Hayvancılıkta gerçek tablo ne?

Bitkisel ve hayvansal üretim, tarım sek­törünün iki önemli ayakları. Zaman za­man hayvansal üretimin tarımdan ayrı ol­duğu düşünülse de ikisi aynı çatı altında ve birbirleri ile sürekli etkileşim halinde.

İşletmeler büyüdükçe, uzmanlaşma art­tıkça ve daha monokültür bir üretim tarzına kayıldıkça, bu iki ana aks maalesef birbirin­den tamamen kopuyor ve döngüsel tarımın yerini kaynakları sömüren ve sürdürülebi­lirliği olmayan bir üretim tarzı alıyor.

Bakanlığın 2025 karnesi

Tarım ve Orman Bakanlığı’nın (TOB) 2025 yılı faaliyet raporunu incelediğimizde, ülkemiz hayvancılığının, stratejik önceliği olan ve üretim planlamasının önemli bir un­suru olduğunu görebiliriz.

Rapora göre, ülkemizde büyükbaş hayvan sayısı bir önceki yıla göre %4,3 artışla 17,7 milyon başa, küçükbaş hayvanda ise %5,4 artışla 57,9 milyon başa yükselmiş görünü­yor. Ülkemizde hayvan kalmadı, diyenlere sanırım en iyi cevap bu veriler.

Ülkemiz, 384 milyon kanatlı hayvan varlı­ğı ile Avrupa’nın ilk sırasında yer alırken 97 bin tonu aşan bal üretimiyle Avrupa’da lider ve dünyada ikinci sırada. 2025 yılı itibariyle 2,3 milyon ton kırmızı et ve yaklaşık olarak 21,4 milyon ton çiğ süt üretimi gerçekleşti­rilmiş ülkemizde. Büyükbaş, küçükbaş ve kanatlı hayvan varlığı bakımından ise Avru­pa Birliği’nde ilk sıradayız.

Hayvancılık; üretim planlamasının önemli parçası

TOB; gıda arz güvenliği için kırmızı et, çiğ süt, beyaz et ve yumurtayı üretim planlama­sına dahil etmiş bulunuyor. Buna göre, süt, besi ve kanatlı eti havzaları tespit edilmiş durumda. Süt havzaları belirlenirken, su kı­sıtı olmayan ve mera potansiyeli yüksek il­ler; kanatlı etinde ise ihracat pazarları ve bi­yogüvenlik ölçütleri öne çıkıyor.

Raporda, ıslah ve verimlilik projeleri ile hayvan sağlığı ve desteklemeler hakkında da detaylı bilgiler yer alıyor. Sütçü ırk ineklerin etçi ırk spermaları ile tohumlanması sonu­cu kaliteli besi materyali üretimini amaçla­yan “Güçlü Besi Güçlü Üretim Projesi”; 5 bin 304 baş gebe düve dağıtımı yapılan “Kırsal­da Bereket Hayvancılığa Destek Projesi” ve yüksek verimli yerli ırkların geliştirilmesini amaçlayan “Anadolu Alacası ve Islah Çalış­maları” öne çıkan stratejik projeler.

Sığır tüberkülozu ve brusella ile mücadele kapsamında ari işletme sayısının bin 383’e çıkartıldığı; hayvan hareketlerini denetle­mek için veteriner yol kontrol istasyonları­nın kurulduğu; şap, brusella ve çiçek hasta­lıklarına karşı programlı aşılamalar yapıldı­ğı ve nihayet Veteriner Tıbbi Ürün Kontrol Merkezi kurulmasına yönelik altyapı hazır­lıklarının tamamlandığı, raporda detaylı bir şekilde yer alıyor.

Geçen yıl hayvansal üretimin desteklen­mesi için 28,1 milyar TL ayrıldığı; 9,9 milyon büyükbaş, 20,8 milyon küçükbaş ve 296 mil­yon kümes hayvanının TARSİM kapsamın­da sigortalandığı ve prim desteği sağlandığı; 264 bin hektar alanda mera ıslah ve amenaj­manın gerçekleştirildiği de belirtiliyor.

“Gelir Garantili Besicilik Projesi”

Son olarak; Türkiye Kırmızı Et Üreticile­ri Merkez Birliği (TÜKETBİR) ile Et ve Süt Kurumu (ESK) iş birliğinde, hem küçük üre­ticiyi korumak ve atıl kapasiteyi üretime ka­zandırmak hem de tüketiciyi aşırı fiyat ar­tışlarından korumak için Gelir Garantili Be­sicilik Projesi hayata geçiriliyor.

Projeden, besi hayvanı ahırı kapasitesi 200 başın altında olan ve TOB Hayvancılık Genel Müdürlüğü’nce yayımlanan listede yer alan besiciler yararlanacak. ESK tara­fından teslim edilen hayvanların besleme ve bakımı bu küçük işlemelerde yapılacak; TÜKETBİR, periyodik kontrolleri gerçek­leştirecek; kesim için hayvanlar ESK’ya ge­tirilecek ve nihai karkas bedel üzerinden, kârı güvence altına alacak şekilde ödeme ya­pılacak.

Ezcümle; küresel risklere ve jeopolitik kı­rılganlıklara rağmen hayvancılığımız gelişi­mini sürdürüyor.