Kadın işgücü daralmaya devam ediyor

Geçen Kasımda ya­yınlanan “Vahim gelişme” başlıklı ya­zımda 2025’in üçün­cü çeyreğinde kadın işgücünde ortaya çı­kan daralmaya dik­kat çekmiş, işsizlik­te görülen azalmanın bizi yanıltmaması gerektiğini, böyle gi­derse ekonomik kal­kınmamızın sekteye uğrayacağını savunmuştum. Geçen hafta yayınlanan dör­düncü çeyrek işgücü istatis­tikleri ne yazık ki kadın işgü­cünün daralmaya devam et­tiğini gösterdi.

Mevsim etkilerinden arın­dırılmış verilere göre 2025’in son 3 ayında işsizlik oranı önceki 3 aya kıyasla yüzde 8,4’ten 8,2’ye gerilemiş. “İş­sizlik azalıyor aman ne gü­zel!” diyebilirsiniz. Ama ace­le etmiş olursunuz. İşsiz sa­yısı / İstihdam + işsiz sayısı şekilde tanımlanan işsiz­lik oranı başlıca iki nedenle azalır. 1) İstihdam artar iş­siz sayısı azalır. Bu işsizlik­te sağlıklı azalışın yoludur. Bir de istihdam azalır ama işsiz sayısı da azalır. İşsiz sa­yısı göreli olarak daha fazla azalıyorsa işsizlik oranı ma­tematiksel olarak düşer. Bu elbette hiç sağlıklı bir azalış değildir çünkü işgücü piya­sasından çıkışların girişler­den daha fazla olmaya başla­dığını gösterir.

İşgücü piyasasında aykırı gelişmeler

2025’in ikinci yarısında kadın işgücü kesiminde (is­tihdam + işsiz sayısı) yaşa­nan tam da budur. Kadın iş­gücü piyasasını mercek al­tına almadan önce erkek işgücü piyasasını özetleye­yim. 2025 ikinci çeyrekte yüzde 6,9 olan işsizlik 3 çey­rekte yüzde 6,9’da kaldı; is­tihdam artışına (68 bin) kı­yasla işsiz sayısında azalma (15 bin) sınırlıydı. Dördüncü çeyrekte erkek işsizlik ora­nı 6,7’ye geriledi, Çünkü is­tihdam 156 bin artarken iş­siz sayısı 37 bin azaldı. Yani erkek işgücü piyasası birinci yolu izledi.

Kadınlarda ise durum çok farklı. İkinci çeyrekte yüz­de 11,6 olan işsizlik oranı 3 ay sonra yüzde 11,3’e son üç ayda ise yüzde 11,1’e gerile­di. 2025 ikinci yarısında er­kek işsizlik oranında iyileş­me sağlıklı yoldan 0,2 puanla sınırlı kalırken kadın işsizlik oranında iyileşme 0,5 yüzde puan oldu. Kadın işsizliğinin erkek işsizliğinden en az 1,5 kat yüksek olduğu bir ülke­de bundan daha iyi bir haber olabilir mi?

Kazın ayağı öyle değil

Ama ne yazık ki, halk de­ğişiyle, “kazın ayağı öyle de­ğil”. 2025’in ikinci çeyreğin­de kadın istihdamı 10 milyon 768 bin işsiz sayısı da 1 mil­yon 414 bindi. Üç ay sonra istihdam 10 milyon 747 bi­ne düşerken işsiz sayısı da 1 milyon 364 bine düştü. Son üç ayda ise bu rakamlar sı­rasıyla 10 milyon 727 bin, 1 milyon 344 bine indi. Topar­larsak 6 ayda kadın istihda­mında 41bin kadın işsiz sa­yısında 70 bin kadın işgücünde de 111 bin­lik kayıp var.

İstihdam kaybında akla tarım geliyor. Ta­rım da kadın istihdam kaybı 6 ayda 71 bin. Toplam ile fark sade­ce 30 bin. Yani 6 ayda kadın istihdamı tarım dışında sadece 30 art­mış. Bu da kadın is­tihdamın tarım dışın­da durakladığını gösteriyor. Sanayide biraz azalıyor hiz­metlerde biraz artıyor. Bu yeterince sorunlu bir geliş­me. Ama işsiz sayısındaki 70 binlik azalmaya ne diyece­ğiz? Bu açıkça kadın işgücü piyasasından çıkışların gi­rişlerden daha yüksek oldu­ğunun göstergesidir.

Bu durumlarda iş bulma ümidini kaybeden kadınla­rın bir kısmı potansiyel işgü­cü statüsüne yani çalışmayı arzulayan ama iş aramayan statüsüne geçerlerdi. Bunun sonucunda TÜİK’in “Bütün­leşik işsizlik” olarak adlan­dırdığı (geniş tanımlı işsizlik de diyebiliriz) işsizlik ora­nında artış olurdu. Nitekim 2 çeyrekten 3 çeyreğe böyle olmuştu. Ama son 3 ayda ka­dın bütünleşik işgücü oranı­nın yüzde 30,4’ten 29,6’ya gerilediğini görüyoruz. Geri­lemenin nedeni de kadın po­tansiyel işgücünün 3 milyon 330 binden 3 milyon 166 bi­ne düşmüş olmasıdır.

Kısacası sadece kadın iş gücü azalmıyor kadın po­tansiyel işgücü de azalmaya başlamış durumda. Kadınla­rın gelecek yıllarda daha bü­yük sayılarda işgücüne katıl­masını beklerken 2025 yı­lının ikinci yarısında kadın işgücünde daralma tam bir düş kırıklığıdır. Nedenlerini araştırmak gerekiyor.