Kılavuzu karga, magazini yaygara: Fed faiz kararı ve iletişimi

Ey Kâhin dedim çek gaganı o za­man. Deyu deyu Kuzgun: Hiç­bir zaman.” Edgar Allan Poe

ABD Başkanı Donald Trump’ın dış ticaret konusundaki en görünür kurmaylarından Jamieson Gre­er, geçtiğimiz ay globalizmin ente­lektüel kalelerine uğradı. Bloom­berg’ün tabiriyle bir “zafer turu”na çıktı. Ticaret hukukçusu Greer’in IMF ve Council on Foreign Rela­tions temaslarında işlediği mesaj açıktı: Ekonomi, yalnızca ekonomist­lerin modellerine bırakılamayacak kadar toplumsaldır.

Görevine başlayan Fed’in yeni baş­kanı Kevin Warsh ilk basın toplantısı­nı geçtiğimiz hafta gerçekleştirdi. Beş yeni “görev gücü” kuracağını açıkla­dı. Görev güçleri, yalnızca ekonomist­lerden oluşmayacak. Multi-disipliner yapıda farklı alanların uzmanları bir araya getirilerek kurulacak. Aslında selefi Jerome Powell da bir hukukçu­dur. Trump’ın bizzat kendisi tarafın­dan Fed başkanlığına aday gösteril­mişti.

Kehanet yorgunu merkez bankaları

TCMB Başkanı Dr. Yaşar Fatih Ka­rahan, geçtiğimiz ay gerçekleştirdiği enflasyon raporunda tahmin aralığı iletişimine ara verdi. İletişim politi­kasında belirgin bir değişikliğe gitti.

Kevin Warsh da Dr. Karahan ile benzer sadeleşme eğimlinde: Söz ile yönlendirme (taahhüt, forward gui­dance) cümlesi metinden çıktı. Ka­rar metni çok kısaltıldı. İlaveten ku­rumun geçmiş politikalarına mesafe­li yaklaştı.

Ekonoritmiks, Fed iletişiminin ta­rihsel evrimini her fırsatta ele aldı. 4 Mayıs 2026 tarihli “Eski Usul” baş­lıklı yazımızda da vurguladığımız gi­bi, eskiden neredeyse sessizlik üze­rine kurulu kurum, “maestro” lakaplı Alan Greenspan’den Ben Bernanke’ye uzanan dönemde şeffaflık çizgisine geçti. Amaçlardan biri piyasadaki gü­rültüyü filtrelemekti. Fakat zaman­la filtre de gürültünün parçası haline geldi.

Öyle görünüyor ki artık merkez bankacıları aşırı tartışmaların akta­rım mekanizmasına fayda değil zarar verdiği, elleri kollarını bağladığı gö­rüşündeler.

Merkez bankaları yürüttükleri pa­ra politikalarıyla toplum refahına önemli bir fayda sağlıyorlar. Bu fay­danın tutturdukları ya da tutturama­dıkları öngörülerle “tahmincilik” ya da “kahinlik” testine tabi tutulmasını istemiyorlar.

Keza nokta virgüle kadar sorgula­nan hatta giydikleri renklere kadar anlam yüklenerek politikaları deşif­re edilmeye çalışılan karar vericilerin üzerlerindeki yük yeteri kadar ağır. Magazinden uzak durmaya çabala­dıkları anlaşılıyor. İktisat, insani yö­nüyle sayı doğrusunun modelleyebi­leceğinden daha fazlası.

Kuzgunun gölgesinde ECB

Şu anda Avrupa Merkez Bankası (ECB) benzer bir durumla karşı karşı­ya. Önceki hafta gelen 25 baz puanlık faiz arttırımı piyasada endişeyle kar­şılandı. Geçen haftaki yazımızda yer verdiğimiz 2011 yılındaki tartışmalı faiz arttırımları piyasanın hafızasın­da canlı. Birçok uluslararası yatırım bankasının tahmini, ECB’nin faiz ar­tırımlarının büyüme görünümünü zayıflatacağı ve 2027’de bu adımla­rın geri alınabileceği yönünde şekil­leniyor. Fed daha kısa ve sert bir me­tinle kendi duruşunu netleştirirken, ECB’nin politika hatası tartışmasına açılması euro üzerinde baskı kuruyor. Normal şartlarda faiz farkının euro lehine genişlemesi kura destek ve­rebilir. Ancak mevcut fiyatlama, faiz farkından çok politika hatası primi­ni okuyor. Bu nedenle 1,15 çevresi kı­sa vadede teknik çıpa niteliği taşıyor.

Kuzgun ve karga, aynı familyanın kuşları. Son derece zeki, alet kulla­nabilen, yüz tanıyabilen (pattern recognition), insan davranışına uyum sağlayabilen canlılar. Vaz­geçmezler. Gazimağusa’nın sem­bolü karga, Poe ile özdeşleşen Bal­timore şehrinin ise kuzgundur. Ancak ne karga ne de kuzgun kâ­hindir. Belki de merkez bankala­rının son dönemde vermeye ça­lıştıkları mesaj tam olarak budur. Fed, TCMB ve ECB farklı yönlere baksalar da ortak bir rahatsızlığı paylaşıyorlar: Para politikasının bir kehanet yarışmasına dönüşmesi. Her cümleden gizli anlam çıkarılması, her tahminin mutlak vaat gibi değerlen­dirilmesi, her kararın bir sonraki ka­rarın garantisi kabul edilmesi.

Oysa merkez bankalarının görevi geleceği haber vermek değil; son kre­di mercii tanımlarıyla belirsizlik al­tında yön tayin etmektir. Kılavuzluk yapabilirler, fakat kader yazamazlar. Çünkü ekonomi, laboratuvarda tek­rarlanan bir deney değil; milyonlar­ca insanın aynı anda aldığı kararların toplamı.

Poe, kuzguna istediği cevabı “hiç­bir zaman” duyamayacağı sorular so­ruyordu. Modern piyasa da çoğu za­man merkez bankalarından aynı şe­yi bekliyor. Fakat belirsizliğin hüküm sürdüğü bir dünyada her sorunun bir cevabı yok. Bu nedenle son dönemin merkez bankacılığı belki de daha az konuşan, daha az tahmin yapan, da­ha az magazin üreten bir çizgiye yö­neliyor.

Kılavuzu karga olan yolunu bulabi­lir. Yeter ki kargayı kâhin sanmasın.