Konut sektöründe durgunluk belirginleşiyor

Konut sektöründe gidişatı takip etmek önemlidir. Neden önemli olduğuna aşa­ğıda değineceğim. Ama önce konut sektö­ründe durgunlaşmaya işaret eden rakamla­ra hızlıca göz atalım. Elimizde en son TÜİK Nisan istatistikleri var. Aylık olarak yayın­lanan ve çok büyük ölçüde konuttan oluşan inşaat üretim endeksi (2021=100) pande­mi ertesi sürekli yükselmiş ve 2025’in Ey­lül ayında 150,9’a ulaşarak zirve yapmış­tı. Ardından endeks yön değiştirdi ve yavaş bir tempoyla Ocak 2026’da 147,1’e indi. Şu­battan itibaren düşüş hızlandı. Mart-Nisan aylarında endeks 136 civarında duraklamış bulunuyor.

TÜİK’in mevsim etkilerinden arındırıl­mış aylık konut satış rakamları ise 2025 Aralık ayında 155 bin ile zirve yaptıktan son­ra bu yılın şubat ayında 149 bine, Mart ayın­da 139 bine geriledikten sonra Nisan ayında sınırlı bir artışla 142 bin oldu. Satılan konut sayısında dört ay gibi nispeten kısa bir sü­rede yüzde 8,4 oranında azalma var. Bu süre zarfında birinci el satışların 51 bin 200’den 45 bin 500’e düştüğünü (yüzde 11 azalma) belirtelim.

Yakın gelecekte konut sektöründe toparlanma düşük ihtimal

Önümüzdeki aylarda konut sektörünün nasıl bir seyir izleyeceğine dair bir fikir edinmek için yapı ruhsatı/izni istatistikle­rinin seyrine bakmak gerekiyor. Yakın geç­mişte yapı izni sayısında belirgin bir azal­ma varsa bir yıl gibi bir süre içinde konut üretimi/arzında azalma büyük olasılıkla devam edecek demektir. Bu öngörüyü akıl­da tutarak yapı izin sayısının seyrine hızla göz atalım.

TÜİK yapı ruhsatı istatistiklerini üç ay­da bir yayınlanıyor. COVİD-19 pandemisi atlatıldıktan sonra yapı izni alınan daire sa­yısı sürekli arttı. Zirveye 322 bin daire ile 2025’in ikinci çeyreğinde ulaşıldı. Ardından düşüş başladı bu yılın ilk üç ayında yapı iz­ni alınan daire sayısı yüzde 5 oranında aza­larak 306 bine geriledi. Keza dairelerin yü­zölçümleri de aynı oranda azalarak aynı dö­nemde 60 milyon m2’den 57 milyon m2’ye geriledi. Konut üretiminde düşüş eğilimi büyük olasılıkla devam edecek demektir.

Konut sektörü neden önemli?

Önemli çünkü inşaat kesiminin çok bü­yük bölümünü oluşturan konut sektörü girdi ihtiyacı itibariyle imalat sanayinin pek çok faaliyet kolu için talep oluşturur. Fransız­lar “Bina iyi gidiyorsa her şey gider” derler. Tabi abartmamak kaydıyla. Aksi takdirde 2018’de yaratılan konut arz fazlasının yarat­tığı kriz yeniden patlak verir. Bu söz tersin­den de okunabilir: Bina iyi gitmiyorsa eko­nomik büyümede yavaşlama kaçınılmazdır. Basit bir nedenle: Çimentoya, demire, sera­miklere, musluklara, mobilyalara vb mallara talep düşer ve eksilen talebi kolay kolay ih­racat ile telafi edemezsiniz. Özellikle Türk Lirasının aşırı değerli olduğu bir durumda ihracat ile telafi çok zorlaşır. Dolayısıyla son iki yılda yüzde 3,5 civarında düşük bir sevi­yede seyreden ekonomik büyümenin bu yıl yüzde 3’ün altına düşmesi sürpriz olmaya­caktır. İlk çeyrekte ekonomik büyüme ora­nının yüzde 2,6’ya gerilemesi bu öngörüyü destekliyor.

Konut sektörünün bir diğer önemi de top­lumsal refahtaki rolünden kaynaklanır. Yeni konut arzı yani konut üretim miktarı azal­maya başlayınca piyasa kiraları diğer ifa­deyle yeni kiracıların karşılaştıkları kiralar gelirlerinin üzerinde artmaya başlar. Bu ko­şullarda genç kuşaklarda aileden bağımsız­laşma giderek zorlaşır, evlenme ve doğum oranları inişe geçer. Bu olumsuz gelişmeler geçmişte yaşandı. Bu bağlamda İstanbul’dan çok çarpıcı bir rakamı not etmek istiyorum: 2026 Ocak ayında yapılan bir anket yüksek öğrenim diplomasına sahip 18-29 yaş gru­bunda aile konutunda yaşayanların oranını yüzde 58,2, 30-39 yaş grubunda yüzde 34,0 olarak tahmin etti (“İstanbul Genç İşgücü Piyasası” araştırma raporu, Betam-BİO-İS­PER). Benim kuşağımda 30 yaşın üzerinde, en azından kentlerde, aile konutunda yaşa­yanların sayısı yok denecek kadar azdı. Dü­şük eğitimli ve düşük ücretli kesimde bile kiralık eve çıkmak mümkündü. Günümüz­de kiralık eve çıkabilenler de çoğunlukla ana merkezlerden uzak banliyölerde küçük dai­relerde barınmak zorunda kalıyorlar. Konut arzı özellikle de sosyal konut arzı artmadık­ça barınma standartları da düşmeye devam edecektir.