Hırvatlar Hindistan’da, Ruslar Afrika’da işçi ararken

Zagreb’de havaalanına gitmek için Uber’den çağırdığım taksici Hindistanlı bir göçmen. Burası ne Berlin ne Londra; dün­yanın en homojen başkentlerinden biri. Bir­kaç yıl önce, başı türbanlı Sih bir gencin Zag­reb sokaklarında taksicilik yapacağına kim­se inanmazdı. Hem de İngilizcenin üstüne, birkaç aylık hızlandırılmış kursla zorlu Hır­vatçanın da belini kırmış olarak!

Ön paneldeki kartta adının Ranjit Singh olduğunu okuyorum. Dikiz aynasından bakıp benim esmer halimde yakınlık bulup “Nere­densin kardeş?” diye sorunca sohbet başlı­yor. Belki Simpson’lardaki bakkal Apu’nun aksanına alışık olduğumdan, galiba pek zor­lanmadan anlıyorum!

İnsanların “Hintli” deyip herkesi aynı çuvala koyduklarını, oysa Sihlerin 15. yüzyılda Pencap’ta ortaya çıkan Sihizm dinine bağlı, 30 milyondan ibaret bir topluluk olduğunu, Hindistan nüfusu için­de yüzde 1’i bile zor bulduklarını, katı kast sistemini yıkmak için tüm erkeklerin Singh (aslan), tüm kadınların Kaur (prenses) soya­dı taşıdığını, saçlarını hiç kesmeyip türbana (dastar) sardıklarını, bazen havaalanı kont­rolünde bunun sorun yarattığını filan güle­rek anlatıyor.

Harıl harıl işçi peşindeler

İşin ekonomik boyutuna gelince, kuş uçu­şu 5 bin küsur kilometreden gurbete gelişini “başına konan talih kuşu” sayıyor. “Orada da taksiciydim, kazancım ayda 200 euro ediyor­du. Burada bin euroyu geçtiği oluyor, duruma göre” diyor. Beş arkadaş bir evi paylaşıyor­lar, kazandıkları paranın çoğunu memlekete yolluyorlar ve birkaç sene içinde “yükünü tu­tup” dönme ve evlenme niyetindeler.

Bir Hırvat gazetesi geçenlerde, Hintliler özelinde “gurbetçi parası” ile dönen ekono­milere dikkat çekiyordu. Türklerin Avru­pa’daki maceralarının benzeri, dünya gene­linde Hindistan kökenli işçilerle tekrarlanı­yor. 1,4 milyar nüfuslu ülkede genç işsizliği yüzde 30’a yakın. Taşrada maaşlar 150–200 euroya tekabül ediyor.

Her yıl 700 bin Hint­li iş için yurtdışına gidiyor ve bugün dünya genelinde 18 milyondan fazla Hintli göçmen işçi var. Çoğu Körfez bölgesinde. Memleke­te yolladıkları yıllık para 150 milyar doların üzerinde. Vaktiyle buna gülüp geçen Hırva­tistan ve Rusya bile bugünlerde harıl harıl Hintli işçi peşinde. Asya’dan gelenlerin daha ılımlı, uyumlu, çalışkan ve gittikleri yere yer­leşmeyip ülkelerine dönüş eğilimli oldukla­rı için tercih edildikleri de söylenir ama en önemli etken aslında İngilizce konuşuyor ol­maları. Yani iş yine gelip bizim bir arpa boyu yol alamadığımız “dil yaresi”ne dokunuyor.

Arada bir de ormana bakabilsek

2000’lerin hemen başında, Rusya’nın dün­yaya entegre olduğu güzel günlerde Davos ile yarış eden St. Petersburg Ekonomik Foru­mu’ndaydık. O dönem DenizBank Genel Mü­dürü olan Hakan Ateş ve Rönesans İnşaat’ın kurucu sahibi Erman Ilıcak ile sohbetteydik. Neredeyse çeyrek asır öncesinden bir soh­bet. “Rusya ekonomisi büyüyor, nüfus azalı­yor. İş gücü açığını sadece dışarıdan getire­rek kapatabilir. Türkiye’de genç işsizliği re­kor düzeyde. Sosyolojik bir muammam ama Türk-Rus evlilikleri çok uzun ömürlü oluyor, boşanma oranı çok düşük.

Yani biz Türkler ile Rusların kimyası tutuyor. Keşke bugün­den Türkiye’de meslek okullarında, üniver­sitelerde pratik Rusça kursları yaygınlaşsa; iş imkânı yaratamadığımız gençlerin bir bö­lümü gelecekte Rusya’dan rahatlıkla ekmek yiyebilir” demiştim. Önümüzdeki ağaçlara kafayı vurup dururken, arada bir de ormana bakabilseydik keşke. Rusya bugün bırakın Hindistan’ı, Kuzey Kore’yi, Afrika’da bile iş­çi arıyor. Biz de gençlerimize iş arıyoruz...