Hasar aynı, faturalar neden katlanıyor?

Yangın aynı, kaza aynı, sorumluluk davası da temelde aynı. Peki, neden aynı riskler her geçen yıl daha pahalı hale geliyor?

Munich Re ve Insurance Information Insti­tute (Triple-I) tarafından yayımlanan RiskS­can 2026 raporunda da dikkat çekilen, sosyal enflasyon kavramı, toplumun, mahkemele­rin ve hukuk sistemlerinin değişen yaklaşımı nedeniyle tazminat maliyetlerinin ekonomik enflasyonun ötesinde büyümesini ifade ediyor.

RiskScan 2026’da yer alan diğer kavram ise “legal system abuse”. İlk bakışta “yasal sü­reç suistimali” ifadesi haksız veya kötü niyet­li davaları çağrıştırsa da bireylerin meşru hak arama özgürlüğünü değil, hasar ve tazminat süreçlerinin zaman içinde daha karmaşık, da­ha maliyetli ve daha az öngörülebilir hale gel­diğini anlatıyor.

Bugün ABD’de milyarlarca dolarlık “Nükle­er Kararlar” dikkat çekiyor. ABD’de hukuk sis­temi, jüri, yüksek tazminatlar, toplu davalar, üçüncü taraf dava finansmanı, sosyal medya ve toplumsal beklentiler birlikte hareket eder­ken; mahkemeler olayla birlikte, şirket kültü­rünü, geçmiş kararları, iç yazışmaları ve risk yönetimi uygulamalarını da değerlendiriyor.

Ford’un ABD’de yaklaşık 1,7 milyar dolarlık tazminat kararıyla karşı karşıya kaldığı dava veya Bayer’in Monsanto satın almasının ar­dından Roundup davalarındaki milyarlarca dolarlık yükümlülükler bunun en bilinen ör­nekleri arasında yer alıyor.

Türkiye’de jüri sistemi, cezalandırıcı taz­minat uygulamaları yok, toplu dava kültürü gelişmiş değil. Manevi tazminatlar da göre­ce sınırlı seviyelerde. Ancak bu, Türkiye’nin kendine özgü bir tazminat enflasyonu yaşa­madığı anlamına gelmiyor.

Türkiye’de maliyetler zaman ve ekonomik değişkenlerle büyüyebiliyor.

Bunun en dikkat çekici örneklerinden biri değer kaybı süreçlerinde yaşandı. Mağduri­yetlerin giderilmesine yönelik tasarlanan sis­tem, zaman içinde hasar takip şirketleri, uz­manlaşmış hukuk büroları ve aracı yapıların da dâhil olduğu daha karmaşık ve maliyetli bir yapıya dönüştü. 1 Temmuz 2026’da yürürlü­ğe girecek yeni uygulamalar bu sürtünmeleri azaltmayı amaçlıyor.

Türkiye’de asıl risk bedeni zararlar. Bir trafik kazası düşünelim. Kaza 2021 yılında meydana geliyor, ancak dava 2026 yılında so­nuçlanıyor. Bu süreçte asgari ücret, faiz oran­ları, sağlık maliyetleri, ekonomik paramet­reler ve yargılama giderleri artıyor. Sigortacı geçmişte topladığı primlerle bugünün sonuç­larını finanse etmek zorunda kalıyor. Bu da Türkiye›ye özgü bir tazminat enflasyonu ya­ratabiliyor.

RiskScan 2026, makroekonomik koşulların artık yalnızca bir risk değil, aynı zamanda bir risk çarpanı haline geldiğine dikkat çekiyor. Maliyet tahminleri çoğu zaman parça fiyatla­rı, işçilik, sağlık giderleri ve enflasyona odak­lanırken, yargı süreçleri, değişen içtihatlar, toplumsal beklentiler ve zaman gibi görünme­yen katmanlar, sigorta sektörünü hasarın ge­lecekteki maliyetini de fiyatlamaya zorluyor.

Bu yalnızca sigortacılar için değil, risk yö­neticileri, CFO’lar, hukuk ekipleri ve özellikle ABD veya Avrupa’da faaliyet gösteren şirketler için de önemli bir gündem maddesi. Ürün so­rumluluk, yönetici sorumluluk, mesleki sorum­luluk, siber sorumluluk, çalışan davaları (EPL) ve motorlu taşıt sorumluluk branşları bu deği­şimden en fazla etkilenen arasında yer alıyor

Sigorta sektörü deprem, yangın, sel ve fır­tına gibi fiziksel riskleri modellerken, sonra­sında siber riskler, jeopolitik gelişmeler, ik­lim değişikliği ve yapay zekâ gündeme geldi. Ancak toplumun adalet algısının nasıl deği­şeceğini, mahkemelerin hangi yönde içtihat geliştireceğini, sosyal medyanın kamuoyu üzerindeki etkisini veya gelecekteki tazmi­nat beklentilerini aynı hassasiyetle hesapla­mak mümkün değil.

Yargısal risk, ölçülmesi zor ancak etkisi büyüyen risklerden biri haline geliyor.

Kurumlar için soru artık “Bir hasar meyda­na gelirse ne kadar zarar oluşur?” yerine, “O hasarın maliyeti yıllar içinde ne kadar bü­yüyebilir?” olmalı.

Hasarlar aynı. Ama faturalar artık aynı kalmıyor.

Bu fark, yalnızca sigortacıların değil, tüm şirketlerin bilançosuna yansıyor.