Kural mı, kral mı?

Davos toplantıları çok konuşuldu. Aslında magazin boyutu dışında pek bir bilimsel boyutu kalmayan zirvenin, en önemli kazanı­mı Batı Bloğundaki çatlakların gözle görünür hale gelmesi. Grönland ABD konusunda Melo­ni’nin “ne yapalım, McDonald’sları mı kapata­lım” cümlesi buna en güzel örnek.

Trump, 1944’den bu yana kendi kurdukla­rı sistemlerin artık sürdürülemez olduğunun farkında. Bu yüzden bitiren ve yenisini kuran da kendisi olmalı düşüncesi ile kural tanımaz kral gibi yapıyor her şeyi.

Esas rakip Çin, gücünü Soğuk Savaş’tan alı­yor, gerekirse Venezuela gibi sıcağa çeviriyor. Paris İklim Anlaşması gibi Dünya Sağlık Ör­gütünden de çekildi. Davos’ta ticaret bakanı Howard Lutnick net bir şekilde anlatmış bun­ları nedenleri ile.

Foşur

Davos’un bir diğer kazanımı, Macron’un fi­renç aksanı ve Henry Jullien marka gözlükle­ri ile “For Sure” demesiydi. Şu anda dünyadaki neredeyse bütün dj’ler setlerine dâhil etti ken­disini.

Özel jetleri ile Davos’a gidip, en az 10 sene boyunca ESG, sürdürülebilirlik, yeşil ekonomi, iklim krizi, döngüsel ekonomi, paylaşım eko­nomisi, “evinizi arabanızı almayın, paylaşım­lı kullanın, kiralayın diyenleri” herkes hatırlar.

Bu sene aynılarının Davos’ta yüksek ener­ji gerektiren veri merkezlerinden, yapay zekâ­dan bahsediyor olmalarının ibretlik durumu­nu, “ABD’de eyaletler kar fırtınası tehdidinde, küresel ısınma nerede, hadi iklim aktivistle­ri bunu da açıklasın” diye Trump yine yüzlere vuruyordu.

Davos bunu da açıklasın

Bizde ana akımın, önerdiği reel ve yüksek fa­iz, 3 sene sonunda, bilim bu diye iddia ettikleri sonuçları bir türlü gerçekleştiremeyince, “bu faiz ne işe yaradı” diye soranlara “düşük faiz lobisi” diye topu taça atma çabasını, Davos’un teması yapay zekâya sorduk.

Aşağıdaki bilimsel kavramları bir merkez bankası veya hazine kökenli ekonomistin bil­meme olasılığını sorduk. Grok ortodoks olan­ları için %5, heterodoks olanları için %20-50 seviyesinde ana akımda bilinmemesi muhte­mel dedi. Hangisi daha vahim diye Grok’a sor­madık ama hadi, Davos bunu da açıklasın.

Neo-Fisherian: Düşük faizler düşük enflas­yona yol açar; faiz artırımı enflasyonu yüksel­tir, likidite tuzağında etkilidir.

Post-Keynesyen: Talep odaklı, düşük/nega­tif faizler büyümeyi teşvik eder.

Gibson Paradoksu: Faiz ve fiyat seviyeleri pozitif ilişkilidir.

Keynesyen Karşıtlık: Piyasa mekanizmaları­nı savunur, düşük faiz müdahalesine eleştirel.

MMT: Hükümet harcamalarıyla düşük faiz­ler enflasyon yaratmaz, kapasiteye bağlı.

Nedensellik: Neo-Fisher’da faiz enflasyonu belirler, tersine çevrilir.

ECB/Fed: 2008 krizi, COVID gibi dönem­lerde deflasyonu önlemek, büyümeyi canlan­dırmak için negatif reel/eksi faiz uyguladılar; araştırmalar etkili olduğunu gösterir.

Site yönetimleri kral mı?

Trump’ın kural tanımazlığı, ana akımın ku­ral bilmezliği tartışılırken, esas toplu konut­larda, site yönetimlerinin kural bilmezliğini değerlendirmek lazım.

Fahiş site aidatı tartışmaları sonrası gider kalemlerini daha çok sorgulayan site sakinle­ri, şeffaflık ve hesap verilebilirlik adına, har­camaları, ortak ticari alan gelirlerinin aidat­lara katılması veya kiralık dükkânların alan genişletmesi, izinsiz çıkma ve imar, tadilat yapılması gibi alınan yönetim kararlarını sor­guladıkça, genelde cevap alamıyor. Çoğu site­de bu yüzden bu aralar kayyıma gitme çaba­sı var.

30 blok, 3000 daire, 10000 nüfuslu bir si­te Anadolu’da ilçe, 300 haneli bir yazlık site ise köy seviyesinde. Buralarda site yönetim­leri en az muhtar kadar önemli mevki. Site yönetimlerine de yeşil pasaport verilsin değil aman konu.

Yönetim planında aksi yer almıyorsa site­de oturmayan konut sahibi site dışından blok temsilcisi olabiliyor, hatta birden fazla blokta veya başka bir blokta temsilci olabiliyor. Üs­telik seçime gelmeden vekaleten, 30 bloklu bir sitede 8 vekalet oy ile yönetim atanabili­yor. Kiracı zaten söz sahibi değil, ev sahibinin de umurunda değilse, sitede yaşayanlar san­dıkta çözüm bulamayınca kayyım yolunu seç­mek zorunda kalıyor.

Site yönetimleri, senede bir kez bağımsız denetim, seçim öncesi yeminli mali müşavir denetiminden geçmeli, finansallar gibi ka­musal bilgiler ise mevcut ve namzet hem ki­racı, hem ev sahipleri için KAP’a açıklanma­lı. Bu konularda ilgili bakanlıklar, belediyeler kamu yararına acaba ne düşünüyor?