Küresel görünüm ve dolar

Fatma MELEK
Fatma MELEK PİYASA GÖZÜYLE fatma.melek@akbank.com

Gelişmiş ülkelerde COVID-19 krizi ile baş edebilmek için yapılan güçlü, zamanlı, koordineli politika tepkileri ile ekonomik aktivitede 2020’nin 2. yarısında birçok bölgede güçlü bir toparlanma gösterdi. Ancak, aşı/ilaç geliştirilene kadar büyüme baskı altında kalacak. Milli gelirin COVID-19 öncesi seviyelere, birçok bölgede, ancak 2021’nin son çeyreğine doğru gelmesi bekleniyor. Çin’in 2020 4. çeyrekte potansiyel büyüme oranını yakalayacağı öngörülüyor.

Verilen parasal ve mali teşvikler 2008 krizinin çok üzerinde. Örneğin; Fed bilanço artışı 2008-2014 döneminin toplamındaki parasal genişlemenin de üzerine çıkacak. Çin 2008 küresel finansal kriz sürecinde dünyanın parasal ‘matbaası’ idi. COVID-19’da ABD dünyanın parasal matbaası durumunda. 2008 krizinde ABD ve gelişmiş ülkelerde verilen likidite, finansal sektörü kurtarmak ve risklerini azaltmak üzere verilmiş idi.

Finansal sektörden doğrudan varlık alımı yapıldı ve finansal sektörün bilançosuna likidite sağlandı. Şu anda verilen likiditenin önemli bir kısmı ise doğrudan reel sektöre sağlanıyor. Bu da para arzını, kullanılabilir likiditeyi artırıyor. Sıfır veya negatif faizlere ek olarak, maliye politikası da olabildiği kadar destekleyici; verilen mali teşviklerin, milli gelire oranı, başlıca ülkelerde, 2008-2010 döneminin çok üzerinde. Euro Bölgesi’nde, ECB’nin, salgından daha fazla etkilenen Güney Avrupa ülkelerinden tahvil alımlarını artırması ve Avrupa Kurtarma Fonu ile özellikle bu ülkelerin risklerinin ortak paylaşımı, görünümü değiştirdi. Euro Bölgesi’nin dağılmasına yönelik endişeleri bertaraf etti.

Verilen likidite ile ABD’de, piyasaların orta vadeli enflasyon beklentisi yükseliyor.

Uzun vadeli tahvil faizleri düşük seviyelerde ve artan bütçe açıkları ile bu faizlerin düşük seviyelerde tutulacağı beklentisi var. Reel faizler de negatif seviyelerde. ABD’de, Fed’in geçici olarak, enflasyonun yüzde 2’den sapmasına, politika tepkisi vermeden, uzun bir süre, izin vereceğini belirtmesi ile dolar zayıflıyor. Ayrıca global büyümedeki toparlanma güvenli liman talebini de azaltarak, küresel ölçekte dolar talebini azaltıyor. Bu süreçte dolar gelişmiş ülke para birimleri ve altına karşı zayıfladı.

Ancak dolar gelişmekte olan ülke para birimlerine karşı zayıflama eğilimi göstermiyor. Zira COVID-19’un getirdiği belirsizliklere ek olarak, bu ülkelerin riskli varlıkları ve kurlarını belirlemede yerli dinamikler ön plana çıktı: Büyümenin kompozisyonu, enflasyon, cari işlemler dengesi, finansal ortam, global ticaretin ve emtia fiyatlarının seyri gibi. Doların önümüzdeki dönemde tam olarak gerileme eğilimine girdiğini söyleyebilmek için, gelişmekte olan ülke para birimleri karşısında da değer kaybetme eğiliminde olması gerekiyor.

Yazara Ait Diğer Yazılar Tüm Yazılar
COVID-19 ve görünüm 10 Nisan 2020