Ölümlü iş kazalarını nasıl durduralım?

Dr. Sedat Karabulut secturkiye@yahoo.com Ölümlü iş kazaları devam ediyor. Sadece Tuzla Tersaneleri'nde değil, tüm Türkiye'de. Evet her gün iş kazaları nedeniyle işçiler hayatlarını kaybediyor. Bu yılın verileri 2009 başında belli olacak ama 2008 yılı verilerine göre ülkemizde her gün 4 can yitirildi. Ne yapalım ? Nasıl yapalım ki bu hayatları kurtaralalım ? İşte problemin temel kaynakları ve çözüm önerileri ; Problemin temel kaynakları ; - İşsizlik, " Ülkemizde istihdamın nüfusa oranı yüzde 46 ile OECD ortalamasından yüzde 20 geridedir. Türkiye'de işgücüne katılmayanların oranı yüzde 49 iken bu oran OECD'de yüzde 30 civarındadır. Türkiye yüzde 10.5 işsizlik ile OECD ortalamasından yüzde 36 daha fazla işsize sahiptir. Ne yazık ki; çocukları aç her kadın ve erkek ölümü göze alarak sağlıksız ve emniyetsiz ortamlarda yıllarca çalışmaya hazırdır. - Bilgisizlik, " Meslek hastalıklarının çoğu sinsi seyirlidir. Çalışanlar hastalandıklarını çoğunlukla iş işten geçtikten sonra fark etmektedirler. Kazalar "bana birşey olmaz" temeli üzerinde yükselen gökdeleneler gibidir. Ülkede meslek hastalıkları ve iş güvenliği uzmanı nicelik ve nitelik olarak yetersizdir. Halkın SEÇ ( Sağlık, Emniyet ve Çevre ) bilinci ve kültürü geliştirilmeye ihtiyaç duymaktadır. - İlgisizlik, " Bu konu çok bileşeni olan bir problem olduğu için, tek bir kurum veya kuruluş tarafından çözümlenemez. Konuya taraf olan; işçi ve işveren temsilcileri, akedemisyenler, bakanlık temsilcileri ve meslek odası yöneticilerinin her biri, konu hakkında en bilgili ve ilgi grubun kendileri olduğunu düşünmektedir. Tarafların her biri, sadece kendi çözüm önerisini kutsamaktadır. Ne yazık ki ortak bir çözüm paydasında buluşmak konusuna tarafların ilgisi oldukça düşük tür. Bir başka ilgisizlik türü de maddi, yaralanmalı ve ölümlü iş kazalarıdır. Tuzla Tersaneleri'ndeki ölümler nedeniyle toplumda oluşan ilgi bir fırsat yaratmıştır, ancak bu süreç doğru yönetilemez ise oluşan ilgi zamanla azalacakdır. - Kayıtsızlık, " Meslek hastalığı, kazalar ve çevre kirliliğinin ülkeye toplam maliyetini düzenli olarak ölçen ve raporlayan güvenilir bir yayın yok. Çözüm Önerileri; 1- Alanda söz hakkı iddia ededen ; " İlgili bakanlıklar, " Akademik kuruluşlar, " Meslek odaları, " İşçi temsilcileri, " İşveren temsilcilerinden oluşan, Eşit söz ve oy hakkına sahip, dönüşümlü başkanlık sistemi şeklinde yönetilen Ulusal SEÇ Kurumu kurulmalıdır. Bu kurumun üç ana görevi olmalıdır ; " Çıkartılacak kanun ve yönetmeliklerin alt yapısın hazırlamak " Alanda çalışacak kişi ve kurumların standartlarını/akreditastonunu sağlamak " Ulusal SEÇ kültürünü geliştirecek kampanyalar yürütmek. 2- Yeminli SEÇ müşavirlikleri kurulmalıdır ; " Kimlerin SEÇ müşaviri olacağı Ulusal SEÇ Kurumu tarafından belirlenir. " SEÇ müşavirleri; işletmelere hem danışmanlık, hem de denetleme hizmeti verir. " İlgili bakanlık müfettişleri, SEÇ müşavirlikleri üzerinden alanı denetler. 3- İhale yönetmeliğine ek yapılmalı dır ; " Devlet ihaleleri başta olmak üzere, ihale bütçesine SEÇ ödeneğinin koyulması zorunlu hale gelmeli dir. " Alt işverenin ihaleye hazırlık dosyası içinde, SEÇ bütçesi ve personel istihdamı kurallara bağlanmalı ve denetlenmelidir. " İhale edilen iş tamamlanıncaya kadar; maddi ve yaralanmalı kaza oranları, kaza ve hastalık nedenli iş günü kaybı ile çevre kirliliği yapabilecek atıkların emisyon ölçüm hedefleri, uluslararası ve sektörel sınırlara göre önceden belirlenmeli dir. Bu hedeflerin gerçekleştiği "yeminli SEÇ müşavirlikleri" tarafından denetlenmelidir.