Ömür uzuyor, yaşlı nüfus artıyor, beşikler boş

BM’ye göre dünya nüfusu 2025’te 8 milyar 231 milyon 613 bin 70’e ulaştı, Türkiye dünya nüfusunun yüzde 1’ini barındırıyor. 2025 itibarıyla yaşlı nüfus oranı dünya ortalamasında yüzde 10,4, Türkiye’de ise yüzde 11,1’le bunun üzerinde.

Türkiye, 2025 yılı itiba­rıyla 86 milyon 92 bin 168 kişilik nüfusu ile 194 ülke arasında 18’inci sıra­daki yerini korudu. Türkiye, dünya toplam nüfusunun yak­laşık yüzde 1’ini barındırıyor. Ancak yaşlı nüfus oranı ve bek­lenen yaşam süresi giderek ar­tarken, doğurganlık hızının hız­la düşmesi Türkiye’nin geleceği için alarm veriyor.

Birleşmiş Milletler Kalkın­ma Programı (UNDP) tarafın­dan, 1989 yılında dünya nüfusu­nun 5 milyara ulaştığı tarih olan 11 Temmuz 1987 tarihi “Dünya Nüfus Günü” olarak kabul edil­mişti. Bu özel günde Birleşmiş Milletler Nüfus Fonu (UNFPA) tarafından her yıl nüfusla ilgili önemli konulara dikkat çekile­rek nüfus ve kalkınma alanında farkındalık oluşturmaya yöne­lik çalışmalar yapılıyor.

Yüzde 39’u 3 ülkede

Dünya Nüfus Günü dolayı­sıyla Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), diğer ülkeler için Bir­leşmiş Milletler (BM) yıl orta­sı tahmini, Türkiye için Adrese Dayalı Nüfus Kayıt Sistemi’ne (ADNKS) göre yıl sonu veri­si olmak üzere 194 ülkenin nü­fus sayılarını yayımladı. Birleş­miş Milletler nüfus tahminleri­ne göre 2025’te dünya nüfusu 8 milyar 231 milyon 613 bin 70’e ulaştı. Türkiye’nin 2024’te yüz­de 1,05 olan dünya nüfusu için­deki payı 2025’te yüzde 1’e indi.

2025 fazla nüfusa sahip ül­ke, 1 milyar 463 milyon 865 bin 525 kişi ile Hindistan olurken, bu ülkeyi 1 milyar 416 milyon 96 bin 94 kişi ile Çin, 347 mil­yon 275 bin 808 kişi ile Amerika Birleşik Devletleri (ABD) izledi. Bu üç ülke dünya toplam nüfu­sunun yüzde 39,2’sine sahip du­rumda. Nüfusa göre sıralamada daha sonra 285 milyon 721 bin 236 kişi ile Endonezya, 255 mil­yon 219 bin 555’le Pakistan, 237 milyon 527 bin 782 ile Nijerya, 212 milyon 812 bin 405’le Bre­zilya, 175 milyon 686 bin 900’le Bangladeş, 143 milyon 997 bin 393’le Rusya ve 135 milyon 472 bin 51 kişi ile Etiyopya geliyor.

Çocuk nüfus oranında düşüş

BM dünya nüfus tahminleri­ne göre ülkelerin toplam nüfus­ları içindeki 0-17 yaş grubu ço­cuk nüfus oranı, 2025 yılı dünya ortalamasında yüzde 29,3 oldu. Bu oran Türkiye’de ise yüzde 24,8’le dünya ortalamasının ol­dukça altında. Çocuk nüfus ora­nı bir önceki yıl dünyada yüz­de 29,6, Türkiye’de yüzde 25,5 düzeyindeydi. Düşüşün Türki­ye’de daha hızlı olduğu görüldü.

2025’te en yüksek çocuk nü­fus oranına sahip ülke, yüzde 56,2 ile Orta Afrika Cumhuriye­ti oldu. Bu ülkeyi yüzde 53,3’le Nijer ve yüzde 53’le Somali iz­ledi. Bu oranın en düşük oldu­ğu ülkeler ise yüzde 12,9’la Gü­ney Kore, yüzde 14’le Japonya ve yüzde 14,4’le Singapur.

Ancak Türkiye’nin çocuk nü­fus oranı Avrupa Birliği (AB) üye ülkelerinden yüksek oldu­ğu. AB üyesi 27 içinde en yüksek çocuk nüfus oranına sahip ülke­lerin yüzde 22,3’le İrlanda, yüz­de 20,3’le İsveç ve yüzde 19,9’la Fransa olduğu görüldü. Çocuk nüfus oranının en düşük olduğu ülkeler ise sırasıyla yüzde 14,6 ile İtalya, yüzde 15,5’le Malta ve yüzde 15,6 ile Portekiz.

Türkiye’nin genç nüfus oranı AB’den yüksek

Dünya ortalamasında genç nüfus oranı yüzde 15,6 ile önce­ki yıla göre değişmezken, Tür­kiye’de bu oran yüzde 14,9’dan yüzde 14,8’e geriledi. Ancak Türkiye’nin bu bazda AB ülke­lerine göre daha yüksek bir ora­na sahip olduğu belirlendi. Ül­kelerin toplam nüfusları için­de 15-24 yaş grubu genç nüfus oranı en yüksek ülke, yüzde 23,3’le Güney Sudan. Bu ülke­yi yüzde 23,1’le Suriye, yüzde 22,5’le Orta Afrika Cumhuri­yeti izledi. Genç nüfus oranı­nın en düşük olduğu ülke, yüz­de 8,8’le Monako oldu. Bu ül­keyi yüzde 9,1’le Malta, yüzde 9,5’le Almanya izledi.

