Hayat Kimya, enerjiyi yapay zekâyla yönetecek

Hayat Kimya, enerji üre­timi ve tüketimini eş zamanlı analiz eden yapay zekâ destekli enerji yö­netim sistemini Kocaeli Kam­püsü’nde devreye aldı. Şirketin kendi bünyesinde geliştirdiği sistem; üretim programları, an­lık enerji tüketimi, enerji üre­tim ve kojenerasyon kapasite­si, şebeke koşulları ve değişen maliyetleri 7 gün 24 saat ana­liz ederek enerji kaynağı, kulla­nım zamanı ve maliyetine iliş­kin karar süreçlerini optimize ediyor.

Yaklaşık 5 yıl önce baş­latılan dijital enerji dönüşümü­nün çıktılarından biri olan sis­tem, ilk olarak Kocaeli Kampü­sü’nde kullanılmaya başlandı. Bingo, Molfix, Molped, Familia ve Papia’nın da aralarında bu­lunduğu 16 markasıyla faali­yet gösteren Hayat Kimya’nın Global Enerji Direktörü Sabri Çakmak, projenin hazır bir ya­zılım satın alınmasından öte, şirketin yıllar içinde oluşturdu­ğu enerji yönetimi deneyiminin yapay zekâ ile dijitalleştirilme­si olduğunu söyledi.

Çakmak, “Enerjiyi yalnızca bir maliyet kalemi olarak değil, üretim sü­rekliliğini, operasyonel verim­liliği ve rekabet gücünü doğru­dan etkileyen stratejik bir alan olarak görüyoruz. Yaklaşık 5 yıl önce başladığımız enerji dönü­şümü sürecinde, sahip olduğu­muz operasyonel deneyimi ve tesislerimizin çalışma dina­miklerine ilişkin bilgi birikimi­mizi dijital ortama aktarmaya odaklandık” dedi.

65 milyon dolarlık bütçeyi izliyor

Kocaeli Kampüsü’nün yıl­lık yaklaşık 65 milyon dolarlık enerji bütçesinin yönetimin­de karar süreçlerini destekle­yen sistem, enerji talebindeki değişimleri, üretim planlarını, enerji üretim kapasitesini ve maliyetleri birlikte değerlendi­riyor. Üretim planında ani bir değişiklik veya enerji talebinde beklenmedik bir artış olduğun­da farklı enerji senaryolarını karşılaştırarak mevcut altyapı­dan en yüksek verimin alınma­sına destek oluyor.

Yapay zekâ destekli model, yalnızca enerji tüketimini iz­leyen ve raporlayan yapılardan farklı olarak değişen koşullara göre alternatifleri karşılaştıra­rak karar süreçlerine aktif des­tek sağlıyor. Çakmak, gelenek­sel sistemlerde müdahalenin çoğunlukla sonuç görüldükten sonra yapıldığını belirterek, “Yapay zekâ destekli sistemde sonuçlar önceden tahmin edi­lerek proaktif müdahalede im­kânı sunuyor. Esas kazanç da burada oluşuyor” dedi.

Kojenerasyon yapay zekâyla daha dinamik yönetilecek

Hayat Kimya Kocaeli Kam­püsü’nde elektrik ve ısı enerjisi ihtiyacının tamamı kojeneras­yon altyapısından karşılanıyor. Doğal gazdan eş zamanlı elekt­rik ve ısı üretimi sağlayan sis­tem, yapay zekâ modeliyle bir­likte üretim programı, enerji ihtiyacı, şebeke koşulları ve de­ğişen maliyetler dikkate alına­rak daha dinamik biçimde yö­netiliyor.

Çakmak, “Kojeneras­yon altyapımız, bizim en güçlü kaslarımızdan biri” derken, ya­pay zekânın üretimde ani ta­lep artışları veya şebeke denge­sizlikleri yaşandığında mevcut kaynakları ve maliyetleri yeni­den optimize ettiğini belirtti. Çakmak, “Yapay zekâ 7/24 ke­sintisiz çalışarak mevcut kay­nakları ve maliyetleri saniyeler içinde yeniden optimize ediyor. Böylece operasyonel süreklili­ğimizi korurken maliyetleri de kontrol altında tutuyoruz” dedi.

