Hisse senedinde satış fonlarda güven sınavı

Fon krizi sonrası borsada her gün on­larca hisse senedi taban fiyattan işlem görüyor. Çıkışlar yalnızca hisse senetleriyle sınırlı kal­mıyor. Fon krizinde adı geçmeyen çok sayıda kurumun para piyasası fonlarında da çıkış ya­şanıyor. Para piyasası fonlarından çıkan para­nın döviz yerine mevduata gitme­si şu aşamada olumlu karşılanıyor.

Pusula Portföy’ün ardından Te­ra Portföy’ün de temerrüde düş­mesiyle başlayan fon krizi, Türki­ye’nin ana gündem maddelerinden biri haline geldi. Her gün yeni bir haber ve yeni bir gelişmenin ya­şandığı süreçte… Yaşananlardan en fazla etkilenen ise hiç şüphesiz hisse senedi piyasası. Günlerdir taban olan onlarca hisse piyasa­nın genelini negatif etkilemiş du­rumda. 9 Eylül’de 14 bin 500 puan seviyelerinde bulunan BIST 100 endeksi, 12 bin puan sınırına ka­dar geriledi.

Fon krizinin asıl etki­si yalnızca hisse fiyatlarında değil, yatırımcının risk algısında da or­taya çıkıyor. Çünkü sorun birkaç fonun ödeme güçlüğüyle sınırlı kalmadı; adı krize karışmayan pa­ra piyasası fonlarından çıkışlar da hızlandı. Örneğin geçen hafta pa­ra piyasası fonlarından 40 milyar TL’nin üzerinde çıkış yaşandı. En fazla çıkışın 11,9 milyar TL ile Zi­raat Portföy Başak Para Piyasası Fonu’nda yaşanması dikkat çekici.

Satış baskısı genele yayıldı

Burada önemli bir ayrım var. Her çıkışı doğrudan krizle ilişki­lendirmek mümkün değil. Yatı­rımcılar faiz beklentileri, nakit ih­tiyacı veya portföy tercihlerindeki değişim nedeniyle de fon satabilir. Ancak piyasa stresinin arttığı bir dönemde, para piyasası fonların­dan çıkışların hızlanması dikkatle izlenmeli. Piyasanın önündeki kri­tik soru artık şu: Sorunlu fonlar mı tasfiye ediliyor, yoksa güven bü­tün sektörden mi çekiliyor? Krizin merkezinde, likiditesi sınırlı his­selerde yoğunlaşan fon pozisyon­ları ve yatırımcıların para çekme talepleri var.

Çıkışları karşılamak için hisse satışı gerektiğinde, alı­cısı sınırlı kâğıtlarda fiyatlar hızla gerileyebiliyor. Düşen fiyatlar fon portföylerini zayıflatırken yeni çı­kış taleplerini de tetikleyebiliyor. Geçen hafta bu zincirin etkisi Bor­sa İstanbul’da açıkça görüldü. Bir günde 134 hissenin taban olması, satış baskısının belirli hisselerin dışına taştığını ortaya koydu. Asıl risk, tek bir fondaki likidite soru­nunun piyasanın geneline yayılan bir satış döngüsüne dönüşmesi.

Sistematik risk tartışması

Finansal İstikrar Komitesi, yaşa­nan gelişmelerin ardından finan­sal sistem genelinde yapısal risk bulunmadığını açıkladı. Hazine ve Maliye Bakanlığı da sorunun sınır­lı sayıdaki fonda yoğunlaştığı gö­rüşünü dile getirdi.

Uzmanlar, bu açıklamaların sistemik risk tartış­masını sona erdirmediğini belir­terek, değerlendirmelerin belir­li göstergeler üzerinden yapılması gerektiğini söylüyor. Fonların top­lam büyüklüğü, yatırımcı çıkışla­rının devam edip etmediği, port­föylerdeki yoğunlaşma ve aracı ku­rumların likidite durumunun bu açıdan belirleyici olduğu ifade edi­liyor. Bir fondaki sorun ile sistemik riskin aynı şey olmadığının altı çi­zilirken aradaki mesafenin bulaş­ma kanallarının ne kadar hızlı ça­lıştığına bağlı olduğu vurgulanıyor.

Yatırımcı parasını başka bir fona, banka mevduatına ya da farklı var­lıklara taşıyabilir. Bu nedenle pa­ra piyasası fonlarındaki küçülme, tek başına sistemden para çıktığını göstermiyor. Önemli olan, paranın hangi araçlara yöneldiği ve çıkışla­rın kalıcı hâle gelip gelmediği. Son rakamlar, para piyasası fonların­dan çıkan paranın önemli bölümü­nün yine sabit getirili bir araç olan mevduata yöneldiğini gösteriyor.