AB üyesi 27 ülke içinde ise en yüksek genç nüfus oranı­na sahip ülkeler yüzde 13,5’le İrlanda, yüzde 12,5’le Fransa, yüzde 12 ile Danimarka. AB’de Malta ve Almanya’dan sonra en düşük genç nüfusa sahip ül­keler ise Bulgaristan, Slovak­ya, Slovenya ve Avusturya.

Yaşlı nüfus oranı arttı

Ülke nüfusu içinde 65 ve da­ha yukarı yaştaki nüfus ora­nı en yüksek ülke, oranı yüzde 36,2’den yüzde 36’ya gerilemek­le birlikte yine Monako oldu. Bu ülkeyi oranı yüzde 29,8’den yüzde 30’a çıkan Japonya, yüz­de 24,6’den yüzde 25,1’e çıkan İtalya izledi. Yaşlı nüfus oranı­nın en düşük olduğu ülkeler ise yüzde 1,7 ile Katar, yüzde 1,8’le BAE, yüzde 2 ile Zambiya.

Yaşlı nüfus oranı dünya orta­lamasında yüzde 10,2’den yüz­de 10,4’e, Türkiye’de ise yüz­de 10,6’dan yüzde 11,1’e çıktı. Dünya ortalamasının üzerin­de bulunan ve makası açan Türkiye’nin yaşlı nüfus oranı AB ülkelerinden ise daha dü­şük. AB’de en yüksek yaşlı nü­fus oranına sahip ülkelerde birinci sıradaki İtalya’yı yüz­de 24,9’la Portekiz ve yüzde 24,4’le Yunanistan izliyor. En düşük yaşlı nüfus oranına sa­hip AB ülkeleri ise yüzde 14,9’la Güney Kıbrıs Rum Yönetimi, yüzde 15,8’le Lüksemburg, yüz­de 16,2 ile İrlanda.

 Türkiye’nin doğurganlık hızı düştü

Dünya ortalamasında toplam doğurganlık hızı 2024’ten 2025’e 2,25’ten 2,24’e düşerken, Türkiye’de 1,48’den 1,42’ye geriledi. Buna göre doğurganlıkta dünya ortalamasının altında bulunan Türkiye geçen yıl arayı daha da açtı. Bir ülkenin nüfusunun azalmadan, mevcut seviyesini koruyabilmesi için gerekli olan nüfus yenilenme eşiği 2,1 kabul ediliyor, Türkiye’de ise bu oran hızla gerilemeye devam ediyor.

Dünyada en yüksek toplam doğurganlık hızına sahip ülke, 5,94 çocuk ile Çad oldu. Bu ülkeyi 5,91’le Somali ve 5,90’la Kongo Demokratik Cumhuriyeti izledi. Toplam doğurganlık hızının en düşük olduğu ülke, 0,75 ile Güney Kore oldu. Bu ülkeyi 0,96 ile Singapur ve 1 çocuk ile Ukrayna izledi.

Türkiye’nin son yıllarda sert düşüş gösteren doğurganlık hızı AB ise hala üstünde. Ancak çoğu AB’de doğurganlık hızı Türkiye’ye göre daha yüksek. En yüksek toplam doğurganlık hızına sahip AB ülkesi 1,75 çocuk ile Bulgaristan. Bu ülkeyi 1,71’le Romanya ve 1,64’le Fransa izliyor. AB’de toplam doğurganlık hızının en düşük olduğu ülke 1,11 çocuk ile Malta, daha sonra 1,21 çocuk ile İtalya ve Litvanya, 1,22 çocuk ile İspanya geliyor.

Doğuşta beklenen ömür Türkiye’de yüksek

Doğuşta beklenen yaşam süresi dünya genelinde 73,5 yıl; erkekler için 70,9 yıl ve kadınlar için 76,2 yıl olduğu belirlenirken, Türkiye’de erkekler için 75,5, kadınlar için 80,7 yıl olan bu sürelerin dünya ortalamasından yüksek olduğu görüldü. Ancak Türkiye’nin doğuşta beklenen yaşam süreleri AB ortalamasının altında kaldı.

Dünya genelinde doğuşta beklenen yaşam süresinin en yüksek olduğu ülke erkeklerde 84,7 ve kadınlarda 88,7 yıl ile Monako. AB üyesi 27 ülke içinde ise doğuşta beklenen yaşam süresi erkekler için 81,9 yıl ile İtalya, kadınlar için ise 86,6 yıl ile İspanya’da en yüksek düzeyde. Erkekler için doğuşta beklenen yaşam süresinin dünyada en yüksek olduğu Monako’yu 84,4 yıl ile San Marino ve 82,4 yıl ile Avustralya, Andorra ve BAE izledi. Bu sürenin en düşük olduğu ülkeler ise 53,5 yıl ile Çad, 54,5 yıl ile Nijerya ve 54,9 yıl ile Güney Sudan. Dünyada kadınlarda beklenen en yüksek yaşam süresinde ise Monako’yu 88 yıl ile Japonya ve 87,4 yıl ile Güney Kore izledi. Kadınlarda bu sürenin en düşük olduğu ülkeler 55,1 yıl ile Nijerya, 57,4 yıl ile Çad ve 59,8 yıl ile Orta Afrika Cumhuriyeti oldu.