Kıbrıs’ta neler oluyor!

ABD’deki se­çimlerin üze­rinden iki yıla ya­kın bir zaman geçti. Trump seçildiğin­de en büyük vaatle­rinden biri dünya­ya barış getirmekti. Bugün yaşadıkları­mıza baktığımızda Trump’ın getirdiği şeyin barıştan çok uzak oldu­ğudur. Ukrayna Rusya krizini 24 saatte çözeceğini iddia eden Trump bırakın bu krizi çözme­yi İsrail’e verdiği destekle yeni bir kriz yaratarak Ortadoğu’yu yine, yeniden büyük krizlerin merkezi haline getirdi.

Trump’ın yarattığı belirsiz­likler yalnızca Ortadoğu’yu de­ğil, tüm dünyayı etkiliyor. Bu­gün ABD-Türkiye ilişkileri li­derler özelinde fazlasıyla iyi görünse de gelecekte Kıbrıs, Suriye, Irak ve Ege adaları üze­rinde nasıl bir şekle bürünece­ği belirsiz.

Kıbrıs’ta taviz verilemez

Kıbrıs, Türk dış politikasın­da ‘milli dava’ olarak ele alın­mış olmasına rağmen belli za­manlar milli dava ekseninde kaymalar yaşanmıştır. Nite­kim bu kaymalar, bugüne ka­dar birçok dış politika değişik­liğine şahit olmamıza neden oldu.

Bunlardan en yakını An­nan Planı’dır. BM Genel Sek­reteri Kofi Annan’ın tarafla­ra sunduğu planında, iki kuru­cu devlete sahip olan Kıbrıs’ın tek bir uluslararası kişilik ve egemenliğe sahip olması ön­görülüyordu. Yeni bir Kuruluş Anlaşması ile kurulan yeni dü­zende herhangi bir tek taraflı değişiklik yapılması, herhangi bir şekilde bölünme veya ay­rılma, özellikle Kıbrıs’ın ta­mamının veya bir kısmının di­ğer bir ülkeyle birleşmesi ya­saklanmıştı. Planın çerçevesi 1960 tarihli Londra ve Zürih anlaşmalarıyla bağdaşmamak­taydı.

Annan Planı Rumlara yarıyordu

Plan ortaya konduğun­da Türkiye üzerinde AB ve ABD’nin baskısı net olarak gö­rülüyordu. O dönem Türki­ye içerisinde bir kesim Annan Planının Kıbrıs sorununu so­na erdireceğini, Türkiye’nin sözde büyük bir yükten kurtu­lacağını, Kıbrıs halkının yaptı­rımlardan dolayı çektiği sıkın­tının biteceğini ve Türkiye’ye AB üyeliği yolunun açılaca­ğını düşünüyordu.

Biz ise bu düşüncelerin hiçbirinin doğ­ru olmadığını, Annan Planının Rumlara gerek toprak gerekse nüfus olarak büyük olanaklar yarattığını söylüyorduk. Baş­ka bir eklememiz daha vardı. O da adanın tek hâkimi olmak isteyen Rumların, kendilerine sağlanan büyük imkanlara rağ­men bu plana evet demeyece­ğiydi.

Biz bunları söylerken An­nancılar, Rumlar hayır de­se bile evet denmesi halin­de Kıbrıs Türküne uygulanan ambargoların kalkacağını id­dia ediyorlardı. Kıbrıs Tür­kü %65 ile “evet” dedi. Ama önce Türkiye’ye baktı. Döne­min Hükümeti “evet” yanlı­sı açıklamalar yaptı.

Yetmedi Türk Genelkurmay’ını dinle­di. Genelkurmay’dan da ılımlı bir açıklama geldi. Genelkur­may açıklamasından on daki­ka evvel Ercan Havalimanına inmiştim. Bavulları beklerken açıklamayı havalimanındaki televizyondan dinledim. Çık­tığımda Kıbrıs Türkü eniş­te; “hoş geldin demeden sizde mi?” diye bir söylemde bulun­muştu, unutulmuyor. AB’nin “evet” kampanyasına verdiği destek Ada için inanılmaz bo­yuttaydı. Anlayacağınız “evet” dediği için kimse Kıbrıs Tür­künü eleştirmesin.

