Merkel’in saklı günlüğü açıldı

Almanya’yı 16 yıl yöneten eski Şansölye Angela Merkel’in Türkçe'ye çevrilen "Özgürlük" otobiyografisi, Doğu Almanya’daki bir akademisyenin dünya liderliğine uzanan yolculuğunu gözler önüne seriyor. Merkel, Yıldız Sarayı’ndaki "altın varaklı koltuk" tartışmalarından Ege’deki göç krizine, Stasi’nin ajanlık teklifinden Trump ile yaşanan gerilimlere kadar yakın tarihin en kritik virajlarını okura sunuyor.

Bir dönemin en güçlü lider­lerinden, 2005-2021 yılla­rı arasında tam dört dönem üst üste Almanya’nın Şansölyeli­ği’ni yapmış olan Angela Merkel’in "Özgürlük" (Freiheit) isimli otobi­yografisi, Kadim Yayınları tarafın­dan Türkçe yayınlandı.

Angela Merkel, otobiyografisin­de, Doğu Almanya’da başlayan ha­yatından Avrupa’nın en etkili si­yasi liderlerinden biri olmaya uza­nan yolculuğunu anlatıyor. Bilim insanı kimliğiyle siyasete adım atan, Almanya’yı 16 yıl boyunca yö­neten Merkel; dünya ekonomisi­nin sarsıldığı, Avrupa’nın bütün­lüğünün sınandığı ve uluslararası dengelerin yeniden kurulduğu yıl­larda aldığı kararların perde arka­sını okura açıyor.

Kitabın gücü, siyasi tarihin bi­linen olaylarını sıralamasından çok, bu olayların merkezinde­ki bir liderin nasıl düşündüğünü göstermesinde yatıyor. Merkel, kriz anlarında önündeki seçenek­leri, liderlerle yaptığı zorlu görüş­meleri, karşılaştığı itirazları ve kamuoyuna açıklamadığı tered­dütlerini soğukkanlı bir açıklık­la anlatıyor. Merkel, euro krizin­den Rusya-Ukrayna çatışmasına, Suriyeli mültecilerden ABD Baş­kanı Donald Trump’la ilişkilerine ve pandemiye kadar dünya eko­nomisinin sarsıldığı, Avrupa’nın bütünlüğünün sınandığı ve ulus­lararası dengelerin yeniden ku­rulduğu, yakın tarihin belirleyici gelişmelerindeki karar alma sü­reçlerini okura açıyor.

Türk mahallesine giriş

Merkel, 1987 yılında henüz du­var yıkılmadan önce bir akrabası­nın düğünü için Batı Berlin’e geçer ve burada ilk kez Türk mahallesi olarak bilinen Kreuzberg’e gider. Merkel’in Kreuzberg ile ilgili ilk iz­lenimleri şu şekilde:

"S-Bahn hattımın hemen yakı­nında olduğu için Kreuzberg’deki Kottbusser Tor’a gittim. Oranın nasıl bir yer olduğunu görmek is­tiyordum. Mahallenin belirgin biçimde Türklerin yaşadığı bir yer hâline geldiğini fark ettim. Ama bunun dışında beni asıl şa­şırtan şuydu: Evler daha renkliy­di, sokaklarda çok daha fazla ara­ba vardı..."

Doğu blokunda yaşam

Doğu bloku ülkelerindeki dikta­töryal rejimin bir benzerinin ya­şandığı Doğu Almanya’da, komü­nist bir sistemde büyüyen Merkel, İlkokulda kardeşinin siyasi bir şa­kası üzerine ailenin yaşadığı tedir­ginliği şöyle anlatır:

"Kardeşim daha birinci sınıf­tayken, (Alman komünist devlet adamı) Walter Ulbricht hakkında küçük bir şaka yapmıştı. Aslında sadece sakallı görünümüne gön­derme yaparak ona 'sivri sakal' de­mişti. Ama sınıftan biri bunu öğ­retmene bildirmişti. Bunun üzeri­ne ailemize haber verildi ve bir kez daha, siyasi konularda son derece dikkatli olmamız gerektiği hatır­latıldı."

