Irkçılık neden yükseliyor?

Osman AROLAT
Osman AROLAT AROLAT'tan osman.arolat@dunya.com

Demokrasi yükselişte mi, geriliyor mu? “Dünya Değerler Araştırması’’ 98 ülkede araştırdı. İnsanların yüzde 10’u demokratik rejimler için ‘’kötü” diyor, yüzde 25’i askeri yönetimi “beğeniyor.” Yüzde 40’ı ise bir güçlü adam yönetimi için “onay” veriyor.

ABD’nin 1776’da bağımsızlık ilanıyla ilke “Tüm ırklar eşittir” oldu. Ama kölelik bu ülkede 250 yıl geçerli kaldı. Geçen hafta bir “beyaz” polis memurunun Wisconsin‘de gündüzleyin sokak ortasında bir “siyahi” ABD yurttaşını kurşunlarken ırk olarak üstün olduğunu sizce düşünmüyor muydu? Economist dergisi son sayısında soruyor:

-Demokrasi yükselişte mi, geriliyor mu?

Cevabı “Dünya Değerler Araştırması” (WVS) içinde aranıyor. WVS, 98 ülkede insanların % 10’unun demokratik rejimler için "kötü” dediğini, %25‘nin askeri yönetimi “beğendiğini” ve %40‘nın da bir güçlü adam yönetimi için “onay” verdiğini ortaya koyuyor. WVS’ye göre geliri/eğitimi/ yaşı ortalama olan bir dünya insanının “totaliter tek adam” yönetimine onayı son 20 yılda çok arttı. Gelişmiş ülkelerde ortalama insanın verdiği onay %33. 20 yıl öncesine göre 4 puanlık yükseliş var. Az gelişmiş ülkelerde ise bu oran %62‘ye çıkıyor. 20 yılda değişim 18 puan.

Eğitim düzeyi ile “tek adam” onayı arasında fark yok. Eğitim düzeyi “artık” belirleyici değil. Güçlü lider tapınması olan ülkelerin bir kısmında (Meksika ve Belarus) zaten güçlü bir adam koltukta oturmakta.

Güçlü adam’a onay verenlerin daha önceki siyasi partisi “artık’’ önemli değil, sağ ya da sol parti olabiliyor.

İşin sevindirici yanı yok mu?

Var!

Demokrasisini kurumsal kılmış ülkelerde ‘’tek adam” onayı azalıyor. Gençler, sanılanın aksine otokratlara kaygıyla bakıyor. Sonuncu nokta: Tek adam eğilimi kemikleşmiş bir olgu değil, değişebiliyor.

Evet, 1960’lara dek kanıksanmış bir ırk düşmanlığı, sonra ufak-tefek düzeltici yaklaşımlar, sonra 80’lerin ekonomik krizleri, kimlik siyaseti yaparak insanların "ben” ve "ötekiler’’ diye ayrıştırılması, sonra da şiddete tapındırma, dünya insanını Dante’nin İlahi Komedya’sındaki “cehennem ateşi”ne soktu.

Ama ütopyalar iyidir, olmazlardan doğar, insanlık yine de bunun üstesinden gelecek, buna inanıyorum.

GÜNÜN SÖZÜ:
Afganistan'ın ilk kadın film yönetmeni Saba Sahar’ın kurşunlandıktan sonraki sözü: "Bedel ödeneceğini biliyordum, bunlar yaşanmadan ülkemde değişim olmaz.”

Yazara Ait Diğer Yazılar Tüm Yazılar