29 °C
Suat TAŞPINAR
Suat TAŞPINAR suatrus@gmail.com

Hırvatistan başkan seçecek, sürpriz kapıda mı?

Zagreb - Medyaya bakarsanız ortalık toz duman. Sokağa çıkarsanız süt liman. Hırvatistan’da 22 Aralık’ta devlet başkanlığı seçimi var!

AB’nin son üyesi, sakin-sessiz Doğu Akdeniz-Balkan ülkesinde, tam da AB Dönem Başkanlığı gibi önemli bir unvan alınmışken yapılacak seçim, halktan çok politikacıların derdi gibi.

Zira Hırvatistan parlamenter rejimle yönetilen, fiili iktidarın başbakanda olduğu, devlet başkanının yasaları veto hakkının bile olmadığı, dış politika ve savunma konularında “ulusal birliğin başı” olarak sınırlı söz hakkında sahip bulunduğu bir ülke.

Her ne kadar halk doğrudan seçse de, başkanın ağırlığı “manevi.”

İşte bu yüzden, ilk turu 22 Aralık’ta yapılacak, büyük ihtimalle ikinci tura kalacak seçimlerin heyecanını “sokaktaki adam”dan çok, adaylar yaşıyor. Başkent Zagreb’de sokağa çıktığınızda, teneffüs edeceğiniz bir seçim havası yok. Ama yaklaşan yılbaşı için şehir şimdiden ışıl ışıl, şenlik havasında.

“Dünyanın en güzel devlet başkanı” unvanına sahip olduğu su götürmez 51 yaşındaki mevcut başkan Kolinda Grabar-Kitaroviç, ikinci beş yıllık dönem için yine mevcut koalisyon hükümetinin büyük ortağı HDZ’nin (Hıristiyan Demokratik Birliği) adayı.

Karşısında ikinci büyük parti Sosyal Demokratlar’ın adayı, eski başbakanlardan Zoran Milanoviç (fotoğrafta solda) var. Farklı anketler, Grabar-Kitaroviç'in en fazla 5-6 puan önde olduğunu, ama oyunun yüzde 30 civarında kaldığını, yani 5 Ocak’ta ikinci turun kaçınılmaz olduğunu gösteriyor.

Ancak net iki adaylı yarış yok bu kez. Dünyada popülizm altın çağını yaşarken, ‘şovmen” Trump ve “komedyen” Yavlinskiy’den sonra Hırvatistan’da da özellikle yaşı geçkin hanımların sevgilisi olan, romantik şarkıların sesi soluğu, halk müziği şarkıcısı Miroslav Şkoro (fotoğrafta sağda) da bağımsız aday olarak yarışta. Müziğin sağı solu olmadığı için, her cepheden oy alıp ikinci tur için bir sürpriz yapabileceği konuşuluyor. Hatta oyu yüzde 10’un üstünde görünen diğer sağ kanat adayı Mislav Kolakusiç’in de başkan Kolinda Grabar-Kitaroviç’ten oy çaldığı ve ikinci tur tablosunu bulandırdığı konuşuluyor.

2014 seçiminde katılım yüzde 60’ı bulmamış, ülkenin en güçlü kurumlarından olan kilisenin açık destek verdiği Kolinda Grabar-Kitaroviç, ikinci turda yüzde 1,5’i bulmayan bir farkla seçilebilmişti. Bu kez kilise daha mesafeli duruyor.

Halk için “sembolik”, adaylar için “ölüm kalım yarışı” olan seçim bu kez de tamamıyla ortada. Adaylar, seçmenin yumuşak karnı olan “milliyetçilik” üzerine çalışmaya, Yugoslavya’nın dağılması sonrası 1991-1995 arasında Sırplara karşı kazanılan savaşı hatırlatmaya, velhasılı “milli ruhu” canladırmaya uğraşıyor. “Savaş bitti”, “Savaşımız sürüyor” sloganları arasında, işsizlik, yoksulluk gibi temel sorunlar gölgede kalıyor. Şarkıcı Şkoro’nun milliyetçi oyları hedef alması, Başkan Bayan Grabar-Kitaroviç’i de daha fazla “sağa” kaymaya itiyor. Milliyetçilik her yerde geçer akçe.

Diğer yandan muhalefet göre “ayak oyunları” da oynanıyor. Ekonomik sıkıntılar yüzünden yüz binlerce kişinin AB’nin daha müreffeh ülkelerine göç ettiği, bunların gelip oy kullanamaması için 22 Aralık gibi Noel tatili öncesi ve ikinci tur için de 5 Ocak gibi tatil sonrası kötü bir tarihin özellikle seçildiği söyleniyor. Bu tarihte çoğu iktidara kızgın göçmenlerin oy kullanma ihtimali düşük.

İkinci turda adaylardan birinin, yüzde 25 civarı kemik oyu olan solun temsilcisi Zoran Milanoviç olacağında çoğunluk mutabık. Ama diğer aday mevcut başkan Kolinda Grabar-Kitaroviç olabilecek mi, olsa bile ikinci turda tüm sağ oyları alabilecek mi, bu soru işareti. Seçimin Hırvatistan’ın kaplumbağa hızıyla gelişen ekonomisine bir katkısı olacağa benzemiyor. O yüzden halkın çok da umurunda değil. “İktidar sahiplerinin bitmeyen kavgası” diye, Hırvat milli futbol takımının herhangi bir maçından daha fazla ilgi ve merakla beklenmiyor.

Yorumlar

Yorum yapabilmek için lütfen giriş yapınız.
Giriş Yap