İskandinav solu ne yapıyor?

Osman AROLAT
Osman AROLAT AROLAT'tan osman.arolat@dunya.com

Tümü geleneksel sol partileri tarafından yönetilen İskandinavya’nın 5 ülkesinde siyasal program ve uygulama ne durumda? Görünen o ki, daha pragmatik bir yönetim öne çıkıyor.

Nordik Ülkeler’’ olarak adlandırdığımız, İzlanda’yı da kapsayan İskandinavya’nın 5 ülkesinin tamamında 2001’den bu yana merkez sol ya da sosyal demokrasi yeniden iktidarda. Bu 5 ülkenin 4’ünü kadınlar yönetiyor. İsveç’in siyasal yaşamında ilk kez bir kadın başbakan var. Önemli bir sayısal farklılıkla... 1970’lerde %40 alarak iktidara gelen sosyal demokrasi bu kez %30‘larla yetiniyor. Ya İsveç örneğinde olduğu gibi azınlık hükümeti kuruyor. Ya da daha solu ya da daha sağı ile oydaşıyor, ödünler veriyor.               

The Economist bu değişimi incelerken şu ifadeleri kullandı: “Kuzey solunun gündemi ve uygulaması refah devleti döneminden çok uzakta. Çok daha gerçekçi ve pragmatik. Bu başta işçiler, eski klasik seçmen tabanını çok öfk elendiriyor. Bu nedenle bu kesim daha sola kayıyor... İstihdam ve iş garantisi eskisi gibi değil. İşçi çıkarma kolaylaştırılıyor. Göç konusunda ödünsüzler.”           

Bu ülkelerde ‘’Kapı açık, gelsinler‘’ politikası noktalanmış durumda. Danimarka, Suriye’de iç savaş bittiği gerekçesiyle sığınmacıları geri yollayan dünyada ‘’ilk’’ örnek oldu. Temel ürünlerde artık ‘’hakediş fiyatı‘’ uygulanıyor, sübvansiyon yok. Norveç, petrol zengini ama enerjide maliyeti fiyata yansıttı. Nordikler, devlet konutçuluğu yerine toplu konut yapıp vatandaşa satışı öngörülüyor. Ancak geçmişte geleneksel başarının sağlandığı ‘’temel sağlık‘’ ve ‘’eğitim’’ konusu çok sıkıntılı. Refah devleti döneminde alışılmış standardın çok altındalar. Özelleştirme konusunda pragmatikler, bu konuda geri durmuyorlar.

Küresel konuma gelen dünyada bu 5 kuzey ülkesi geçmişte olduğu gibi bir ‘’yaşam laboratuvarı’’ durumundalar. Bir Kuzeyli siyasetçinin nitelemesiyle ‘’30 yıl boyunca defans oynadık, şimdi ofansa karar verdik, bunu öğreniyoruz.‘’       

Sözün özü: Siyasal programı olmak, buna inandırmak, ayağı yere basan vaatler yapmak, uçmamak/savurmamak, günümüzde İsveç solunda olduğu gibi tüm siyasi hareketler için bir gerçeklik konumuna geldi.

Zira oy veren, teknik deyimle ‘’talep sahibi’’ hangi taşların kımıldatabileceğini herkesten iyi biliyor...

GÜNÜN NOTU:

ABD ekonomisi 2021‘de son 40 yılın en iyi performansını gösterdi ama Başkan Biden için bunlar yetmiyor, halkın verdiği not çok düşük...

Yazara Ait Diğer Yazılar Tüm Yazılar
Yine Kavala davası… 11 Ağustos 2022
Cevabı zor sorular… 03 Ağustos 2022
Şili'nin yeni anayasası 01 Ağustos 2022