Kristal büfe

80’lerin ve 90’ların piyasa mekânı Bağ­dat Caddesi. Biz caddenin çocuğuyuz, Fikirtepe, Yeldeğirmeni çocuğuyuz denilen yıllar. Şimdi kentsel dönüşümde. Yeldeğirme­ni Balat gibi kafeleri ile ünlü. Fikirtepe Man­hattan gibi kulelerden rüzgâr ve güneş geçmi­yor, adeta iklim kalkanı. Bağdat Caddesi IV. Murat’ın Bağdat Seferi ile ismini almış.

Yel­değirmeni’nin köşesinde Ayrılık Çeşmesi Hi­caz’a giden kafilelerin vedalaştığı yer. Fikir­tepe ise Jön (Jeune) Türklerin genelde bu­luştuğu yerden. Papazın Çayırı’nın üst tarafı. Saint Joseph Lisesi’nden gençlerin maç yap­tığı ve sonrasında Türkiye’nin güzide marka­larından birini kurduğu yerin yukarısı. Yelde­ğirmeni’nde Saint Louis İlkokulu Moda Saint Joseph Lisesinin pötilerinin eğitim aldığı yer.

Neoliberalleşmenin markaları henüz Tak­sim’de ve Moda’da ilk dükkânı açmadan önce gençlerin buluşma mekânı Kristal Büfe, Kral ve Ben ve Moda’da Kırıntı Büfe. Kot panto­londa 501, bugün yerli marka olan eski İtal­yan Lumberjack almak için Salıpazarı’nda Amerikan Pazarı’na gidildiği yıllar. İMKB ye­ni açılmış, Galataport yerine Liman Lokanta­sı, Denizcilik Bankası Hastanesi, Denizyolları ve bugün kıyıda havuzu ile meşhur Denizcilik İşletmesinin var olduğu yıllar. Üç kofananın 1 TL’ye satıldığı yılların hemen sonrası.

Kelebek camı

Saint Joseph Lisesinden dostum, bir dö­nem üstüm Ömer Atakan’ın kitabı “Kelebek Camı” (2022) ve “Kelebek Camı: Diğer Ta­raf” (2026) işte o yılları anlatan iki kitap. 80 ve 90’ların Kadıköy’ü, Moda ve Bağdat Cadde­si. Sevgili Ömer aynı zamanda büyük bir ko­leksiyoner. James Bond’un dünyadaki en bü­yük koleksiyonlarından birine sahip. 1993 yı­lında yine Saint Joseph Lisesinden ağabeyim Osman Ataman’ın “Radyomu İstiyorum” ha­reketi ile özel radyoların önünün açıldığı Se­zen Cumhur Önal’lı yıllara seyahat etmek is­teyenler için.

Nostaljik olarak reel faiz isteyenlerin, reel faiz şart diyenlerin de yılı 1993. Hedef enflas­yon üzerinde reel faizle para politikası yürü­tülmesinin ve ilgili formülün sahibi "Discre­tion versus Policy Rules in Practice" makalesi (1993) ile John B. Taylor. 1930 Irving Fisher "The Theory of Interest" (Faiz Teorisi) maka­lesinden farkı, ilkinde reel faizin ne olduğu ve nasıl hesaplandığı yazarken, ikincisinde para politikası aracı olması savunuluyor.

Fakat il­ginci, mesela 2001 avro geçişi sonrası sıfır ve sonrasında negatif politika faizini yıllarca uy­gulayan Avrupa Merkez Bankası varken, Ne­o-Fisherian Yaklaşım ise faiz nedeni ile enf­lasyonun artacağını aynı Fisher denklemi ile söylerken, bizde bunların ana akım tarafın­dan bilim dışı diye adlandırılmış olması.

Japon kot

90’lı yılların modası beyaz spor çorap ve kovboy çizmesi ile. Bu aralar Japon Merkez Bankası dolar satıp Yen alıyor. Japonya’da du­ayen iktisatçılar yok muhtemelen ki kimse “arka kapıdan mı satılıyor bu rezervler” diye sormuyor. Fed bile Yen alıyor ki carry trade çökmesin, yapay zekâ balonu patlamasın.

Neoliberalizm kendi çıktığı topraklarda bi­le yakalamış affeder mi? Fed’in daha 2 aylık olmamış başkanı Warsh iletişim ile sözlü yön­lendirmeyi sonlandırdı diye, faizi sabit bırak­tı denerek, CNBC’de piyasalar kredibilitesini (liyakatini) sorguluyor manşeti atılıyor. WSJ, FT manşetleri de az kalır değil. 30 yıllık tah­vil faizi ve borsa endeksi ile ilk yoklama çekil­di. Faiz kararı öncesi Blooomberg, “Wall Stre­et’te kimsenin faiz için bir fikri yok” haberini geçiyordu. Sıkıcı para politikası yok diye, da­raltıcı genişleme diye, Warsh’a el ense çekilip kündeye gelir mi diye merak edilirken, ABD büyümesinde yavaşlama haberi geldi. Ey­lül’de faiz arttırmayı bırak, indirim gelmezse o zaman dans.

Spanish Burger

Moda’da Fuat abinin Kırıntı’sında Spanish Burger favorimizdi. O İspanya’nın tarafı oldu­ğu Cebelitarık Boğazında geçen hafta tesadüf bu ya Panama, Süveyş, Hürmüz, Babülmen­dep, Grönland, Zengezur, Orta Koridor (Kürk Yolu) gibi sorun çıktı. Nitekim Fed’in halini gören, seçime kalan sürede yapay zekâ kay­naklı borsada sorun istemeyen Trump yine geri adım atmak zorunda kaldı.

Acemoğlu “para yok olacak” diyen Musk ile atışırken, UEFA da FIFA ile atışıp ku­rumların önemini sorgulattı. Ama bu tar­tışmalar esas, Uzakdoğu’daki ve ABD bor­sasındaki yapay zekâ hisseleri ve haberleri ile herkese “benim balonlarım vardı” diyen İbo’yu hatırlattı.