İnsan kaynakları yetmez, agent kaynakları da gerekecek

Ocak 2026’da McKinsey CEO’su Bob Sternfels, Las Vegas’taki CES sah­nesinde şirketinin büyüklüğünü anlatır­ken yeni bir cümle kurdu: “60 bin kişiyiz. 40 bini insan, 20 bini agent.” Birkaç hafta sonra agent sayısı 25 bine çıktı.

Hedef, yıl sonuna kadar insan sayısıyla eşitlemek. J.P. Morgan 250 bin çalışanını ya­pay zeka araçlarına bağladı. Gartner, 2026 sonunda kurumsal uygulamaların %40’ının görev odaklı yapay zeka agent’ları içereceği­ni öngörüyor. Bir yıl önce bu oran %5’in al­tındaydı.

Bu tablo bir soruyu zorunlu kılıyor: Bu kadar “dijital iş gücünü” kim yönetecek?

Önce kavramı netleştirelim. Yapay zeka agent’ı, belirli bir hedef doğrultusunda plan yapabilen, araç kullanabilen, görev yürüte­bilen ve belirli sınırlar içinde karar alabilen otonom yazılımdır. Chatbot değil. Makro de­ğil. Hedef verilen, yetki çerçevesi çizilen, iş sonucu üreten dijital iş arkadaşıdır. Organizasyonlar artık sadece insanların çalıştığı yapılar olmayacak. İnsanlar, ya­zılımlar, robotlar ve agent’lar birlikte iş üretecek.

İnsan Kaynakları bölümünün görevi, insan sermayesini seçmek, geliştirmek, ölç­mek ve etik sınırlar içinde yönetmektir. Ay­nı işi dijital iş gücü için yapacak fonksiyon ise henüz çoğu şirkette yok. Adı ne olursa ol­sun (Agent Kaynakları, AI Agent Mana­gement, Dijital İş Gücü Yönetimi), görevi bellidir: Hangi iş süreçlerinde hangi agent’ ın kullanılacağını belirlemek. Agent seçimi, eğitimi, yetkilendirilmesi ve performans öl­çümü. İnsan-agent iş bölümünün tasarımı. Veri güvenliği, etik çerçeve ve sorumluluk sınırlarının konulması. Halüsinasyon, ön­yargı, manipülasyon ve hata risklerinin yö­netimi. İnsan çalışanların agent’larla verimli çalışmasını sağlayacak iş akışı tasarımı. For­rester’ın 2026 öngörülerinde ilk beş küresel HCM (Human Capital Management, İnsan Sermayesi Yönetimi) platformunun “dijital çalışan yönetimi” modülü ekleyeceği yazı­lı. Gartner ise bir uyarı koyuyor: Yeterli yö­netişim çerçevesi olmayan kuruluşlar­da agent projelerinin %40’ı başarısız olacak. Üstelik Gartner’ın planlama varsayımlarına göre 2027’de işletmelerin %75’i agent’larını izleme metodolojisini en kritik yapay zeka aracı olarak görecek. Bugün bu oran %1.

Bu fonksiyon yalnızca bilgi teknolojileri departmanına bırakılamaz

Konu yazılım değil. İş tasarımı, kültür, etik, verimlilik, liderlik ve kurumsal yöne­tişim meselesi. IT departmanı “kim satın alır, kim entegre eder” sorusunu çözer. Agent Kaynakları ise “kim hangi sorumlulukla, hangi sınırlar içinde, hangi insanla birlikte, hangi hedef için çalışır” sorusunu çözer. İki soru aynı değildir. Birini diğerinin yerine ko­yan şirket, ikisinde de başarısız olur.

Türkiye’de holdinglerin çoğu hâlâ bu konuyu bilgi işlem müdürlüğünün bütçe kalemi olarak görüyor. Oysa bu mesele fi­nanstan pazarlamaya, insan kaynaklarından hukuka kadar her masanın gündemi. Bir şir­ket kaç agent çalıştırdığını bilmiyorsa, o şir­ket kendi iş gücünün yarısını tanımıyor de­mektir.

İnsan Kaynakları ortadan kalkmaya­cak. Hatta önemi artacak. Çünkü insan yargısı, yaratıcılığı ve hesap verebilirliği bu yeni denklemde daha belirleyici hale geliyor. Ancak İnsan Kaynakları tek başına yetmeye­cek. Yanında Agent Kaynakları gibi başat bir kurumsal fonksiyon şekilleniyor. İki bölüm rakip değil, tamamlayıcıdır.

Yönetim kurulları için üç soru şimdiden masaya gelmeli

1- Kurumun agent envanteri var mı?

2- Agent politikası, yetki matrisi ve perfor­mans kriterleri yazılı mı?

3- İnsan-agent iş modelinin tasarımından kim sorumlu?

“Şirkette kim çalışıyor?” sorusunun cevabı değişiyor. Yeni soru daha uzun: Hangi insan, hangi agent’la, hangi yetkiy­le, hangi hedef için çalışıyor? Bu soruya bugün cevap veremeyen organizasyon, yarın bu cevabın maliyetini ödeyecek. Organizas­yon şemalarının bir sütunu hâlâ boş. O sü­tun, çok yakında yönetim kurulu gündemi­nin tepesine çıkacak.