Kanser ilacında ilk yerli Faz-1 başladı

Yasemin SALİH
Yasemin SALİH İYİLİK FABRİKASI yasemin.salih@dunya.com

Koç Üniversitesi Hastanesi’nde kurulu olan Faz-1 Klinik Araştırma Merkezi’nde şu günlerde heyecanlı bir çalışma var. Türkiye’nin ilk yerli onkoloji Faz-1 araştırmalarını yapmak üzere hazırlıklarda sona yaklaşıldı. Ekibe liderlik eden Tıp Fakültesi Araştırmadan Sorumlu Dekan Yardımcısı ve Koç Üniversitesi Translasyonel Tıp Uygulama ve Araştırma Merkezi’nin (KUTTAM) Direktörü Prof. Dr. İhsan Solaroğlu, çalışmanın Türk tıbbi inovasyon ekosisteminde tarihi değer taşıdığını belirtiyor. Faz-1 Klinik Araştırma Merkezi’ndeki bilim insanlarını böylesine heyecanlandıran orijinal onkoloji molekülünün arkasında ise ünü Türkiye sınırlarını aşan bir bilim kadınının olması dikkat çekiyor. Prof. Dr. Rana Sanyal, 10 yılı aşkın süredir üzerinde çalıştığı “akıllı-hedefli kanser ilacı adayı”nın tüm dünyada küçük hücreli dışı akciğer kanseri tedavisi alanında çığır açacağını belirtiyor. Sanyal’ın kardeşi Sena Nomak ile ortak olarak kurduğu RS Research şirketi çatısı altında üretilen Türkiye’nin ilk yerli orijinal molekülü, işler yolunda giderse yaklaşık üç yıl sonra kanser hastalarında kullanılabilecek.                       

Boston Üniversitesi’nde sentez araştırmaları yaptı

Prof. Dr. Rana Sanyal’in hikayesi, son dönemde bilim insanı olmak isteyen genç kızlara ilham verecek nitelikte. Boğaziçi Üniversitesi Kimya Mühendisliği Bölümü’nden mezun olduktan sonra Amerika’da Boston Üniversitesi’nden kabul alan Sanyal, burada organik sentez üzerine araştırmalar yaptığını anlatıyor.

Arkasından ilaç şirketi Amgen’da çalışmalar yürütürken de biyoteknolojik ilaçlar hakkında bilgi edindiğini vurgulayan Sanyal, anlattığına göre Türkiye’ye tamamen idealist hedeflerle gelmiş: “10 yıl yurtdışında bu araştırmaları yürüttüm ve kanser hücrelerine tutunabilecek yeni bir yapı kurmanın mümkün olduğunu keşfettim. Sonra, ‘Artık öğrendiklerimi kendi ülkemde geliştirmeliyim’ diyerek Türkiye’ye döndüm. Boğaziçi Üniversitesi’nde bir laboratuvar kurdum. 2004’te Türkiye’ye döndüğümden bu yana hedefli kanser ilaçları üzerinde çalışıyorum. Araştırmalar belli düzeye gelince bunun ticarileştirilmesi gerektiğini düşündük. Çünkü geliştirdiğiniz molekül belli bir yere gelinceye kadar fonlardan destek alabiliyorsunuz. Bir aşamadan sonra artık orijinal sayılmıyor ve sizi desteklemiyorlar. Ortağım Sena Nomak ile birlikte RS Research’ü kurduk. Çünkü katkı yaratabilmek için geliştirdiğiniz ilacı insanlara ulaştırmak istiyorsunuz.”

