Medyada korona etkisi: Çakılan tiraj, reklam iptali, kısa çalışma, düşük ücret ve işsizlik

Garbis KEŞİŞOĞLU
Garbis KEŞİŞOĞLU DÜNYA'DA MEDYA gkesisoglu@gmail.com

Hiçbir şeyin eskisi olmayacağını düşündüren koronavirüs (COVID-19), medyayı da yeniden şekillendirecek. Şu aşamada Amerika’da en dikkat çekici iki husus; gazetelerin kağıt baskı günlerini sınırlandırması ve evden çalışma düzeninin medya patronları arasında yeni bir “iş modeli” gibi kabul görmeye başlaması.

Zorunluluğun getirdiği evden çalışmanın medyadaki uygulamasının mevcut koşullarda “başarılı” gibi görünmesi, patronlar arasında cazip bir fikir olarak öne çıktı.

Evden çalışma modelini patronlar sevdi, çünkü...

Öyle ya; herkes evinden çalışabildiğine göre, gazetelerin artık mükellef bürolara ihtiyacı olmayacak... Bu demek ki; o büroların gerektirdiği temizlik personeline, enerji harcamalarına da gerek kalmayacak... Eh, evde çalışıldığına göre yemek ve yol parası gibi ödemeler, fazla mesai ücretleri filan da tarihe karışabilir pekala... Evde çalışmayla filizlenen bu tür düşünceler, medyanın zaten içinde bulunduğu kriz nedeniyle her türlü tasarruf önleminin öncelik kazandığı ortamda, patronlara cankurtaran simidi gibi görünmeye başladı.

Bu kadarla kalsa, gazete çalışanları neredeyse öpüp başlarına koyacak!

Zor seçim: Ya böyle çalışırsın, ya işsiz kalırsın

Bayilerin kapandığı, insanların evlere hapsolduğu, dolayısıyla tirajların çakıldığı, gelirlerin budandığı ortamda, ne yazık ki kötü haber... Ücretlerden kesinti yapılmaya başlandı. İşte, medya çalışanları için en büyük tehlike tam da burada: Ya işini kaybedeceksin, ya da... İşini kaybetmektense çok kişi, düşük ücrete razı olmak erken emeklilik uygulamasını kabul etmek zorunda kalacak.

Reklam iptalleri en büyük gazeteleri de sarstı

Koronanın medyada da “milat” haline geleceği belli oldu ama yeni şekillenmenin netleşmesi için önce genel ekonomik gelişmelerin belirginleşmesi gerekiyor. Günlerin ne getireceğini bugün için kimse öngöremiyor. Şu aşamada tablo karanlık: Reklam verenler, Amerikan gazetelerine verdikleri reklamları korona nedeniyle geniş ölçüde iptal ettiler. Bu durum, The New York Times ve The Wall Street Journal gibi büyükleri de derinden sarstı. Her iki gazete de, diğer eyaletlerde yaptıkları kağıt baskıları haftada iki güne (Çarşamba ve Pazar) indirip diğer günlerde dijital gazeteyle yetinmeye başladılar. Böylece, kağıt baskı abonelerinden kaynaklanan evlere teslim giderlerini de azaltmış oldular. Bölgesel gazeteler de, başta Florida’nın en büyüklerinden Tampa Bay Times olmak üzere, baskı günlerini haftada ikiye indirdiler. Medya’ya verilen reklamlarda, yüzde 30 ile 80 arasında, ülkelere göre değişen, düşüş var.

Video platformları yeni abonelerle öne çıkıyor

Herkesin evde oturduğu bir dönemde, yayın akışlı video platformlarının (streaming) abone sayılarını arttırıyor. Özellikle Netflix, spor karşılaşmalarının olmamasından önemli ölçüde yararlandı ve krizde işlerini kaybedenlerin abonelik iptallerine rağmen, abone sayısını arttırabildi. Netflix abonelerinin yüzde 45’i evinden çalışıyor.

Korona, sinemaların kapalı kalması nedeniyle Hollywood prodüksiyonlarının dağıtım şeklini de değiştirecek. Streaming firmaları şimdiden hazırlık yapıyor. HBO Max, NBC Universal Peacock gibi firmalar da yakında streaming kervanına katılacak. Piyasaya yeni giren Disney+ iki ay içinde. Abone sayısını yüzde 75 artırarak 50 milyona ulaştırdı. Bu abonelerin 8 milyonu Hindistan’da bulunuyor. Okul ve sinemaların kapanması, ailelerin evde kalmaları, streaming firmalarının kâr marjını arttırdı
.
Dijital devlerin reklam gelirleri de düştü

