IMF diyor ki: Daş düşebülü, ayu çıkabülü…

Servet YILDIRIM
Servet YILDIRIM Ekonominin Halleri servet.yildirim@dunya.com

Başlıktaki “Daş düşebülü, ayu çıkabülü” Ilgaz dağlarında ya da Kastamonu yakınlarında bir karayolunda olduğu rivayet olunan bir uyarı levhasıdır. Doğrusu bu levhayı ne gördüm, ne de gören biriyle konuştum. Fakat yerel şiveyle yazılan söz çok güzel ve meramını çok iyi anlatıyor. Okuyanı ihtiyatlı olmaya ve dikkatli davranmaya davet ediyor. Birçok vakaya da çok uygun düşüyor. IMF bu sözün farkında mı bilmiyorum ama önceki gün açıklanan IMF Dünya Ekonomik Görünüm raporunu okurken aklıma bu söz geldi.

Bu söz bugünlerde en çok dünyanın ve Türkiye’nin ekonomik görünümüne uyuyor. Ekonomilerde her an “daş düşebülü, ayu çıkabülü, herşey olabülü.” Özellikle küresel ekonomiyi çok ilginç bir yıl bekliyor. Şu ana kadar açıklanan tüm raporlar, yaşanan tüm gelişmeler 2022’de her an her şeyin olabileceğini söylüyor bize.

Geçen yıl bu zamanlar açıklanan raporun başlığı “Uzun ve zorlu tırmanış”tı. Gerçekten de öyle oldu. Tırmanış hala da sürüyor. Düşüş sert olduğu için ekonomilerin toparlanması da baz etkisinin katkısıyla güçlü oluyor. Ama yan etkileri de aynı şekilde güçlü. IMF’nin bu yılın ikinci Dünya Ekonomik Görünüm raporunun başlığı ise “Pandemide toparlanma: Sağlık kaygıları, arz kesintileri ve fiyat baskıları.” Başlık zaten içeriği anlatıyor. Bu yolda taşın düşebileceğini de söylüyor, ayının çıkabileceğini de. Diyor ki; “Küresel ekonomik toparlanma sürüyor ama momentumu zayıfladı… Ekonomik görünüm üzerindeki riskler arttı.”

IMF büyüme tahminlerini Temmuz’da yaptığı son tahminlere göre biraz daha aşağı çekti. Aslında “rapora enflasyon damgasını vurdu” desek abartmış olmayız. Raporda enflasyondaki artışa vurgu yapılarak, Fed gibi bazı merkez bankalarının para politikalarını sıkılaştırmaya hazırlandıklarına dikkat çekiliyor. Bizim gibi dış kaynak girişine bağımlı ve kırılgan ekonomiler için ciddi bir tehdit bu. IMF, bazı ekonomistlerin ve Fed’in fiyat artışlarının geçici olduğu yolundaki görüşlerine ise şüphe ile yaklaşıyor.

2022’de de enflasyonda en kötüler arasında olacağız

Türkiye’ye ilişkin ise bu yıl için yüzde 9 dolayında gerçekleşeceği tahmin edilen büyümenin gelecek yıl yüzde 3.3’e ineceği öngörülmüş. Daha da önemlisi enflasyon bu yıl yüzde 16.7 ve gelecek yıl ise 14.5 olarak tahmin edilmiş. Bu rakamları diğer ülkelerle karşılaştırınca durumumuzun ne kadar sıkıntılı olduğu daha iyi anlaşılıyor. IMF tahminlerine göre 2022’de enflasyonun Türkiye’den daha yüksek olacağı 7 ülke var: Suriye, Yemen, Zimbabwe, İran, Surinam, Venezuela, Honduras ve Haiti. Bunların dışında kalan tüm ülkeler bizden daha düşük bir enflasyon ile 2022’yi kapatacaklar. Bu liste bize çok şey anlatıyor.

Dedik ya; IMF tahminleri önemlidir. Her ne kadar yanılma payları yüksek olsa da, her ne kadar önyargılı olsa da ve her ne kadar biraz geriden gelseler de IMF tahminleri dünyadaki pek çok kişi ve kuruluşun veri olarak kullandığı, karar verirken dikkate aldıkları rakamlardır. Ne kadar eleştirilirse eleştirilsin dünyada en fazla takip edilen tahminlerdir. Ekonomistlerden karar vericilere, para yöneticilerinden akademisyenlere hükümetlerden şirketlere kadar çok geniş bir kesim bu tahminleri izler ve kendi çalışmalarında veri olarak kullanırlar. Fon yöneticileri portföylerini yönetirken, yatırımcılar bir ülkeye yatırım kararı alırken IMF’nin o ülkeye dair tahminlerine de bakarlar.

Yazara Ait Diğer Yazılar Tüm Yazılar