Machiavélique

Yapay zekâ cephesi açıldı. The Economist ve Daron Hoca tartışmasında esas ko­nu başka. ABD ve Çin. Filler tepişiyor. Nadir elementler, çip, dijital oligarşi, ticaret yolları, yapay zekâ balonlu borsaların uzantısı konu. Emek ve sermaye üzerinden liberalizm gö­rüntülü AI yeni cephe. Kazanan Machiavé­lique kral.

The Economist, Daron Hocanın yeni kita­bı ile aynı anda bu çıkışı yaparken, Antiqua et Nova (2025) ve daha 3 ay önce çıkan Magnifi­ca Humanitas (2026) ile yapay zekâ için çok daha sert eleştirileri Vatikan yaparken sessiz kalmıştı.

Daron Hoca cevabını yayınladı ama tekli­fim geçerli. Ne zaman isterse köşem kendisine cevabı için açık. Sonuçta dünyanın ilk yapay zekâ yasasında, AB’nin hazırlık raporlarında, atıf alan tek Türk akademisyenleriz. Benim 3 farklı raporda, Daron Hocanın 1 raporda atıfı var. Gerekirse Astroekonomist markamla The Economist ile karşı karşıya da gelebiliriz.

Neoliberal ekonomist

Bir başka neoliberal ekonomist de Milei Ho­cam. Geçen hafta ekonomik performansı kö­tü haberleri çıktı. Ne olmasını bekliyordunuz ki diye sormak lazım. “Aslında reçetesi doğru ama çok hızlı uyguladı ondan” diyenler var ha­la. Yanıldım demek çok zor değil.

Bir başka yanılgı da kamu harcamaları (ve bütçe açığı) bizde enflasyonun nedeni cümle­si. Yani yapay zekâ çağındayız, bak tartışması bile hala sürerken, iki basit soru ile bunun salt doğru olmadığını görmek mümkün. Kamu har­camalarının GSYİH’ya oranı bizden yüksek ve bütçe açığı olan ama enflasyonu tek hane, biz­den düşük en az 50 ülkeyi tradingeconomics. com sitesinden manuel çıkarmak da mümkün.

Tradingeconomics

Bu şekilde diğer ülkelerde enflasyon tek ha­neliyken veya tek haneye ve eski seviyesine hızla dönerken, bizde hala 2 hane ve %30 üze­rinde yıllardır sürmesine rağmen, bunu salt talep ve hizmet enflasyonu olarak nitelendir­mekten sıkılmaz, yorulmaz mı sahi insan? Pa­ra arzı, kamuda memur ve araç sayısı gibi ba­hanelerle ana akım neoliberal okul öğretileri ile daha ne kadar devam?

Bir diğer konu da negatif reel faiz nedeni ile enflasyon uçtu, ondan katı kaldı cümlesi. Ya­pay zekâ yine sağ olsun, aynı tradingeconomi­cs.com sitesinden yıllar bazında, hem politika faizi hem de 10 yıllık tahvil faizinin enflasyo­nun altında kaldığı ülke sayılarını hemen he­saplayabiliyor.

Deney yapıldı, irrasyonel uygulama, bilim dışına çıkıldı denilen 2021 ve 2022 yılında mesela negatif reel faiz bölgesindeki ülke sayı­sı 100 üzerinde, hâlihazırda 50 civarında.

Terminatör

Üstelik nominal ve reel satışlar, faaliyet ve net kar; GSYİH büyümesi, onun üzerinde bü­yüyen sanayi üretimi, KKO verilerine bakıldı­ğında 2021-2022 açık ara son 8 yıldaki en iyi dönem.

Yapay zekâ faizin sebep enflasyonun sonuç olduğu okul, yaklaşım ve teorileri de veriyor: Gibson Paradoksu, Keynesyen Karşıtlık, Wi­cksell Süreci, Modern Para Teorisi, Post-Key­nesyen Teori, Minsky Hipotezi, Finansal Rep­resyon, Neo-Fisher Yaklaşım, vb.

Yapay zekâyı doğru kullanınca aslında gayet güzel ve doğru bilgiler veriyor yani. Yukarıdaki verilerden ve bilgilerden net görüldüğü üzere yapay zekâya halüsinasyon eleştirisinin mu­hatabı da bu şekilde aslında tartışmalı. Termi­natöre haksızlık olmasın.

Skynet

ABD hazinesi tahvilleri sert satış yiyince geri alım programı başlattı. Japonya (ve Çin) satıcı. Japon Yeni değer kaybedince dolar sa­tarak müdahele eden BOJ yetmeyince USD varlık satışına geçti. ABD hazinesi önce Yen’e destek attı, yetmedi. Fed bilançosundaki 900 milyar dolar civarı mevduatına kadar alım ya­pabilir. Bu da bir nevi parasal gevşeme demek.

İstihdam ve büyüme verisi kötü gelmişken, Fed bırak faiz arttırmayı böyle bir ortamda ilk toplantıda faiz indirmezse yapay zekâlı borsa­lar için zor günler. Diğer yandan Fransa ve İn­giltere bütçe açıkları da ABD gibi sorun. Ama esas sorun faiz giderleri. Fransa’da eğitim gi­derlerini geçti, ABD’de sosyal güvenlik harca­malarını yakalamak üzere.

Trump ise Bessent’in tahvil piyasasına müdahalesi için gelen soruya “bizim askeri müdahalelerimiz tahvillerimizi almayanlar için bir yöntem” cevabı verdi. Uluslararası tahkim, serbest piyasa, kurumların önemi, merkez bankası bağımsızlığı diyenlere aslın­da bu cevap. Bir diğer örnek deprem için İn­giltere Merkez Bankası’ndaki altınlarını is­teyen Venezuela. BOE altınları ABD hazine­sine veriyor.