Korona pandemisi Facebook ve Twitter gibi devleri de etkiledi. Facebook’ta mesaj trafiği yüzde 50 oranında artarken, dijital reklam gelirlerinde, iptaller nedeniyle azalma başladı. Google ve Facebook Amerika’daki reklam gelirlerinin yüzde 61 ‘ ini kontrol etmekteler. Açıkça görünen o ki, önümüzdeki aylarda her ikisi de önemli ölçüde gelir kaybına uğrayacak. Facebook, ön tedbir olarak, yaşam mücadelesi veren otuz bin kadar küçük firmayı desteklemek için 40 milyon dolarlık bir fon kurdu. Böylelikle bu firmalar için, çok düşük tarifeden reklam verme imkanı sağlanacak. Facebook, mahalli gazetelerin reklam kayıplarını bir ölçüde telafi etmek için, yüz milyon dolarlık ikinci bir fonu devreye aldı. Amerika’daki mahalli gazeteler yıllardır kapanma tehlikesi ile karşı karşıya... Facebook şimdi bu gazetelerin imdadına yetişerek, basının yaşaması için çabaladığını göstermek istiyor.

MURDOCH , 60 GAZETESİNDE BASKIYI DURDURDU

261 gazete ile Amerika’nın en büyük basın grubu Gannett, maaşlarda indirime giderken, gazetecilerin bir kısmını işten çıkardı. Dallas Morning News, Seattle Times ile San Francisco Chronicle gibi büyük bölge gazeteleri de, reklamlardaki anormal düşüş nedeniyle, işten çıkarma yoluna başvurdu.
Medya “ Çarı “ Rupert Murdoch Avustralya’daki 60 gazetesinin baskılarını durdurarak, dijital yayına döndü.

Medya sektöründe ağırlık, daha da hissedilir biçimde dijital platformlara kayacak ve maalesef “beş dijital dev”in ( Fecebook, Netflix, Amazon, Apple, Microsoft) ağırlığı daha çok hissedilecek.

Spiegel’de kısa çalışma, Repubblica’da dijital rekor

Federal Alman medyasında durum daha değişik... Bu ülkedeki sosyal sistem sayesinde, medyada işlerini kaybedenler işsizlik parası, güç durumda olan medya firmaları, personelin çıkışını vermektense, kasa çalışma talebinde bulunuyor... Devlet, kısa çalışma parasının büyük bir kısmını aylarca üstleniyor. Haftalık der Spiegel dergisi, şimdiden 10 milyon euro tasarruf hedefiyle kasa çalışma dönemine girdi ve ayrıca personeli erken emekliliğe yönlendiriyor. Virüsten büyük darbe yiyen İtalya’da gazetelerin sadece sokaklarda satılması ve abone sisteminin bulunmaması, büyük sorun yarattı.

Roma’daki Gedi Editorial grubunun sancak gemisi La Repubblica’nın genel yayın müdürü Carlo Verdelli, bir yandan dükkanlar kapanırken gazete satış noktalarının açık tutulması için büyük mücadeleye girişirken, bir yandan da dijital edisyon için kampanya başlattı. Herkesin evde olduğu bir dönemde La Repubblica, İtalya için rekora imza atıp kayıtlı dijital abone sayısını 110 bine ulaştırdı. Salgından önce günde 3 milyon 400 bin kişi bu gazetenin sayfalarını ziyaret ederken, rakam bugünlerde 8 milyona ulaştı.

İtalya’da gazetelere verilen reklamlar için vergi indirimi sağlanıyor. Danimarka 25 milyon euroluk bir fonla, mahalli gazetelerin gelir kaybına katkıda bulunmak istiyor. Fransa, Litvanya ve İskandinav ülkeleri, bir süreden beri basını sübvanse eden programlar uygulamaktalar.

İnsanlar evde, ekonomi zorda, doğru haber serum gibi

Şurası kesin bir gerçek ki, insanların evde kalmak durumunda oldukları ve dünya ekonomisini kara bulutların sardığı böylesi günlerde, doğru haber alabilme ihtiyacı büsbütün ağır basıyor. Yalan haberlere açık sosyal medyanın, geleneksel medyanın yerini hiçbir zaman tutamayacağı, her gün yeni örneklerle kanıtlanıyor. evet, iyi araştırılmış doğru haber, sağlıklı toplum için serum gibi önemli. O nedenle Facebook ve twitter gibi teknoloji devlerinin de maksatlı haberlere set çekecek filtre sistemini hayata geçirmesi, ertelenemez bir ihtiyaç olarak ortaya çıkıyor. Korona sonrası, manipülasyon virüsünün de yok olduğu, iyi gazeteciliğin değer kazanacağı tertemiz bir ortam olmalı... Unutmayalım ki doğru haber, insanlar için bağışıklık sistemi kadar önemli.

Yazara Ait Diğer Yazılar Tüm Yazılar