Küresel çalkantılar ve gıda güvencemiz

Bulunduğumuz coğrafyanın bize sağladı­ğı birçok güçlü yönler ve fırsatlar olmakla birlikte, kırılganlıklar ve tehditler de peşimi­zi bırakmıyor. İçeride birçok sosyoekonomik sorunumuz var elbette. Ancak bunların önem­li bir kısmı bölgemizdeki jeopolitik deprem­lerden kaynaklanıyor. Ülke olarak bir İsviçre konforunda olmamız zaten mümkün olmadı­ğından sürekli güvenlik kaygıları yaşıyoruz. Güvenlik dendiğinde aklımıza önce savunma hatlarımız gelse de gıdamızı güvenceye almak da artık bir o kadar önemli.

Küresel dengeler sarsılırken

Tüketici kapitalizmi temelli küresel sistem, insanlık tarihinin en büyük kaynak sömürü­süne neden oluyor. Çarpık sistemin sınırsız büyüme hırsı, ekonomik döngüyü ve gelir da­ğılımını bozuyor. 2025 yılında 645 milyon in­san açlıkla ve 2,1 milyar insan ise orta veya şid­detli gıda güvencesizliği ile yüzleşmiş durum­da (FAO).

İklim krizi, her geçen yıl etkisini artırıyor. Ülkemizi doğrudan etkilemediği için gün­demimizde pek yer almayan El Nino dünya için büyük bir tehdit. El Nino, Pasifik Okya­nusu’nun tropik bölgelerinde yüzey suları­nın aşırı ısınması sonucu ortaya çıkan bir ik­lim olayı. Sonbahar ve ilkbahar ayları boyun­ca sürmesi etkili olması bekleniyor. El Nino, yağış rejimini değiştirerek tarımsal üretimi olumsuz etkiliyor. Enerji ve lojistik maliyet­leri nedeniyle de doğrudan etkilemediği böl­gelerde gıda tedarik zincirinde kırılmalara ve gıda enflasyonuna yol açıyor.

ABD/İsrail-İran Savaşı, Ukrayna-Rusya Sa­vaşı, İsrail’in bölgedeki saldırgan tutumu, Yu­nanistan’ın Adalar Denizi’ne silah ve asker yığması, Suriye’nin karıştırılması çabaları, bölgemizdeki savaşlar ve krizlerin bazıları.

Sonuçta su kaynaklarına erişim ve gıda arz güvenliği sorunları, insanoğlunu yeni göçlere zorlayabilir. Bu göçlerin neden olacağı sosyal, ekonomik ve askeri sorunlar, orta vadede, coğ­rafi konumumuzdan dolayı en fazla ülkemizi etkileyebilir.

Gıda güvencesini merkeze almak

Ülkemizin yaşamakta olduğu ve artarak sür­mesi beklenen tüm bu küresel krizler karşı­sında hangi alanları tahkim etmeliyiz?

Savunma sanayi elbette çok değerli ve ge­linen nokta takdire şayan. Biz konumuz gere­ği diğer önemli kanat olan gıda güvencemize odaklanacağız.

Tarım ve Orman Bakanı İbrahim Yumak­lı’nın belki de en önemli projesi olan tarım­sal üretim planlamasının, su başta olmak üze­re kaynakları daha etkin kullanabilmek adına, daha sıkı uygulanması geliyor. Özellikle buğ­day başta olmak üzere tahıl üretimi, yeterlilik düzeyinin üzerinde olmalı ve stratejik rezerv yönetimine geçilmeli. TMO’nun 20 milyon tonluk depolama kapasitesi daha da artırıl­malı, lisanslı depo kapasitesi en az bu seviyeye çıkartılmalı. Su, ikinci önemli stratejik rezer­vimiz olmalı. Yeraltı barajlarının sayısı artı­rılmalı ve yerüstü barajlarından uygun olanla­rın hacimleri yükseltilmeli. Kapalı ve basınçlı sulama yatırımları önceliklendirilmeli, kota­lı sulama sistemine geçilmeli. Su verimliliği, gönüllü olmanın ötesinde, çerçevesi iyi belir­lenmiş zorunluluklar da getirmeli. Başta güb­re olmak üzere tarımsal girdilerde de stratejik rezerv düzeyleri belirlenmeli ve uygulanmalı. Enerji, gübre ve su üçlü sac ayağında krizleri yönetemezseniz gıda arz güvenliğinizi garanti edemezsiniz.

Toplumumuzun temel besin maddesi olan ekmeğin besin değeri artırılmalı. Ta­rım ve Orman Bakanlığı’nın “Tam Buğday Ekmeği” ve “Afet Ekmeği” projeleri hızla yaygınlaştırılmalı.

Füze stoklarından tahıl ambarlarına

Ezcümle; büyük çoğunluğumuz tehlikenin farkında değiliz. Küresel kasırga giderek şid­detleniyor, iklim sınırları yeniden çiziliyor ve nihayet açlık ve sefalet insanlığı zorluyor. Be­reketli topraklarda ayakta kalabilmemiz, ka­rarlı bir üretim planlamasına ve yüksek stra­tejik gıda rezervlerimize bağlı. Artık egemen­liğimiz ve bağımsızlığımız; füze stokları kadar, ambarlarımızın ve yeraltı barajlarımızın do­luluğuna ve bereketli topraklarımız işleyecek gençlerimizin varlığına bağlı. Ne dersiniz?