Kumar, alkol ve uyuşturucuyu geçti

Avrupa’dan Türkiye’ye olağan “göç mev­simi” bütün hızıyla devam ediyor. Geç­tiğimiz temmuz ayında sınır kapılarından 1 milyon 130 bin kişi Türkiye’ye giriş yap­tı. Kapıkule sınır kapısında denetim yapan, kendisi de bir Avrupalı Türk olan Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanı Mahinur Özdemir Göktaş, sınır kapılarında “ortalama bekleme süresini 15 saatten 38 dakikaya indirdikleri­ni” açıkladı. Ancak, bir hafta sonra bekleme süresi 7-8 saate kadar çıktı…

Yurt dışında yaşayan 7,5 milyon vatandaş her yaz döneminde geçtikleri bütün sınır ka­pılarının giriş ve çıkışlarında “kumarhane”­lerin yanından geçiyorlar. Her yer dev “ku­marhane” reklamlarıyla doldurulmuş va­ziyette. Kumarhanelere yasal düzenleme getiren Orta Avrupa ülkeleri, sektörün dün­ya genelinde devlet bütçelerine yaklaşık 100 milyar dolar katkı sağladığını dikkate alarak “kasa her zaman kazanır”da kasa olmak isti­yor. Kumar oynamak insanlık tarihi kadar eski bir davranış, kumar bağımlılığı da.

Değerli bir şeyin, daha değerli başka bir şey kazanma için riske atıldığı her türlü ey­lem kumar olarak tanımlanıyor. Bunu kont­rol edilemeyen bir şekilde yapma ve yarattığı sorunlara rağmen bırakamamaya da “kumar bozukluğu” adı veriliyor.

Antropolog David Graeber ve arkeolog Da­vid Wengrow, insanlık tarihini anlattıkları “Her Şeyin Şafağı” adlı kitapta, eski toplum­larda insanların yarışmaları izlerken bahis yaptığını, hatta bazı kişilerin kelimenin ger­çek anlamıyla kendilerini kaybettiğini ve bu kişiler ellerinde kaybedecek başka bir şey kalmayınca bahse kendi varlıklarını koyuyor ve kaybederlerse köle olmak zorunda kal­dıklarını aktarıyor.

Türkiye’de yasa dışı ba­his ve kumar alışkanlığını özellikle gençler arasında giderek yaygınlaştığına dikkat çe­ken, gençlik çalışmaları yürüten İnsani Ha­yat Derneği, “Bugün sokaktaki 10 gençten 8’i ya sanal bahis oynamıştır ya da oynayan bir yakını vardır” saptaması yapıyor. Türkiye’de kumar bağımlılığında son yıllarda büyük ar­tış görüldüğünü açıklayan Yeşilay’a kumar bağımlılığı tedavisi için yapılan başvurular 2024’te ilk defa alkol ve uyuşturucu bağımlı­lığı nedeniyle yapılan başvuruların toplamı­nı geçtiği belirtildi.

Yeşilay’ın Eylül 2025’te yayımladığı Türkiye Kumar Raporu’na göre insanların kumar oynamasındaki “en temel unsur para kazanma olasılığı, hayatlarını de­ğiştirebilecek büyük bir ikramiye kazanma hayali” olarak tanımlanıyor. Yeşilay verile­rine göre kumar oynayanların yüzde 71’i ku­mar oynamaya 15-24 yaş arasında başlıyor.

700 milyar dolar

Bazı bilim insanları beynimizde kumar oynamaktan keyif almaya ve bağımlılığa yol açan bağlantıların, avcı toplayıcı dönem­lerde yiyecek bulunca aktif hale gelen “ödül mekanizması”yla aynı olduğu ve bu yüzden bu kadar güçlü bir bağımlılık olduğunu düşü­nüyor.

Dünya Sağlık Örgütü’ne (WHO) göre günümüzde dünyadaki yetişkinlerin yüzde 1,2’sinin “kumar bozukluğu” olduğu tahmin ediliyor. WHO’nun paylaştığı endüstri anali­zine göre küresel kumar sektörünün büyüye­rek dünya genelinde devlet bütçelerine 2028 yılında 700 milyar dolara ulaşması bekleni­yor. Bunun büyük bir kısmının düşük ve orta gelirli ülkelerde akıllı telefonların yaygınlaş­ması sayesinde olacağı öngörülüyor.

Bilim dergisi Lancet, kumarın kamu sağlı­ğına etkisini ölçmek için bir komisyon oluş­turdu. Bu komisyonun Kasım 2024’te yayım­ladığı bir rapora göre dünyada yetişkinlerin yarıya yakını ve 13-19 yaş arası ergenlerin altıda biri kumar oynuyor. Bu grubun “ku­mar bozukluğu” gösterme oranı yetişkinle­rin yaklaşık iki katı. Yasadışı bahis çeteleri­ne “savaş” açılmış durumda olsa da, dünyada olduğu gibi Türkiye’de de hala hem yasadışı bahis hem de kumarhaneler doludizgin “ça­lışmaya” devam ediyor…