bu kadar risk almaya tövbe eder bir görünüm sergiliyorlar; para otoriteleri ile siyasilerin zaaflarını acımasızca suistimal ederek, amaçlarına ulaşabilmek için birbirleri ile yarışıyorlar!

Temmuz ayının ilk günlerinde finansal cephede estirilen rüzgarlar ve kullanılan varsayımlar, sürpriz sayılamaz! Tehdit çok büyük, gelir ve servet dağılımına yönelik olanı ise çok daha tehlikeli!

Yorumlar

Yorum yapabilmek için lütfen giriş yapınız.
Giriş Yap