Merkel, annesi ile birlikte Doğu Almanya’da.

Telefonda dinlenme uyarısı

"Annem, okuldan arkadaşlarım­la uzun uzun telefonda konuştu­ğumu fark ettiğinde hemen odaya girerdi. Bana konuşmaların büyük ihtimalle Stasi (eski Doğu Alman­ya’nın istihbarat teşkilatı) tarafın­dan dinlenip kaydedildiğini söy­lerdi. Bu tür konuşmaları yapacak­sak, açık havada, mesela ormanda yürürken konuşmanın en güvenli­si olduğunu söylerdi."

Trump’ın "normal olacağını varsaydığı için" kendine kızmış

ABD Başkanı Donald Trump’ın, ilk resmi görüşmelerinde kameraların önünde kendisiyle el sıkışmayı reddettiğini anlatan Merkel, ABD Başkanı’nın "tamamen normal biri" olacağını varsaydığı için kendine kızdığını yazıyor. Trump'ın ticaret ve gümrük vergileri konusunda Avrupa Birliği'ne karşı sergilediği kavgacı yaklaşımın, “tüm ülkelerin rekabet içinde olduğunu varsayan bir gayrımenkulcu bakış açısı” olduğunu savunan Merkel, ABD başkanlık seçimlerinde öncesinde de Trump’ın rakibi olan Demokrat Partili Kamala Harris’in başkan olmasını “tüm kalbiyle dilediğini” söylüyor.

“Türkıye’yi dışarda bırakan hiçbir çözüm gerçekçi değil”

Merkel’in kitabında, görevi boyunca tam 12 kez ziyaret ettiği Türkiye özel bir yer tutuyor. Merkel, mülteci krizinin tırmandığı dönemde 25 Eylül 2015’te New York’taki BM Genel Kurulu marjında Cumhurbaşkanı Erdoğan ile göç konusunda ortak bir çalışma grubu kurma kararı aldıklarını anlatıyor. Merkel, Avrupa’nın karşı karşıya kaldığı mülteci krizinde Türkiye’nin üstlendiği ağır sorumluluğu açıkça teslim ediyor. Suriye’deki savaşın ardından üç milyondan fazla insanın Türkiye’ye sığındığını hatırlatan Merkel, Avrupa’nın bu büyük yükü yeterince görmediğini ve hakkıyla takdir etmediğini söylüyor.

Altın varaklı koltuklar eleştiri sebebi oldu

Merkel, 18 Ekim 2015'te İstanbul Yıldız Sarayı Mabeyn Köşkü'nde Cumhurbaşkanı Erdoğan ile gerçekleştirdiği görüşme sırasında kullanılan altın varak işlemeli koltukların Almanya'da çok sert eleştirildiğini anlatıyor. Kitapta şu ifadeler yer alıyor:

"İstanbul ziyaretim sert bir şekilde eleştirildi. Bundan iki sandalye, daha doğrusu iki altın taht sorumluydu... (Koltuklar için) 'Harika' diye düşündüm, ancak bunun dışındaki duruma odaklanmadım, içerik açısından neyi başarmak istediğime odaklandım. Ama sonradan 'Bir resim bin kelimeye bedeldir' şeklinde, Erdoğan'ın karşısında, bir hükümdarın sarayındaymış gibi sindiğim yazıldı."

Bu eleştirileri "terbiyesizce ve kısmen sahtekarca" bulduğunu belirten Merkel; Ege rotasını kontrol altına almak için Türkiye ile işbirliğinin kaçınılmaz olduğunu belirtiyor.

Merkel’in anlatımında Türkiye, Avrupa’nın göç politikasında merkezi konuma sahip, krizin çözümünde kilit rol üstlenen güçlü bir aktör olarak beliriyor. Merkel, mülteci sorunuyla ilgili sahadaki gerçeklere bakıldığında Türkiye’yi dışarıda bırakan hiçbir çözümün gerçekçi olmadığını vurguluyor.