Hamaney ölüme nasıl yakalandı?
Tüm dünya haftalardır diken üstünde Ortadoğu’da savaş başlayacak mı diye beklerken, geçen cumartesi yani üç gün önce korkulan oldu: ABD ve İsrail’in İran’ı vurması ve İran’ın en güçlü figürü olan dini lider Ayetullah Ali Hamaney’i, ailesi ve yakın çevresiyle birlikte öldürmesiyle birlikte Ortadoğu’da büyük savaş başladı. Ancak son üç günde o kadar çok şey yaşandı ki ben bu satırları yazarken savaşın başlamasınını üzerinden sanki bir hafta geçmiş gibi hissediliyordu.
Hamas lideri İsmail Haniye’nin 2024’te Tahran’daki bir otel odasında nokta atışıyla öldürülmesinin ardından İsrail’in İran’ın atar damarlarına kadar sızan istihbarat ağının ve başka bir ülkede nokta atışıyla suikast düzenleme askeri kabiliyetinin boyutları da ortaya çıkmış oldu. Ancak ismail Haniye suikastinden ve İsrail’in İran’ın içinde bu tarz bir suikast düzenleyebilme kapasitesinin ortaya çıkmasının ardından, aylardır “geliyorum” diyen savaş borularının çaldığı bölgede Hamaney’in göz göre göre öldürülmesi, birçok soruyu da beraberinde getirdi.
Böyle bir ortamda, savaşın eli kulağındayken İran’ın İsrail açısından bir numaralı hedefi olan Hamaney, nasıl olmuştu da hiç bir şey yokmuş gibi ofisinde ailesi ve yakınlarıyla bir araya gelmiş çay içerken ölüme yakalanmıştı?
Gizli servisler yıllardır çalışıyor
Bu sorunun cevabını ararken, özellikle İsrail ve Amerikan basınında çok çeşitli senaryolara denk geldim. İsrailli ve Amerikalı uzmanlar ve yetkililere göre, İran'ın en üst düzey lideri Hamaney’in suikastı, İsrail gizli servislerinin yıllardır sürdürdüğü istihbarat çalışmalarının ve son altı ayda da CIA ve diğer ABD istihbarat servisleri tarafından sağlanan önemli teknolojik kaynakların bir sonucu olarak gerçekleşti.
İsrail'deki askeri yetkililer, Hamaney'in “Tahran'ın çeşitli yerlerinde toplanmış olan İran'ın üst düzey güvenlik liderlerinden yedi kişi” ve yaklaşık bir düzine aile üyesi ve yakın çevresiyle birlikte 60 saniye içinde neredeyse eşzamanlı saldırılarda öldürüldüğünü söyledi. Saldırıda 40 diğer üst düzey İranlı lider de öldü.
New York Times’a göre suikastın zamanlaması, CIA'nın Cumartesi sabahı Tahran'ın merkezindeki bir liderlik kompleksinde İranlı üst düzey yetkililerin bir toplantı yapacağına dair elde ettiği bilgilerle belirlendi.
New York Times'a göre, en önemlisi, CIA, İsrailli meslektaşlarına Hamaney'in toplantıya katılacağını ve toplantının zamanlamasını bildirebildi. İsrailli casuslar da yıllardır Hamaney'i takip ediyordu ve onun günlük rutini, aile üyeleri, iş arkadaşları, müttefikleri ve güvenliğini sağlayan kişiler hakkında ayrıntılı bir dosya oluşturmuştu.
Yüksek profilli hedefleri takip etme konusunda deneyimli eski bir CIA ajanı olan Reuel Gerecht bu süreci şöyle anlatıyor:
"Bu dev bir yapboz gibi. Tüm bilgi parçalarını bir araya getiriyorsunuz. Bu bilgi parçaları her şey olabilir: Yiyeceklerini nasıl temin ettikleri, çöplerine ne olduğu... Hepimiz kalkıp yatıyoruz, hepimiz yiyip içiyoruz. Bilgi ve verilerin çok katmanlı olduğu bir dünyada yaşıyoruz, bu yüzden iz bırakmayan kimse yok. Yaptığınız her şey bir iz bırakır.”
Teknolojik istihbarat ABD'den
Gerecht ayrıca İsrail’in, İran'da gizli operasyonlar yürütebilen ajan ağları kurduğunu, ABD’nin ise önemli teknolojik varlıkları devreye sokabileceğini söyledi. Yani insan istihbaratı İsrail’den, teknolojik istihbarat ise ABD’den geliyor.
Gerecht, “ABD'nin teknolojik kapasitesi son derece etkileyici ve teknoloji çok önemli, ancak CIA’nın insan istihbaratı veya gizli eylem ağları açısından masaya koyabileceği çok şey olduğunu düşünmüyorum. Teknolojik kapasiteyi sahadaki ağlarla birleştirirseniz, bu kesinlikle etkinliğini artıracaktır” diyor.
Görünen o ki İsrail gizli servisi Mossad, onlarca yıldır İran'a odaklanmış ve orada derin bir muhbir, ajan ve lojistik ağı kurmuş. Nitekim Haziran 2025’te 12 gün süren savaş sırasında, İsrailli ajanlar İranlı nükleer bilim adamlarının, istihbarat yetkililerinin ve askeri komutanların evlerini tespit etmişlerdi. Bu nedenle de ilk dalga saldırılarda İran’da onlarca kişi hayatını kaybetmişti.
2021'den beri Mossad'ı yöneten David Barnea, Ortadoğu'da İsrail için çalışan ajanlardan oluşan bir “yabancı lejyon” için özel bir departman kurduklarını açıklamıştı. Melman, bu tür ajanların, birçok kişinin rejime karşı olduğu İran'da, başka ülkelere göre daha kolay işe alınabildiğini söylemişti.
Modern savaş alanı artık sadece tanklar ve uçaklar ile yapılmıyor. Gelişen teknoloji, uzaydan takip edebilme, veri, erişim ve zamanlama ile tanımlanıyor. Bu nedenle de Hamaney’in sığınak ya da tünellerde saklanmak yerine ailesi ve yakın çevresiyle bir araya geldiği bir anda savaşın kaderi değişebiliyor.