Molekül tümörü 90 günde yok etti

RS Research’ün Boğaziçi Üniversitesi çatısı altında hem laboratuvarı hem de üretim tesisi bulunuyor. Bugüne kadar yeni molekül için 4 milyon Euro'ya yakın fon aldıklarını söyleyen Prof. Dr. Rana Sanyal, şu anda yeni bir yatırımcı turuna çıkmaya hazırlandıklarının da altını çiziyor. Sanyal, onkoloji alanında dünyada önemli yenilik olarak görülen ilaç adayını ise şöyle anlatıyor: “Geliştirdiğimiz molekül, ‘küçük hücreli dışı akciğer kanserleri’nin tedavisine yönelik bir ilaç. Bu, aslında tüm akciğer kanserlerinin yüzde 70’ini oluşturan bir tür. Biz mevcut olan akıllı kanser ilacını hedefli hale getirdik. Yeni bir kimyasal bağ yaptık. Molekül kanser hücresinde bulunan reseptörlere tutunuyor. Bu sayede kanser hücresinin doğrudan içine girip onu ‘paketliyor’ ve yok ediyor. Güdümlü bir füze gibi kemoterapide kullanılan akıllı ilacın, vücudun başka yerlerine zarar vermeden sadece kanser hücresini hedeflemesini sağladık. İlacın, hayvan deneylerinde 90 gün içinde tümörü yok ettiğini ve 255’inci günde de herhangi bir şekilde nüksetme olmadığını gözlemledik.”               

Prof. Dr. Sanyal, çalışmalar sonrasında ellerinde kanser tedavisine yönelik 5 molekül bulunduğunu belirtiyor. İlacın Faz-1 testlerinin bir yıl süreceğini vurgulayan Sanyal, “Faz- 2’nin ise 2-3 yılda tamamlanmasını öngörüyoruz. Eğer Faz- 2’de etkinliği kesinleşirse acil kullanım onayı ile hastalara uygulanmaya başlayabilir” diyor.

Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu’nun (TİTCK) ilk kez orijinal bir yerli ilaç molekülüne Faz-1 onayı vermek için çalışma yürüttüğüne dikkat çeken Sanyal’a göre daha önce Türkiye’nin orijinal bir molekülü olmadığı için bu durum, tüm kurum ve kuruluşlar adına yeni bir deneyim niteliği taşıyor. RS Research’ün yeni molekülü İngiltere’den patent almış durumda. Şirketin ortağı Sena Nomak, 58 ülkede patent başvurusu yaptıklarını ve sürecin devam ettiğini vurguluyor.

‘Tıpta inovasyon ekosistemi oluşturmayı hedefliyoruz’

KUTTAM Direktörü Prof. Dr. İhsan Solaroğlu, Koç Üniversitesi Tıp Fakültesi olarak amaçlarının tüm disiplinlerin buluştuğu tıpta inovasyon ekosistemini yerleştirmek olduğunu ifade ediyor. Koç Üniversitesi Tıp Fakültesi Araştırmadan Sorumlu Dekan Yardımcısı da olan Prof. Dr. Solaroğlu, fakültede katma değerli hekimler yetiştirmeye odaklandıklarını belirtiyor. Solaroğlu, “Tıptaki bir sorunu laboratuvara taşıyan, onun çözümüne yönelik fikrin ticarileştirilmesine kadarki süreci destekleyen bir yapı kurduk. Start-up’ları da bu kapsamda destekliyoruz. Türkiye’de hiç orijinal molekül yok. Kimler bu alanda neler yapıyor derken RS Research ile yollarımız kesişti. Türkiye’nin ilk yerli onkolojik Faz-1 çalışmasına imza atacağımız için heyecanlıyız” diyor.

Kurulduğu günden bu yana sadece Koç Üniversitesi Hastanesi’ne 500 milyon dolarlık yatırım yapıldığını anlatan Solaroğlu, küresel klinik araştırma pazarında Türkiye’nin payını artırmak üzere hedefler koyduklarının altını çizdi. Solaroğlu, şunları söyledi: “Faz-1 araştırmaları yapmak için ruhsat almak uzun ve zor bir süreç. Türkiye’de bu ruhsatı alan 10 merkezden biriyiz. RS Research ile yürütülecek yeni çalışma, Türkiye’nin onkolojideki ilk Faz-1 testi olacak. Şu anda hasta taraması yapılıyor. 2021’in ilk altı ayında 20 yeni klinik araştırma anlaşması yaptık. Önceden devam edenler de var. Araştırmaların büyük kısmı kanserle ilgili.”

Yazara Ait Diğer Yazılar Tüm Yazılar