Enerji fiyatlarındaki dalga­lanmalar ve değişen piyasa ko­şulları, sanayi üretiminde ma­liyetlerin yanı sıra operasyonel planlamanın da yakından yö­netilmesini gerektiriyor. Hayat Kimya, enerji üretimi ve tüketi­mini üretim planlamasıyla bir­likte ele alıyor. Çakmak, “Enerji yönetiminin kesintisiz üretim­deki rolü yalnızca maliyetle­ri kontrol etmekle sınırlı değil. Enerji arzını üretim ihtiyaçla­rıyla doğru şekilde eşleştirmek, mevcut kaynakları etkin yönet­mek ve farklı koşullara hızla uyum sağlayabilmek operasyo­nel süreklilik açısından büyük önem taşıyor” dedi.

Model 28 tesise yayılacak

Hayat Kimya, Kocaeli Kam­püsü’ndeki pilot uygulamadan elde edilecek performans ve­rilerinin ardından yapay zekâ modelini 8 ülkedeki toplam 28 üretim tesisine yaygınlaştır­mayı planlıyor. Farklı üretim hacimleri, ürün profilleri, ener­ji kaynakları ve tesis altyapıları nedeniyle modelin her tesisin ve ülkenin kendi dinamiklerine göre uyarlanması hedefleniyor. Çakmak, “Yapay zekâ modelini 8 ülkede yer alan toplam 28 üre­tim tesisimize yaygınlaştırma­yı planlıyoruz” dedi.

Şirketin iştiraklerinde yakla­şık bir yıldır veri toplama alt­yapısının kurulduğunu belirten Çakmak, Kocaeli Kampüsü’n­deki performans ve doğrulama süreçlerinin tamamlanması­nın ardından yaygınlaştırma çalışmalarına hız vereceklerini söyledi. Algoritmanın yeni te­sisin yerel enerji altyapısına ve teknik gereksinimlerine göre uyarlanacağını ifade etti.

Enerji verimliliği ve karbon hedefi

Hayat Kimya, enerji yöne­timindeki dijital dönüşümü enerji verimliliği ve karbon ayak izinin azaltılması hedefle­riyle birlikte yürütüyor. Şirket, yüksek verimli trijenerasyon sistemlerinde yüzde 86 sistem verimliliği seviyesine ulaştığı­nı belirtirken, “yerinde üret, ye­rinde tüket” yaklaşımıyla enerji kayıplarını azaltmayı hedefli­yor. Çakmak, “Karbon ayak izi­ni azaltmanın yolu kaynakla­rı maksimum verimle kullan­maktan geçiyor” dedi. Şirket, daha önce değerlendirilmeden kaybolan enerjileri sisteme geri kazandırırken, Organik Ranki­ne Çevrimi (ORC) teknolojisiy­le çalışan 75 kW kurulu güce sa­hip elektrik üretim projesini de sürdürüyor.

“Uzun vadeli değer yaratacak yatırımlara odaklanacağız”

Sabri Çakmak, “Hayat Kimya olarak büyümeyi yalnızca yeni pazarlara giriş ya da kapasite artışı olarak değil, tüketiciyi daha iyi anlayan, daha yenilikçi ve daha sürdürülebilir bir şirket olma yolculuğu olarak görüyoruz. Önümüzdeki dönemde mevcut pazarlardaki gücümüzü artırırken, stratejik fırsatları değerlendirmeye ve uzun vadeli değer yaratacak yatırımlara odaklanmaya devam edeceğiz” diye konuştu.

Yapay zekânın kullanım alanı genişleyecek

Hayat Kimya, yapay zekâ ve ileri analitik uygulamalarını enerji yönetiminin yanı sıra bakım, üretim planlama ve kalite yönetimi gibi veri yoğun alanlarda da kullanmayı hedefliyor. Çakmak, “Sistemin en büyük katkısı üretim sırasında çok sayıda veriyi değerlendirerek değişen koşullara daha hızlı ve doğru şekilde yanıt verebilmemizi sağlaması oldu” dedi. Önümüzdeki dönemde üretimden tedarik zincirine, operasyonlardan karar alma süreçlerine kadar iş yapış şekillerini daha verimli ve çevik hale getirmeyi amaçladıklarını söyledi.

Çakmak, teknoloji yatırımlarında doğru veri altyapısı ve insan kaynağının önem taşıdığını belirterek, sahadan gelen verilerin doğruluğunu ve erişilebilirliğini güçlendirmeye, dijital yetkinlikleri geliştirmeye ve teknoloji kültürünü kurum genelinde yaygınlaştırmaya odaklandıklarını ifade etti.