9 °C
Uğur CİVELEK
Uğur CİVELEK ARKA PLAN dunyaweb@dunya.com

Ocak ayına ilişkin hesaplar tutmadı!

Küresel düzeni oluşturan kurumsal yapı ve bunlara eklemlenmiş bir şekilde yaşamak dışında şansı olmayanlar açısından, ocak ayı genelinde yaşananlar büyük bir hayal kırıklığına dönüştü. Küresel ölçekte ekonomik beklentilerin düzelme sürecine gireceği beklentisi tam kapasite ile pazarlanır ve zor günler için hasat hazırlığı yapılırken, hesaplar çarşıya uymadı ve kırılganlık kontrolsüz biçimde arttı!

Geride bıraktığımız yılın ikinci yarısında ve özellikle son çeyreğinde, genel psikolojinin değişmesi ve beklentilerin en azından bir süre düzelme eğilimine girmesi için çok çaba harcanmıştı! Yıkıcı olabilecek panik atakları durdurmak ve kontrol altında tutmak, riskten kaçınma eğiliminin belirleyici olmasını engellemek adına taşıdıkları riskleri hatırı sayılır oranda artırmak durumunda kalmışlardı!

Siyasilerin de desteği ile ABD para otoritesini dize getirmek ve tam üç kez faiz düşürtmek kolay olmamıştı. Jeopolitik yangının büyümesini kısa vadede bloke etmek adına, her türlü yöntemi kullanarak siyasileri sakin kalmaya ikna etmek çok zor ve ağır maliyetli olmuştu. Ticaret savaşlarında yeni bir senaryo ve bu kapsamda biraz daha uzun süreli bir ateşkes için harcanan çabaların benzeri bir daha tekrarlanamayabilirdi. 2020 yılının ilk çeyrek dönemi ve özellikle Ocak ayının tam istedikleri gibi olması için, hiçbir maliyetten kaçınılmamış ve ne gerekiyor ise yapılmıştı! Fakat olmadı, göl yoğurt tutmadı ve tutacağına inananların sayısı çok yetersiz kaldı!

Ocak ayının ilk haftasında ABD-İran gerginliğinin çok tehlikeli ve yıkıcı olabilecek şekilde tırmanması, tüm senaryonun işleyişini bozdu. Tam durumu toparlamak üzere yola çıkılmış iken, Çin’in bir bölgesinden yayılan tehlikeli bir virüs yenilenmiş umutları kuruttu ve istenmeyen türde psikolojik şokları tetikledi. Fiyat oynaklıkları artış eğilimine girdi, riskten kaçınma eğilimi güçlendi ve güven bunalımı yeni rekorlara koşar hale geldi. Küresel düzeni oluşturan kurumsal yapı ve bunlara eklemli şekilde yaşamak durumunda olanlar, gelişmelere direnmek dışında seçenek bulamadı! Para otoritelerinin artık etkisiz kaldığı koşullarda kimsenin almak istemediği riskleri alarak güçlenen akıntıya kürek çekmek dışında bir şey yapılamadı. Bir kıtanın yanıyor olması, deprem ve yanardağ faaliyetlerindeki tırmanış ile küresel ısınmaya ilişkin tartışmalar görece önemsiz kaldı!

Amaç geleceğe yönelik beklentileri düzeltmek, güvensizliği gerileterek risk alma isteğini uyarmak, sistemi oluşturan kurumsal yapı üzerinde birikmiş kırılganlığı azaltmaktı! Fakat kader ağlarını örmüş olmalı ki, güçlü olduğunu varsayan ve güç peşinde koşanların hesapları tutmadı! Beklentiler düzelmedi, yeni olumsuzlukların devreye girmesi ile farklılaştı ve güven bunalımı hafifletilemedi. Risk takası konusunda ise umulanın tam tersi gerçekleşti; sürpriz gelişmeler, kurumsal yapının kendi kurduğu tuzağa düşmesi ve taşıdığı risk düzeyini kontrolsüz bir şekilde artırmak zorunda kalması ile sonlandı! Profesyonellerin durumu, bataklıkta çaresizce çırpınanlarınkini anımsattı!

Para politikalarının etkisizleşmesi, maliye politikası kullanımı olasılığının enflasyonist baskı üzerindeki olası riskleri ve dalgalı bir şekilde olumsuzlaşması engellenemeyen beklentiler küresel kırılganlığın yeni rekorlar kırdığına işaret ediyor! Bu durumda sormak gerekiyor, taşıyamayacakları kadar risk almış durumdaki kurumsal yapı nasıl desteklenecek ve bu desteğin yan tesirlerinin yıkıcılığı tetikleme olasılığındaki artış ne olacak? Açmazı görmezden gelerek sadece beklenti toparlanmasına umut bağlamak zorunda kalmak, neler getirecek ve neleri götürecek?

Ocak ayı genelinde küresel eğilimler üzerinde belirleyici olan gelişmeler, tarihin akışını farklılaştırmış olabilir! 2020 yılı ve sonrasına ilişkin tahminlerin gerçekleşme olasılığı çok önemsiz sayılabilecek düzeylere geriledi. Asıl önemlisi, etkili ve yetkili kesimlerin bu yalın gerçeği görmezden gelmek dışındaki tüm seçenekleri çok önceden tüketmiş olması!

Yorumlar

Yorum yapabilmek için lütfen giriş yapınız.
Giriş Yap