İsrail’in en sancılı seçimi

İsrail, 27 Ekim’de sandık başına gitmeye hazırlanıyor. Esasında Meclis (Knes­set) üyeleri bile bu tarihten pek memnun değildi ama uzlaşamayınca yasaların izin verdiği son güne kadar sürecin devamına izin verdiler.

Ufacık bir takvim kararında bile yaşa­nan bu tıkanıklık, aslında ülkenin sürük­lendiği derin bölünmüşlüğün en somut özeti. İsrailliler üç ay sonra sandığa gider­ken, ülke tarihinin belki de en kutuplaş­mış, en sancılı döneminden geçiyor.

Her açıdan bakıldığında bu seçim, sade­ce İsrail’in iç siyaseti için değil; Filistinli­ler ve tüm Ortadoğu dengeleri için tarihin en kritik seçimlerinden biri.

Ancak mevcut anketler ve siyasi tablo, ufukta yeni bir kilitlenmeden başka bir şey vaat etmiyor.

Muhafazakâr ve liberal muhalefet parti­leri, mevcut iktidar koalisyonuna göre da­ha yüksek oy alsa da, Siyonist partilerin Filistinli vatandaşları temsil eden Arap partileriyle ittifak yapmayı reddetmesi muhalefeti 61 sandalyeli çoğunluğun al­tında bırakıyor.

Muhalefet, 2022 öncesindeki tutumu­nu koruyarak 7 Ekim 2023 felaketinin so­rumluluğunu üstlenmeyen ve hakkında yolsuzluk davaları süren Başbakan Binya­min Netenyahu ile masaya oturmayacağı­nı belirtiyor.

Eğer sandıktan mucizevi bir sonuç çık­mazsa, İsrail 27 Ekim’den sonra kendisini yeniden yeni bir seçim döngüsünün için­de bulabilir.

Aşırı sağın ipotek altına aldığı siyaset

Netanyahu’nun hapis tehdidi altında iktidarda kalabilmek için aşırı sağcı, ult­ra milliyetçi ve dinci unsurlarla kurduğu koalisyon, ülkeyi adım adım uçuruma sü­rükledi.

İttifakın en radikal isimleri, yargı ba­ğımsızlığını zayıflatmak için düğmeye bastığında 100 binlerce İsrailli haftalar­ca sokaklara dökülmüştü. Ancak tam bu iç kargaşanın ortasında yaşanan 7 Ekim sal­dırısı ve ardından başlayan savaşlar, ülke­nin tüm önceliklerini altüst etti.

Savaşın bilançosu ise ortada: israil Gaz­ze’de soykırıma imza attı ve uluslarara­sı alanda hiç olmadığı kadar yalnızlaştı. Uluslararası Adalet Divanı’ndaki soykı­rım davaları ve Uluslararası Ceza Mahke­mesi’nin Netanyahu hakkındaki tutuk­lama talepleri, iktidarın diplomaside de havlu attığını gösteriyor.

İçerideyse mesele sadece güvenlik de­ğil. Son haftalarda gündemi en çok meş­gul eden konu, Ultra-Ortodoks (Haredi) Yahudilerin zorunlu askerlikten muaf tu­tulması gayretleri. Aylardır yedek subay olarak cephede olan seküler kesim için bu durum bardağı taşıran son damla oldu. Haredi toplumunun “Torah eğitimi bizim manevi kalkanımızdır” diyerek yolları ka­patması ve muhalefetin bu kesimi ağır bir dille eleştirmesi toplumsal fay hatlarını iyice tetikledi.

Likud Partisi’nin kendi içindeki taban kayması da durumu özetliyor. Araştırma­lara göre, Likud seçmeninin yüzde 54,9’u daha merkeze yakın bir hükümet isterken, partinin aday belirleme delegeleri hâlâ aşırı sağcı çizgide ısrar ediyor. Seçmenin yüzde 20’sinin kararsız olduğu bu ortam­da, Netanyahu’nun oy kaybını önlemek için son dakikada attığı ılımlı çıkışlar da tabandaki yangını söndürmeye yetmiyor.

Günün sonunda İsrail siyasetinin en bü­yük paradoksu şu:

Netanyahu’nun devasa başarısızlıkları­na rağmen muhalefet hâlen güçlü bir poli­tika alternatifi sunamıyor.

Filistin ile iki devletli çözüm ya da iş­galin sona ermesi gibi hayati meseleler, 7 Ekim travmasının da etkisiyle neredey­se hiçbir partinin seçim vaatleri arasın­da yer almıyor. Geçici hükümetin başında kalacak olan Netanyahu’nun sandığa gi­dene kadar iktidarını koruma adına savaşı veya gerilimi tırmandırma ihtimali ise en büyük endişe kaynağı. İsrail, yıllardır sü­ren siyasi felçten kurtulmak için acil bir yenilenmeye muhtaç. Ancak yaklaşan se­çimlerin, ülkenin en zehirli ve sert kam­panyalarından birine sahne olacağı şimdi­den kesin.

Sandıktan nasıl bir sonuç çıkarsa çık­sın, Ortadoğu’daki bu kriz dalgasının ko­lay kolay durulmayacağını görmek için kâhin olmaya gerek yok.