Görünen on vadeye kadar

İşten anlayan bir hazine bakanı var karşımız­da. Bessent “Bana göre, bir arz şoku yaşadık. Ve geleneksel olarak, arz şoku sırasında [faiz oranlarını] artırmazsınız, ikinci veya üçüncü dereceden etkiler görmedikçe ve biz temel enf­lasyonun çok, çok kısıtlı kaldığını görüyoruz” dedi.

Ben Şalom Bernanke (vd. 2004) 1971 son­rası 1982 arası enflasyonist dönem için, yine bölgemizdeki gelişmelerden kaynaklı enerji şokları için yaptıkları bilimsel araştırmaların­da aynı sonucu bulmuşlardı. Nitekim @IMF­News hesabından Hürmüz ve Babülmendep Boğazı özelinde hava ve deniz taşımacılığın­daki keskin düşüş etkisini paylaştı. Bessent gi­bi Vance de Warsh’a dolaylı olarak dedi ki: “fa­iz arttırma aklına gelirse, bu demeçlerimizi bu bilgiler ışığında 10 dakika sonra tekrar oku”.

Uncle Trump daha da öteye geçerek, “fai­zi düşürmezsen dış ticaret açığı verdiğimiz ülkelerle ticareti keserim” dedi. Stephanie Kelton hocanın X postu durumu net bir şekil­de özetliyor aslında: “Fed, 16 ayda 11 kez fa­iz artırdı (Mart ‘22’de sıfıra yakın seviyeden Temmuz ‘23’te %5,25-5,5 aralığına kadar). Hazine faizi ve (bastırılmış) kar transferi kanallarını 2025’e kadar hesaba katarsanız, Fed açığa kabaca ~2-2,5 trilyon dolar ekle­mekten sorumlu”. Bir diğer deyişle, Trump’a kızmak yerine destek vermek lazım. Fed fa­izde ısrarcı kaldıkça fatura tüm dünyaya çı­kıyor. Hatta tahvilimi almayanlara askeri müdahale yaparım diyecek kadar net.

Dolar bizim paramız sizin sorununuz

Bu iş bir gün “Benjamin zaten sizin değil­di, şu seri numaralı banknotlar ve tahviller hükümsüzdür” noktasına teorik olarak gide­bilir. Nitekim, ABD tahvil satışlarının önüne geçmek adına hazinenin geri alım programı başlatmasını iyi okumak lazım. Bir de unut­mamak lazım, Fed bilançosunda döviz rezer­vi hiç 40 milyar doları geçmedi. Sermayesi de zaten o kadar. Hatta 2023 yılında yaklaşık ola­rak 5 ay kadar eksi rezerve düşmüşlüğü de var. Ters repo miktarının neredeyse tamamı da yabancı bankalara ait.

1971’de Hollanda’nın dolarlarını bozup altın­ları istemesi sonucunda zaten aslında bugün bu noktalardayız. ABD kongresi olarak kasada al­tın sertifikası karşılığı görünen altını hazinede denetleyemiyorsun, Fed’i denetleyemiyorsun, döviz rezervi de yoksa tahvilleri satıp eline ge­çen dolarla ne yapacaksın? Fed bilançosunun %95’i ABD hazine (garantili) kâğıdı. ABD’nin toplam varlıkları karşılığında yükümlülükleri paçalda -40 trilyon dolar. Bütçe açığı ve kamu borcu da malum. Merkez bankası bağımsızlı­ğına bir de bu bilgiler ışığında bakınca aslında çok renkli bir dünya. Borç yiğidin kamçısıdır derken aslında Hey Corç Versene Borç olmasa? Eğer konu hala net değilse 10 yıl sonra bu yazıyı bir daha okuyun notu düşelim.

Swap bir tek bizim sorunumuz

Şimdi dolarda durum böyleyken, pandemi dönemi 81 merkez bankası karşılıklı swap hat­tı ile işlem yapıyordu. 2007 yılında 16 merkez bankasının swap anlaşması varken, 2025 sonu itibarı ile bu rakam 74 merkez bankası. NY Fed Central Bank Liquidity Swap Operations say­fasında Fed’in swap yaptığı merkez bankaları, vade ve tutarları izlenebilir. Council on Fore­ign Relations (CFR) Central Banks Currency Swaps Tracker verileri buyken asıl sorulması gereken soru: niye dünyada hiçbir terminalde, raporda, sunumda, bültende “swap hariç net rezerv” rakamına ulaşmak mümkün değil?

Kaldı ki bunlar uluslararası swaplar. Mer­kez bankaları ulusal bankaları ile de tonla swap yapıyor. Trader veya analist hesaplarını “bilim bu” diye hesaplayan ve raporlayan tek ülke olabiliriz. Sermaye hariç özkaynaklar, çek hariç kambiyo senetleri, banka borçları hariç kasa hesabı diye isterseniz bir sürü for­mül ve tanım koyabilirsiniz ama muhasebe kitaplarında bunlar yer almaz.

Platon akademisi sizlere ömür

FT’de İngiltere ve ABD’de son 10 yılda dip­loma değerlerinin düşmeye devam ettiği, üni­versiteye ilginin azaldığına dair haber çıktı. Tek neden yapay zekâ değil yazıyordu.

Bizde hakemli dergilerde son dönemde hakem bulunamıyor serzenişi arttı. Ne aka­demik performansta ne kalite akreditasyon­larında ne de akademik yükselmelerde kar­şılığı var hakemliğin. Eski bir bankacı olarak şöyle açıklayayım. Bankada şube müşteri temsilcisi nasılsa hedefte yok diye müşteri­nin pos cihazına bakım yapmaz. Akademis­yen de bankacı değil haliyle.