Otomatik tahakkuk var, otomatik ödeme emri neden yok?

Gelir İdaresi Grup Müdürü Fatih Mehmet GÖKTÜRK

197 sayılı Motorlu Taşıtlar Ver­gisi Kanunu, motorlu taşıtlar vergisinin her yıl ocak ve temmuz aylarında iki eşit taksitte öden­mesini düzenliyor. Sistem olduk­ça net: Vergi, mükellefin ayrıca bir beyanına gerek olmaksızın otomatik olarak tahakkuk ediyor.

Yeni tescil edilen araçlarda da benzer bir yapı söz konusu. Ara­cın yılın ilk veya ikinci yarısında trafiğe çıkmasına göre değişmek­le birlikte, vergi yine idarece re­sen hesaplanıyor ve tahakkuk et­tiriliyor.

Yani ortada klasik anlamda bir “beyan” yok; idare tarafından oluşturulan bir vergi var.

Tahsilat sistemi pratik değil

Ancak işin tahsilat boyutuna geldiğimizde sistem aynı pratik­liği göstermiyor.

6183 sayılı Amme Alacakları­nın Tahsil Usulü Hakkında Ka­nun uyarınca, vadesinde öden­meyen kamu alacaklarının takibi için ödeme emri düzenlenmesi ve tebliği zorunlu.

Bu düzenleme, beyana daya­lı vergiler açısından anlamlı ve gerekli. Ancak motorlu taşıtlar vergisi gibi otomatik tahakkuk eden vergiler bakımından aynı yaklaşım ciddi bir operasyonel yük doğuruyor.

Türkiye’de kayıtlı motorlu ta­şıt sayısı milyonlarla ifade edili­yor. Bu araçların önemli bir kıs­mının motorlu taşıtlar vergisini süresinde ödemediği düşünül­düğünde ortaya çarpıcı bir tab­lo çıkıyor.

Her yıl iki taksit ve her tak­sit için potansiyel ödeme emri, milyonlarca mükellefe tebligat zorunluluğu doğuruyor.

Bu durum yalnızca idari iş yü­kü değil, aynı zamanda yüksek tebligat maliyetleri, operasyon giderleri ve geciken tahsilat an­lamına geliyor.

Bugün Gelir İdaresi sistemle­ri üzerinden mükellefler vergi borçlarını anlık olarak görüntü­leyebiliyor ve ödeme işlemleri­ni dijital ortamda gerçekleştire­biliyor.

Bu kadar dijitalleşmiş bir alt­yapı içerisinde ödeme emrinin hâlâ klasik süreçlere bağlı kal­ması sistemin kendi iç tutarlılı­ğıyla çelişiyor.

Çözüm ise oldukça basit.

6183 sayılı Kanun’un 55’in­ci maddesine eklenecek bir hü­küm ile otomatik olarak tahak­kuk eden amme alacaklarında, vadesinde ödenmeyen borçlar için ödeme emrinin ayrıca tebli­ğe gerek olmaksızın tebliğ edil­miş sayılması sağlanabilir.

Bu değişiklik ile idarenin mil­yonlarca işlem yükü ortadan kalkar, tahsilat süreci hızlanır ve kamu kaynakları daha etkin kullanılır.

Şekil esasa hizmet etmeli

Vergi hukukunda şekil, esa­sa hizmet ettiği sürece anlamlı­dır. Şeklin esası zorladığı nokta­da ise yeniden değerlendirilme­si gerekir.

Motorlu taşıtlar vergisi örne­ğinde yaşanan durum tam da bu­dur.

Dijitalleşmenin geldiği bu aşamada, otomatik tahakkukun doğal tamamlayıcısı otomatik ödeme emri olmalıdır.

31 Temmuz son gün.

Otomatik tahakkuk eden ver­gimizi, manuel hatırlatmalara bırakmadan ödeyelim;

ödeme emrine konu olan mil­yonlarca dosyadan biri de bi­zimki olmasın.

Vergi geleceğimizdir.