Mera hayvancılığının başkenti Ardahan, Kafkasya’ya açılan kapı olabilir

Ardahan’daki buzağı ölüm oranı Türkiye or­talaması olan yüz­de 15’in çok üze­rinde. Hayvanların doğru besleneme­mesi, yem kalite­si, hayvan sağlı­ğı sorunları prob­lemlerden bazıları. 332 bine yakın büyükbaş, 160 bin küçükbaş hayvan varlı­ğıyla Ardahan, nüfusa oranla kişi başına düşen büyükbaş hayvan sayısında Türkiye’de ilk 3’te olsa da doğan her 100 buzağının büyük kısmı yaşa­yamıyor.

Buzağı ölümlerinin azaltılmasıyla milyarlarca dolar gelir elde edilebilir

Ardahan İl Tarım Müdürlü­ğü’nün yürüttüğü “Buzağı Ka­yıplarının Önlenmesi” pro­jesi şehrin sorununu da çö­zümünü de ortaya koyuyor. Proje sadece bir veterinerlik çalışması değil, kırsal kalkın­ma modeli. Hedef 20 bin doz aşı ile buzağı ölümlerini en aza indirmek. Gebe inekler aşılanıyor. Kaliteli ağız sütü olan kolostrumun yeni doğan buzağılara ilk bir iki saat içe­risinde verilmesi sağlanıyor. Buzağı ishalleri önlenirken bağışıklık sistemi güçlendi­riliyor. 332 bin büyükbaştan doğan yüzbinlerce buzağının 50 bini bile kurtarılsa etkisi milyarlarca dolar.

Dijital çobanlardan sonra dijital veterinerlik

İl Tarım Müdürlükleri üre­ticinin tarım danışmanı, ve­teriner hekimi ve mentörü olarak kırsalda verimliliği ar­tırıyor. İl Tarım’ın veteriner hekimi Akın Saraçoğlu’nun Teknofest ödüllü projesiyle “sürüler dijital küpelerle ta­kip ediliyor, sensörlerle etkin dijital veterinerlik hizmeti sunuluyor.

Ardahan ucuz buzağı cenneti mi?

İl Tarım Müdürü Harun Akıllı gerektiğinde müdür ge­rektiğinde köyde doğum yap­tıran veteriner hekim. Şehir­de her yer hayvancılık ema­releriyle dolu. Hiç ilaç bayii olmayan Ardahan’da onlarca veteriner kliniği var. Hayvan­ların çoğu yaşını doldurma­dan satılıyor, besi süresi çok kısa, sermaye döngüsü zayıf. Uzmanlara göre hayvanlar altı ay daha beslense kar ar­tırılabilir. Bölgede yemin ye­tersiz olması, uzak bölgeler­den gelen yemlerin maliyeti­nin yüksek olması, çiftçilerin uzun besi süresini finanse edememesi erken satışların temel nedeni.

Hayvancılık yem üretmekle başlıyor

Ardahan mera hayvancılı­ğı açısından Türkiye’nin en stratejik illerinden biri. 15 bine yakın çiftçinin 860 bin dekarda yaptığı tarımsal üre­timden elde edilen ürün çok düşük. Üreticiler hayvancı­lıkta uzmanlaşmaya çalışır­ken hayvancılığın en önemli girdisi yem üretmekle yete­rince ilgilenemiyor.

Ardahan’daki hayvancılığın çözümü kaliteli yem, sağlıklı mera

Ardahan’ın en büyük avan­tajı geniş meraları olsa da se­zonun kısalığı hazır yem ih­tiyacını artırıyor. İl Tarım Müdürlüğü mera ıslahı için gübreleme, amenajman çalış­maları yapıyor, mera verimi­ni artırmaya çalışıyor. İl Ta­rım Müdürlüğü’nün temel he­deflerinden biri bölgede yem üretimini artıracak fenni tek­nikleri yaygınlaştırmak.

Kırsal kalkınma coğrafyaya özel yapılmalı

Kırsal kalkınma politikala­rının en büyük problemi her bölgeye aynı reçetenin uygu­lanması. Her ilin iklimi, ra­kımı, mera yapısı, ulaşımı, kış süresi, yem lojistiği, çiftçi profili birbirinden farklı.

Her köye beş gamze yeter

Muhasebe müdürü Gam­ze, İstanbul’da çalışırken ai­lesinin yanına Ardahan’a dön­müş. Bugün 45 ineği olan iş­letmelerini büyütmek istiyor. Köyü bilen, köyde evi olan, ai­lesi hâlâ üretimin içinde bu­lunan gençler desteklendi­ğinde başarı olasılığı artıyor. Köye dönüş projelerinin ya­nında köyle bağın korunması projeleri de desteklenmeli. Bu anlamda her köyün Gamze’si farklı profilde.

“Ardahan Agro turizmin başkenti olabilir”

Ardahan Valisi Mehmet Fa­tih Çiçekli, Ardahan’ı spo­run, tarımın ve kalıcı dönü­şümün merkezi yapmak için kolları sıvamış durumda. Çıl­dır Gölü’nü sadece kışın üze­rinde fotoğraf çekilen bir yer olmaktan çıkarıp yıl boyunca kano ve yelken gibi su sporla­rının yapılabildiği bir merke­ze dönüştürmek istiyor. Ar­dahan’ın sığır, kuzu ve ren­garenk tıbbi aromatikerle örülü meraları, agro turizm için önemli bir destinasyon olabilir.

“Ardahan sınır kapılarını ticari faydaya çeviremiyor”

Uzun yıllar Polonya’da çe­şitli görevlerde bulunduktan sonra Ardahan Üniversitesi Rektörü olan Prof. Dr. Öztürk Emiroğlu’nun sözleri üret­me kabiliyeti yanında tedarik zinciri yönetimi ve küresel ta­rım ticaretine entegre olma­nın ne denli önemli olduğunu ortaya koyuyor. Emiroğlu’na göre “Ardahan, Türkiye’yi Gürcistan ve Kafkaslara bağ­layan Türkgözü, Çıldır ve Canbaz Demiryolu kapılarını yeterince kullanamıyor. İl ile sınır iller arasında bir ticaret geleneği oluşmamış. İlde tica­retin gelişmesi için et işleme entegre tesisi kurulmalı.”

Türkiye’nin hayvancılık başkenti

Velhasıl Ardahan’ın soru­nu hayvan sayısı değil, verim­lilik ve değer zinciri yarata­maması. Çözüm, “ekilmeyen alanları tarıma kazandırmak, verimi artırmak, yem maliye­tini düşürmek. Mera kalitesi­ni artırmak, koruyucu veteri­nerlik hizmetini geliştirmek. Üretici daha çok hayvan sahi­bi oldukça daha çok kazana­cak. Entegre et işleme tesisleri kurulacak. İhracat yapılacak, arkasından yatırımlar, kafeler ve gençler kendiliğinden Ar­dahan’a gelecek. Bütün bunlar romantik sloganlarla değil, ak­lı başında bir mentörlük siste­miyle mümkün. Ardahan Tür­kiye’nin en uzak şehirlerinden biri gibi görünse de devletin eli ve doğru planlamayla ya­rının en stratejik üretim mer­kezlerinden biri olabilir, kırsal yaşam ekonomisi yaratılabilir.