İhracatın, ticaretin yeni aktörleri: Yapay zekâ ajanları

Herhangi bir ülkede yeni müşteriler bulmak istiyorsunuz. Hangi pazarlar ürününüz için uygun, rakipleri ve fiyatları inceleme, po­tansiyel müşteri bulma, onların dilinde iletişim kurma, teklif hazırlama, lojistik ve ödeme seçe­neklerini karşılaştırma gibi birçok çalışma ya­pılacak.

Bugün bunları insanlar, farklı uzmanlıklar ve farklı yazılımlarla gerçekleştiriyor.

İnternet ticareti değiştirdi. E-ticaret mağaza­yı ekrana taşıdı. Pazaryerleri milyonlarca alıcı ve satıcıyı aynı platformlarda buluşturdu. Diji­tal ödeme sistemleri paranın hareketini hızlan­dırdı.

Şimdi ise yeni bir aşamadan bahsediyoruz. Ajan tabanlı ticaret (Agentic Commerce)

Yapay zekâ ticaretin bazı adımlarını da yürütecek.

Verilen hedef doğrultusunda araştırabilecek, seçenekleri değerlendirebilecek, farklı kaynak­lardan bilgi toplayabilecek ve belirlenen sınır­lar içerisinde bazı işleri bizim adımıza gerçek­leştirebilecek.

Şimdi insanın gerçekleştirdiği aynı görevi bir yapay zekâ (YZ) ajanına verelim:

“Ürünümüz için en uygun pazarları bul. Ra­kipleri analiz et. Potansiyel müşterileri belir­le ve önceliklendir. İlk müşteriler için iletişim ve teklif taslaklarını hazırla. Lojistik, ödeme ve olası riskleri de değerlendir.”

Ajanlar ajanlarla konuşmaya başladığın­da ne olacak?

Asıl büyük değişim ise insanların YZ ajanla­rıyla konuşmasından öteye geçip Ajanlar ajan­larla konuşmaya başladığında gerçekleşe­cek ve ticaretin çalışma biçimi değişecek.

Müşteriniz sizi aramayabilir

Bugün şirketler, müşterilerin kendilerini bu­labilmesi için web sitesi hazırlıyor, arama mo­torlarında öne çıkmaya çalışıyor, pazaryerle­rinde ürünlerini sergiliyor ve dijital reklam ve­riyor.

Yakında ise müşteriniz sizi aramayacak; müşterinizin YZ ajanı sizi bulacak.

O ajan ürününüzü anlayabilecek, fiyatınızı, kalitenizi, teslimat koşullarınızı ve güvenilir­liğinizi diğer tedarikçilerle karşılaştırabilecek. Yalnızca girdiğimiz pazarda müşteri bulmakla yetinmeyip, hangi pazarlara girmemizin daha doğru olabileceğini de önerebilecek.

Yani yarının müşterisi insan olmayabilir.

İnsan adına araştıran, karşılaştıran, öneren ve belirli sınırlar içerisinde işlem yapan YZ ajanları ticaretin giderek daha görünür bir par­çası olacak.

KOBİ’ler için önemli bir fırsat

KOBİ’nin büyük şirketler gibi pazar araştır­ma, dış ticaret, satış, pazarlama, hukuk ve lojis­tik ekipleri yok. Oysa ajanlar KOBİ’ler için fark­lı pazarları araştırıp, potansiyel müşterileri bu­lup, farklı dillerde iletişim kurup, teklif ve satış süreçlerinizi hızlandırabilir. Bir “dijital ihra­cat ekibi” gibi çalışabilir.

Bu nedenle ihracat aynı zamanda yapay zekâya hazır şirketler arasında da yaşana­cak.

İhracatçı yeni düzene nasıl hazırlanmalı?

Yakın gelecekte bir ürünün internette bulun­ması yetmeyecek; YZ ajanları tarafından anla­şılabilir, karşılaştırılabilir ve doğrulanabilir ol­ması da önem kazanacak.

Bu nedenle önümüzde yeni bir kavram var: Agent-Ready Exporter – Yapay Zekâ Ajanla­rına Hazır İhracatçı.

Şirketler yalnızca dijital ihracata değil, ajan tabanlı ticarete de hazırlanmalı.

Ajanlara hangi yetkiler verilecek?

Şirket adına fiyat verme, teklif verme, pazar­lık yapma, sipariş alma verme, tahsilat ve ödeme yapma konularında hangi yetkiler vereilecek? İşlemden kim sorumlu olacak? Şirketin müşteri bilgilerine ve ticari sırlarına ne kadar erişebile­cek? Güven, yetki ve sorumluluk en az teknoloji kadar önemli olacak. Dolayısıyla hedef, kontrol­süz ve tamamen bağımsız ajanlar değil; sınırla­rı belirlenmiş, yetkilendirilmiş, denetlenebilir ve gerektiğinde insan onayına dönen sistemler olmalı.

TOBB ve Ticaret Bakanlığı iş birliğiyle atılan adımlar

7–9 Ağustos’ta Abant’ta, TOBB’un proje sa­hipliğinde; ICC, Ticaret Bakanlığı, TOBB Yazı­lım Meclisi iş birliğiyle yürütülen Dijital İhra­catı Geliştirme Programı – DEEP kapsamında çalıştay gerçekleştirip bu yeni dönemi ele aldık. Bakanlık ve sektör uzmanlarıyla KOBİ’lerimi­zin dijital ihracat kapasitesini geliştirecek ve yerli yazılım sektörümüzü bu sürece dahil ede­cek uygulanabilir ajan tabanlı ticaret modelleri üzerine çalıştık.

Bu yeni düzende KOBİ’lerimizin YZ desteğiy­le daha fazla ülkeye ve müşteriye ulaşması, yerli yazılım şirketlerimizin de bu yeni ticaret düze­ninin teknolojilerini geliştirmesi, hem KOBİ’le­rimizin dijital ihracatını hem de yerli yazılım ürünleri ihracatını artırmaya yönelik çalışma­larımızı sürdüreceğiz.

(Agent, belirli bir görevi yerine getiren YZ ajanı, Agentic ise bu ajanların hedef doğrultu­sunda planlama yaptığı, farklı araç ve sistemle­ri kullandığı, gerektiğinde diğer ajanlarla birlik­te çalıştığı daha geniş bir yaklaşımı ifade eder. Agent bir aktör, Agentic ise yeni bir çalışma biçimi.