Sonuçta, yine biz haklı çık­tık. Rumlar hayır dedi. Biz evet dedik ama Annan Planın­da Kıbrıs Türkü için belirtilen hiçbir iyileştirme yapılama­dı. Türkiye’nin AB üyeliğine hiç değinilmedi. AB’nin ortak karar alma yapısı zaten buna engeldi. Bırakın ambargonun kaldırılmasını, Kıbrıs Rum ke­simine büyük bir “hayır” hedi­yesi verildi ve tüm adanın tem­silcisi olarak AB üyesi yapıldı.

Bayram değil, seyran değil

Son 15 gün Kıbrıs’ta yeni kı­pırdanmalar gözümüze çarpı­yor. Görev süresi 31 Aralık’ta dolacak BM Genel Sekreteri António Guterres, geçen haf­ta, Kıbrıs’a ilk resmi ziyareti­ni gerçekleştirdi. Bu seyahat, genel sekreter düzeyinde 16 yıl aradan sonra Ada’ya yapı­lan ilk ziyaret olma özelliğini taşıyor.

BM gider AB gidemez mi? Guterres’in hemen ardın­dan AB Kıbrıs Özel Temsilcisi Raffaele Fitto da Kıbrıs’taydı. Kıbrıs’ta sadece Kıbrıs Cum­huriyeti’nin yapılarını tanı­dıklarını söyleyen Fitto’nun atanmasında Rum Başkan Nikos Christodoulides etki­li olduğu iddia edilmişti. Sizi, Rum lider atarsa KKTC Cum­hurbaşkanı Tufan Erhürman’ı “toplum lideri”, Rum lider Hristodulidis ise “Cumhur­başkanı” olarak nitelendirme­nize şaşırmayız.

Türkiye ve KKTC Dışişle­ri Bakanlıkları her iki zaman­sız misafire gerekli cevapları verdiler. Özellikle Fitto’ya ve­rilen mesajlar çok sertti. Fit­to’ya AB Kıbrıs özel temsilci­si olarak görevlendirilmesinin KKTC açısından hiçbir meşru­iyet taşımadığı ve herhangi bir şekilde muhatap alınmayacağı iletildi.

Türkiye ve KKTC’den yapı­lan açıklamaların ortak yanı Kıbrıs sorununa gerçekçi çö­zümün Ada’daki iki devletin yan yana var olmasından geç­tiği ve Kıbrıs Türk halkı için “egemen eşitlik ve eşit ulusla­rarası statü” talebiydi.

Yeni bir Annan Planı olamaz

Kıbrıs’ta iki taraf arasın­da çözüme yönelik ortak ze­min halen mevcut değildir. Ke­za Rumların bakış açısıyla bu zemin hiçbir zaman ortak ha­le gelemeyecek. Kıbrıs Barış Harekâtından beri tek gerçek Kıbrıs’ta iki ayrı halkın, iki ay­rı egemen devletin varlığıdır. Bu gerçek 52 senelik bir barış yaratmıştır. Bu ortam bozula­maz. Kalıcı ve sürdürülebilir bir anlaşma ancak bu gerçekle­rin kabul edilmesiyle gerçek­leşmelidir.

Deniz ticaret yollarının kontrolü kritik önemde

On yıllar boyunca denenmiş ve tükenmiş çözüm modelleri artık geçmişte kaldı. Yeni bir Annan Planı hiçbir güç tara­fından dayatılamaz. Dayatılsa bile kabul edilemez. Gerçek­ler bir tarafa bırakılarak ka­bul edilecek bir dayatma, Tür­kiye’nin güney savunmasını, limanlarının güvenliğini ve deniz ticaret yollarının kont­rolünü şeytana teslim etmek anlamı taşır. Bunu hiçbir Türk yapmaz, yapamaz.

Ada’da yüzyıllarca Türklü­ğünü korumuş, Kıbrıslı Türk kimliği ile ayrı bir devlete sa­hip bir halk var. Aynen Tür­kistan devletleri gibi. Tür­kiye vazgeçmediği sürece KKTC halkı vazgeçmez. Unu­tulmamalıdır ki “ön teker ne­reye giderse arka teker de ora­ya gider.”

Türkiye, sonsuza kadar Kıb­rıs’tan vazgeçmeyecektir. Vaz­geçmemelidir.