15 °C
Uğur CİVELEK
Uğur CİVELEK ARKA PLAN dunyaweb@dunya.com

Mutfaktaki yangın kontrol altına alınamıyor!

Bu hafta başında açıklanan enflasyon rakamlarına ilişkin bazı detaylar, çok daha dikkatli olunmasını gerektiriyor! Tüketici fiyat endeksinin (TÜFE) hesaplanmasında kullanılan tartılar kısmen farklılaşmış; metodolojik tanıma uygun bir şekilde yapılan sözde bilimsel esaslı değişiklikler elbette eleştirilebilir. Fakat özellikle gıda ve alkolsüz içecek grubundaki fiyat dalgalanması ve bunun ekonomik beklentilerle eğilimler üzerindeki olası etkileri üzerinde durmak istiyoruz.

Türkiye İstatistik Kurumu’nun geniş kesimler tarafından güvenilmeyen hesaplamalarına göre, ocak ayında ‘gıda ve alkolsüz içecekler’ grubundaki fiyat artışı yüzde 4,65 düzeyinde gerçekleşmiş. Geniş kesimlerin yoğun bir şekilde hissettiği mutfağın yangını kısmen rakamlara yansıyabilmiş! Son on iki aylık artışın yüzde 9,04 olduğunu hesaba katarsak, söz konusu artışın yarısından fazlası ocak ayında gerçekleşmiş! Geniş kesimlerse, gıda ve alkolsüz içeceklerdeki ocak ayı fiyat artışının açıklanandan daha yüksek olduğunu iddia ediyor ve resmi istatistiklere güvenmiyor!

Durum böyle olunca sormak gerekiyor, gıda ve alkolsüz içecekler konusunda neler oluyor? Söz konusu gruptaki fiyat artışı, mevsimlik koşulların da katkısı ile yüzde 1,35 düzeyindeki ocak ayı TÜFE’deki sıçramanın tam üç buçuk katına ulaşmış! Emeklilere veya memurlara verilen altı aylık ücret zammının neredeyse çoğu bir ayda buharlaşmış. Hem de Ekonomi Yönetimi tüm gücü ile gıda fiyatlarındaki artışları dizginlemek için seferber olmuşken!

Tarımsal üretim bölgelerinde herhangi bir afet benzeri durum olmamış! Ülkenin dört bir tarafındaki hallere ürün akışını engelleyecek ve trafiği aksatacak türden iklim anormallikleri yaşanmamış! Tarım ürünleri ihracatında, iç piyasaya arzı daraltacak türden bir sıçrama yaşanmamış; hatta patates gibi bazı ürünlerin ihracı, olası fiyat dalgalanmalarını önlemek adına izne bağlanmış! Tarımsal maliyetlerde söz konusu döneme has özel bir artış da yaşanmamış! Öngörülemeyen bir sebeple, arz–talep dengesi bozulmuş! Talep konusunda özel bir sıçrama olmadığına göre arz bir sebeple daralmış olmalı ve bunun sorumluları için gereken yapılmalı!

Ekonomi yönetimi ve özelde Tarım Bakanlığı, üreticilerin sorunları ile gereken oranda ilgilenmiyor ve üretim artışı için hiçbir şey yapmıyor; “Üretici fiyatları ile tüketici fiyatları arasındaki farkı daraltacağım” diyerek göz boyuyor. Sonuçta arz daralıyor, mutfaktaki yangın herkesi vuruyor ve güven bunalımı derinleşiyor!

Ocak ayı gıda ve alkolsüz içecek grubundaki tek bir aylık fiyat artışı yüzde 4,65 olarak gerçekleşmişken, yüzde 8,5 düzeyindeki yıl sonu enflasyon hedefinin yakalanabileceğine kaç kişi inanır ve inanmış görünenlere ne sıfatlar takılır? Faizler gerilediği düzeylerde kalır mı ve tasarruf stokunun tercihleri nerelere yönelir? Para ve kredi konusundaki zorlamaya dayalı genişlemelerin yan tesirleri umulan faydayı fazlasıyla aşabilir; kırılganlıklar istikrarsız eğilimlerin sebebi haline dönüşebilir.

Mutfaktaki yangın, tarımsal üretimin ağırlaşmasına sistemli bir şekilde izin veren sorunların bir sonucudur. Makroekonomik görünümü bozması ve ekonomiyi daha da kırılgan hale getirmesi olasılığı yüksektir. Hizmet sektöründe çözülmeyi hızlandırarak istihdam konusunda hiç istenmeyen daralmaları tetikleyebilir ve krizi daha da derinleştirerek dengelenme hayallerini başka baharlara öteleyebilir.

Hal yasası konusunu sakız gibi çiğneyerek ve Tarım Kredi Kooperatiflerine altından kalkamayacakları yeni görevler yükleyerek, gerçekçi olunamıyor ve sorunların çözüm yoluna girmesi mümkün kılınamıyor. Üreticinin maliyetleri ile piyasa fiyatı arasında sağlıklı bir dengeyi gözetmeyi beceremiyorsanız, sonuçlarına katlanmak dışında bir seçenek olamaz!

Ocak ayında gıda ve alkolsüz içecek fiyatlarına yansıyan ve mutfaktaki yangını kısmen temsil eden dalgalanmalar, yanlış politika tercihlerinin ve bunun arkasındaki örgütlenmiş sorumsuzluğun sonucudur! Kendi kendine düzelmez, daha da ağırlaşabilir!

Yorumlar

Yorum yapabilmek için lütfen giriş yapınız.
Giriş Yap